Mentionsy Mentionsy
Dobre książki
Dobre książki

„Balkan express” Dominiki Ćosić

28.09.2022 ·49 min 59 s · 12 rozdziałów
1:56 · Historia Jugosławii 1

Ja myślę tutaj oczywiście o tych walkach między Ustaszami a Czetnikami. Ustaszami, czyli od strony Chorwatów i Czetnikami, czyli partyzantami serbskimi. Jeszcze w tle pozostaje partyzantka Tity, ale to jest ten moment, kiedy już wtedy dochodzi do bratobójczych walk. Tak, do walk bratobójczych zaczęło wtedy dochodzić, ale napięcia były już wcześniej, jeszcze w czasie istnienia tego królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców, bo pamiętamy przecież zamach na króla, też zamach, w którym zginął francuski polityk. Serbowie uważani byli za tych, którzy zdominowali królestwo. Zresztą podobny zarzut był później wysuwany pod adresem Serbów, jeżeli chodziło o Jugosławię. Chorwaci czuli się niedocenieni w tym przedwojennym królestwie Jugosławii.

4:49 · II wojna światowa i konsekwencje 3

Ale dochodziło też do walk między samymi Serbami, bo walczyli ze sobą czetnicy i komunistyczni partyzanci od marszałka Tity. Jeszcze w tle W Bośni, a zwłaszcza w Hercegowinie też walczyli jedni i drudzy, a nawet i trzeci, bo myślę też o Chorwatach, z muzułmanami tamtejszymi. Tak więc już II wojna światowa była areną tych walk bratobójczych. Po wojnie doszło do takiego ustalenia prawdy historycznej, wytworzenia się, że złe było niezależne państwo chorwackie, bo to było faszyzujące.

Zatem nie mówiono też o ciemnych stronach działalności partyzantki Tity, takich jak np. Marsz Śmierci, którym w styczniu 45 roku pognano nie tylko ustaszów chorwackich, ale też zwykłych policjantów, zwykłych żołnierzy ochrony pogranicza, ich członków rodzin. To była potężna grupa ludzi i na oczach żołnierzy brytyjskich, tu się przypomina Srebrenica wiele lat później, prawda, tylko że tam Holendrzy, Dochodziło do aktów bestialskich. Ci ludzie niedorzeszli, w mrozie, głodzie, nękani chorobami, ale też byli po drodze zabijani przez partyzantów Tity, z cichym przyzwoleniem Brytyjczyków. I o tym rozdziale, chorwackim Golgocie, bo tak to sami Chorwaci określają, nie wolno było mówić w byłej Jugosławii.

I moim zdaniem te wszystkie przemilczenia, Do których w imię wyższych interesów dochodziło zatrwania Jugosławii Twity, doprowadziły do tego, że ta wojna w latach 90-tych wybuchła, bo nie da się rany po prostu przykryć jakąś brudną szmatą i liczyć na to, że sama rana wyzdrowieje, bo wręcz odwrotnie, dochodzi do jeszcze większej infekcji i w końcu ten Dojdzie do stanu zafalnego, który spowoduje eksplozję. Gdyby przez te lata trwania Jugosławii rozmawiano ze sobą, gdyby historycy ze wszystkich stron starali się prowadzić spokojny dyskurs i mówiono otwarcie o tych ciemnych stronach historii, Może nie byłoby zażywia dla nacjonalizmu, które wybuchły w latach 90. Powiedziałabym, że te nacjonalizmy zostały stłumione żelazną ręką Tity.

9:11 · Jugosławia pod Titu 2

Tito rządził przez kilkadziesiąt lat, do swojej śmierci, do roku 1980, bo ta socjalistyczna Federalna Republika Jugosławii, która obejmowała, bo to tak historycznie przywołajmy, sześć republik, Bośnię i Hercegowinę, Chorwację, Macedonię, Czarnogórę, Serbię i Słowenię. Ona od zakończenia wojny trwała, aż do rozpadu, który zaczął się w 1991 roku. Ale do roku 1980 Jugosławia była rządzona właśnie przez Tite. I on właściwie trzymał w karbach, tak jak mówisz, nie dopuszczając różnych stron skonfliktowanych narodów, które znalazły się w obrębie tej Jugosławii, trzymał ich twardą ręką.

