Czemu RPA ekscytuje się poligamią (Dział Zagraniczny Podcast#292)

Dzień dobry. Nazywam się Maciej Okraszewski, a to jest Dział Zagraniczny. Podcast o wydarzeniach na świecie, o których w polskich mediach słychać niewiele albo wcale. Jeżeli interesują Cię podejmowane tu tematy, to możesz wesprzeć moją działalność dobrowolną wpłatą w serwisie Patronite pod adresem patronite.pl łamane przez Dział Zagraniczny. Dzień dobry, ja nazywam się Maciej Okraszewski. A ja się nazywam Kasia Bednarczykówna. I dziś będziemy rozmawiać o tym, dlaczego Republika Południowej Afryki ekscytuje się poligamią. No właśnie, w Polsce ekscytacje, kontrowersje, możemy powiedzieć, wzbudziła jedna bądź obie ekranizacje lalki. Natomiast w RPA Podobne emocje zbudziła ekranizacja innej książki, The Polygamist, czyli po polsku właśnie Polygamista.

Jakby wszyscy to chwalą, że to jest naprawdę produkcja na bardzo wysokim poziomie. No ale fabuła, tak? Fabuła jest ważna i fabuła oczywiście dotyka bardzo wielu różnych kwestii, bo też mówi o klasie średniej, czarnej klasie średniej, co jest też ważne i też rezonuje w innych krajach afrykańskich. Mówi o, wiesz, na przykład kwestiach przemocy wobec kobiet, HIV, no jakby tam jest wiele spraw. Ale dla naszego dzisiejszego odcinka najistotniejsza jest ta tytułowa, The Polygamist, poligamista i właśnie poligamia. I zaraz do tego przejdziemy, ale zacznijmy od tego, co już pojawiłaś, czyli że faktycznie udało ci się porozmawiać z autorką tej książki, na podstawie której powstał ten serial. Tak, udało mi się porozmawiać z Sunyati, która jest autorką książek już od wielu lat, a przy okazji no właśnie tej produkcji jej książka The Polygamist urosła do rangi bestsellera już w tym momencie.

I am Sunyati, a bestselling author and you're probably more familiar with my work. Based on the series The Polygamist, which has become a resounding success globally, reaching number one in at least, well, top ten in at least sixteen countries worldwide. No i właśnie jakby pierwsze pytanie, takie bardzo logicznie się nasuwające. Skąd się ta książka wzięła? Skąd się u niej wzięła ta fabuła? Dlaczego stworzyła w ogóle taką opowieść? Więc no właśnie, czy sama pochodzi z poligamicznej rodziny, czy to, czego doświadczyła główna bohaterka, jedna z żon, było też jej doświadczeniem? I tak, i nie. Poczekaj, zatrzymajmy się, bo jeszcze w sumie nie powiedzieliśmy o fabule serialu. Powiedzmy w bardzo dużym skrócie, że chodzi o to, pierwsza otwierająca scena jest taka, że jest pogrzeb głównego bohatera, antybohatera, chyba możemy powiedzieć.

To są jakby drugie życia, tak? Tak, to są inne, równoległe życia. Unlike the traditional polygamy, where all the wives are aware of each other, the children know each other, To jest transparentne i otwarte. Z tym typem poligamii, które zaczęłam obserwować, którą nazywam perwertyczną poligamią, pierwsza żona nawet nie wiedziała o istnieniu innych żon. I to dało mi ideę jako opowiadacza, jak to wyglądałoby, gdyby żona odkryła istnienie tych innych żon razem z czytelnikami. Na tej podstawie, na podstawie tego doświadczenia Su właśnie wpadła na pomysł fabuły książki, gdzie czytelnik, czytelniczka razem z główną bohaterką, jedną z żon, legalną drugą żoną, de facto ona jest tą powiedziałabym główną żoną, z którą się najbardziej emocjonalnie utożsamiamy w trakcie całej książki i całego serialu, no więc razem z nią dowiadujemy się,

SU to nazywa wypaczoną poligamią, tak? Tak, dojdziemy jeszcze do tego, dlaczego wypaczoną, a która jest niewypaczona, ale to dodajmy jeszcze jeden wątek a propos produkcji tego serialu, no bo jeżeli mówimy o RPA, no to najbardziej znanym poligamistą w kraju jest oczywiście Jacob Zuma. Czyli przypomnijmy prezydent tego kraju w latach 2009-2018, który w tej chwili ma cztery żony, ale w sumie miał ich sześć, dlatego że jedna zmarła, z jedną wziął rozwód. Co do tych czterech żon, to podobno z dwoma żyje de facto osobnymi życiami, ale formalnie w dalszym ciągu są jego żonami. Najdłużej w ogóle pozostaje w najszczęśliwszym związku z tą pierwszą, 53 lata, z którą nie ma żadnych dzieci. I tam podobno nie ma żadnych pomiędzy nimi niesnasek. Ciekawe dlaczego.

