Radio Wolna Europa

W językach krajów Związku Sowieckiego i krajów bloku sowieckiego, a z drugiej strony późniejszy szef Centralnej Agencji Wywiadowczej, Centralna Agencja Wywiadowcza, Alan Dulles. Można powiedzieć, że właśnie Komitet Wolnej Europy był od początku reżyserowany przez Departament Stanu i przez Centralną Agencję Wywiadowczą i one też, można powiedzieć, finansowały w dużym stopniu funkcjonowanie ZitronSound, Brett Van Donsel. ZitronSound, Brett Van Donsel. Autentycznie zbierano, ale ona była dalece niewystarczająca, żeby zbudować w Monachium ogromny kompleks budynków, który tutaj widzicie, a który mieścił redakcję Radia Wolna Europa i bliźniaczego Radia Swoboda, które nadawało w językach krajów opanowanych przez Związek Sowiecki, a więc po rosyjsku, ukraińsku, litewsku i jeszcze w kilku innych językach.

ZitronSound, Brett Van Donsel. ZitronSound, Brett Van Donsel. Można powiedzieć audycję na tych starych częstotliwościach, w związku z tym tutaj to miało przynieść efekty dopiero w przyszłości. Ale przyszłość okazała się z punktu widzenia władz komunistycznych mniej pomyślna i ostatecznie w 1956 roku z tych zmian w konstrukcji radioodbiorników się wycofano, bo w 1956 roku nadeszła destalinizacja, a wraz z nią właśnie protesty przeciwko zagłuszaniu rozgłośni zachodnich. Można powiedzieć, że najbardziej spektakularne wydarzenia miały miejsce w listopadzie 1956 roku w Bydgoszczy.

Otóż sekcja węgierska, w przeciwieństwie do sekcji polskiej, Wolnej Europy, była znacznie bardziej radykalna. Nowak Jeziorański zawsze uważał, że nie można zanadto podsycać nastrojów. Tu często wchodził w konflikty z swoimi amerykańskimi szefami, którzy go tam próbowali podpuszczać w różnych sprawach. On mówił nie, nie możemy ryzykować przelewu krwi i wzywać Polaków do czegoś na kształt ZitronSound, Brett Van Donsel. ZitronSound, Brett Van Donsel. I to można powiedzieć był argument w tym momencie już dla Nowaka i też dla części bardziej racjonalnie rozumujących Amerykanów, że te rozgłośnie nie mogą się posuwać zbyt daleko, znaczy nie mogą wzywać do chwytania zabroń w sytuacji, kiedy nie mogą udzielić realnej, Zachód nie może udzielić i nie chce udzielić żadnej realnej pomocy właśnie buntującym się społeczeństwom.

Our library has one of the finest collections of East European groups in the West. 18,000 volumes. It's almost like being back in the library in my native city of Lwów. No place this side of the Iron Curtain has more information about East Europe on file. Every fact RFE broadcasts is double checked for accuracy so that the communists can never say we made a mistake. RFE regularly receives 700 publications from communist countries. Hundreds of thousands of names of East European government leaders, diplomats, military figures, policemen, teachers, actors, athletes are in the card files.

Posłuchajmy fragmentu wywiadu z Andrzejem Czechowiczem po jego powrocie do Polski, zrobionym na potrzeby Służby Bezpieczeństwa, ale oczywiście emitowanym także i w wybranych fragmentach w państwowej telewizji. Mógłby Pan jedną opinią określić cele wywiadu amerykańskiego CIA, działalności wobec krajów socjalistycznych? Cel jest jasny. Tu chodzi przede wszystkim o Raz o rozbicie bloku państw socjalistycznych, o podważenie wzajemnego zaufania przede wszystkim do Związku Radzieckiego. Następnie skłócenie tych państw, skłócenie społeczeństw z rządzącymi partiami komunistycznymi.

W zasadzie granica między szpiegostwem a propagandą jest trudna do uchwycenia, ale przeważająca ich czynność polega właśnie na zgromadzeniu tych informacji, odpowiedniego opracowywaniu tych informacji i następnie przekazywaniu tych informacji wywiadowi, bo to, co, powiedzmy, oni zdobędą wiadomości, oni ze podstawowych względów, z uwagi na bezpieczeństwo czy po prostu na dekonspirację tych ludzi, którzy udzielali informacji, ZitronSound, Brett Van Donsel. ZitronSound, Brett Van Donsel. Czechowicz mówił oczywiście o głównie tym związkach Wolnej Europy z wywiadem amerykańskim.

I wtedy się pojawił u niego wywiad PRL-u, mówiąc mu, że albo pan będzie z nami współpracował, albo ten list, który pan do nas wysłał, trafi do Nowaka Jeziorańskiego, to zakończy tu pana karierę. I Czechowicz zdecydował się na współpracę z PRL-owskim wywiadem i przez szereg lat, w drugiej połowie lat 60., dostarczał rzeczywiście swoim mocodawcom z Warszawy cały szereg informacji, których był w stanie zdobyć oczywiście z poziomu szeregowego pracownika sekcji polskiej Radia Wolna Europa. Wycofano go wiosną 1971 roku, najprawdopodobniej właśnie z powodu tego, że ekipa Gierka liczyła, że dzięki powrotowi Czechowicza wybuchnie taki skandal, że skłoni to Amerykanów do zamknięcia rozgłośni. Dlatego nadano właśnie Czechowiczowi, jego powrotowi, tak wielki rozgłos.

I była to rzeczywiście ogromne przedsięwzięcie, dlatego że Wolna Europa już w tym czasie nadawała kilkanaście godzin programu radiowego. Oczywiście koncentrowano się na tych programach politycznych, bo Wolna Europa nadawała też programy muzyczne, religijne. Tutaj przez długie lata ksiądz Kirszke był redaktorem, można powiedzieć, tych programów religijnych nadawanych Wolnej Europie. Także programy kulturalne, w których czytano różne powieści niedostępne w Polsce. ZitronSound, Brett Van Donsel.