Co do dzieci, nie wiadomo ile ich ma. Najczęściej określa się, że około 20, dlatego że poza tymi żonami on miał też różne związki poza właśnie małżeńskie, więc trudno powiedzieć. Natomiast ciekawostka a propos naszego serialu to jest ta, że dwie producentki tej ekranizacji to są właśnie córki Jacoba Zumy, zresztą z tego małżeństwa, z tego rozwodu. I jedna ze scenarzystek to jest ich przyrodnia siostra. Także jaki wpływ z kolei to miało, że córki prezydenta najbardziej znanego poligamisty w kraju robią ten serial, który okazuje się tym hitem? To jest właśnie to pogłębienie, jeżeli rozmawiamy o historii dzieci. Drugim ważnym wątkiem, poza cierpieniem kobiet w tym serialu, jest cierpienie dzieci, które się porównują, które są jedne faworyzowane, inne nie tyle, że marginalizowane, co nawet nieuznawane i całe ich pochodzenie jest okryte wielką i bolesną tajemnicą, więc te wszystkie doświadczenia dzieci są inspirowane doświadczeniami córek byłego prezydenta RPA.

Zaznaczmy, że nie wszyscy też tak uważają, tak? No bo jednak, tak jak zaznaczyliśmy, nie wiemy, ile tych małżeństw poligamicznych w kraju jest. Prawdopodobnie jednak są mniejszościowe, w zależności też od tego, o jakiej części kraju mówimy, ale w niektórych jego częściach poligamia jest dość powszechna, dość znormalizowana i tam pogląd na nią może być zupełnie inny i wiemy to też z telewizji, bo poligamist nie jest pierwszą jakąś produkcją, która zdobyła w RPA wielką popularność na ten temat. Nawet możemy się pogodzić o to, że Poligamia jest obecna na ekranach od dłuższego czasu, bo jest reality show, które dziewięć sezonów, siedem czy dziewięć? Dziewięć bodajże. Chyba dziewięć. Albo no tak, w 2017 się zaczęło, więc już dziewięć z kolejnych sezonów. Tak. Bardzo popularna produkcja telewizyjna, która też zakiełkowała w różne spin-offy.

Ja mam jedno dziecko i to jest już dla mnie wyzwanie logistyczne. Ja ci zaraz wytłumaczę, jak się łączy pięć żon i jedenaścioro dzieci. Zanim to jeszcze trochę o tym Ben Grandzie, o jego pochodzeniu, bo bardzo ciekawe jest to, że Musa poligamii nauczył się od babci. To babcia wboiła mu, że taki rodzaj życia jest najbardziej wartościowy. Trochę naturalne, a trochę jednak fascynujące, ponieważ Musa nie miał kontaktu z ojcem. On nie wie czy jego ojciec był poligamistą czy nie, bo go nie znał. Natomiast wychowały go samotna matka i samotna babcia, czyli dwie samotne matki de facto. Poza nim była tylko siostra, więc wychował się w totalnie kobiecym otoczeniu. I powiedział też, że w jego wiosce rodzinnej jest jednym z nielicznych, który zdecydował się na taki sposób na życie, ponieważ taki sposób na życie wymaga odwagi.

Czy on uważa, że ten serial przyczynia się w jakiś negatywny sposób do postrzegania tego stylu życia, który no właśnie nie jest nawet stylem życia, tylko po prostu jest jego życiem? Musa obejrzał ten serial. Musa fundamentalnie się nie zgadza z tym, co w tym serialu zobaczył, bo jego zdaniem wzięto... Ten serial pojechał, jego zdaniem, na popularności poligamii, która jest na wznoszącej w ostatnich latach. Między innymi dzięki tym reality show, które też mają tą poligamię oswoić ostatecznie. Jego zdaniem to, co tam jest, to jest obraz rozwiązłego Nieodpowiedzialnego mężczyzny, który został nazwany poligamistą, natomiast ten prawdziwy poligamista to jest człowiek odpowiedzialny, dbający o kolejne żony, dbający o rodzinę i tak dalej. Wszystko już wcześniej sobie opowiedzieliśmy.

Dobrze, to odwróćmy w takim razie trochę kartę. Czyli coś, o czym zaczęłaś już mówić w rozmowie z Musą i zastanawiam się, czy on tu w ogóle ma jeszcze więcej do powiedzenia na ten temat, bo my cały czas rozmawiamy o poligami, poligami, poligami, no dlatego, że ten serial też się nazywa Poligamista i dlatego, że w Polsce też po prostu jak mówimy o tego typu związkach, to mówimy o związkach poligamicznych, bo to jest słowo wytrych. Ale musimy rozróżnić, bo my cały czas de facto mówimy o poligini, czyli o sytuacji, w której jeden mężczyzna ma wiele żon. Ale w ramach poligamii jest także poliandria, czyli kiedy jedna kobieta ma właśnie wielu mężczyzn. Co jest nielegalne, tak? Poligamia jest legalna tylko w tej pierwszej formie, mężczyzna i kobiety. Natomiast w formie kobieta i wielu mężczyzn, to nie jest tylko nielegalne w RPA, to jest nielegalne także w ogóle w innych krajach, w ogóle nie ma nic.