Ta Jugosławia z naszej perspektywy polskiej ona jawiła się jako właśnie kraj spokojny, kraj dobrobytu, kraj do którego trzeba było przypomnę za czasów PRL-u wyrabiać paszport na tak zwane kraje kapitalistyczne. Bo choć socjalistyczna w nazwie, no to jednak ta Jugosławia bardziej jawiła się jako kraj kapitalistyczny niż socjalistyczny, choć rządy Tity to totalitarna dyktatura. Ale właśnie stłumienie czy przytłumienie tego co wrzało tych nacjonalizmów spowodowało później ten wybuch. Ale był ten okres kilkudziesięciu lat tej Jugosławii, takiej no właśnie pełnej dobrobytu, spokoju i dobrobytu, tego spokoju oczywiście w cudzysłowie.

10:50 · Zakończenie Jugosławii 3

Zarobki były o wiele większe. Poziom życia. Jak jeździłam po rozwodzie rodziców już z mamą do Belekradu odwiedzać tatę i babcię, To za każdym razem wracałam z takim smutkiem, a jednocześnie przyjeżdżałam do Belgradu z zachwytem, patrząc na ten kolorowy, pachnący, piękny, bogaty świat i później wracało się do tej bardziej szarej, smutnej i biednej Polski. Tito trzymał to oczywiście żelazną ręką. Były za Tity też obozy dla więźniów politycznych. Tutaj jest przykładem tzw. Naga Wyspa, Goli Otok, gdzie w kamieniołomach Wykańczał gorącym i nieludzkimi warunkami egzystencji swoich wrogów politycznych właśnie marszałek Tito. A tymi wrogami byli ludzie, którzy mówili o nacjonalizmach, ale też duchowni.

Z wszystkich wyznań najbardziej chyba ucierpiał kościół katolicki, cerkiew prawosławna w mniejszym stopniu, w najmniejszym stopniu z kolei muzułmanie. Zatem Tito trzymał to wszystko żelazną ręką w białej aksamitnej rękawiczce, stąd dla ludzi z zewnątrz wydawało się to rajem. I jeszcze jedno, to czym była Jugosławia, jaką ten kraj miał pozycję polityczną, światową, o tym świadczy chociażby pogrzeb Tity, bo pogrzeb Tity, który zmarł w maju 1980 roku, był chyba największym tego typu wydarzeniem w drugiej połowie XX wieku. Do Belgradu przyjechało ponad 120 oficjalnych delegacji państwowych. Osobiście ostatni pokłon Tity oddali między innymi Margaret Thatcher, matka prezydenta amerykańskiego,

Przywódcy europejscy, afrykańscy, amerykańscy, kanclerze Niemiec, tak żeby NRD czałczesku, Sowieci, no po prostu cały świat przyjechał, żeby pożegnać Chite. I to pokazuje, jak wyjątkową pozycję miała Jugosławia, która była pomiędzy kapitalizmem a komunizmem i była liderem kraju tak zwanego W Jugosławiu byłam po raz pierwszy w 1986 roku, a zatem 6 lat po śmierci Tity. Jeszcze nie dało się odczuć tej sytuacji, do której miało dojść 4-5 lat później. Chociaż już wtedy, pamiętam takie rozmowy w Chorwacji, ale nie tylko z Chorwatami, także z Serbami, bo to trzeba pamiętać, że były miejscowości, były miasta, miasteczka, w których zgodnie, jak się wydawało, mieszkali i Serbowie, i Chorbaci, i muzułmanie, czyli bośniacy.

13:45 · Rozpad Jugosławii i wojny 1

To wszystko jakoś jeszcze się trzymało, chociaż już wtedy mówiono, że po śmierci Tity te rządy, które Tak, ta olimpiada, która Olimpiada też znowu była największa. Tam bardzo lubili mieszkańcy Jugosławii podkreślić to, że są naj. Zatem ta Olimpiada była największą z igrzysk zimowych.

25:56 · Kosovo i konflikt serbsko-bosnianski 1

Zamiast tego królestwa na ziemi. To historycznie w takim razie wiemy. Serbowie uważają Kosowo za swoją kolebkę, za kolebkę swojej państwowości. No a tymczasem w Kosowie też dochodzi do pewnych ruchów separatystycznych. No chcą się oddzielić od Serbii, chcą być osobnym państwem. W 2008 roku, bo to coraz bliższa jest ta historia, tam ciągle dzieje się, tam ciągle wrze w tym rejonie. Kosowo w 2008 roku ogłasza jednostronną deklarację niepodległości, no ale wcześniej też już dochodzi do pewnych starć z Serbami. Tak, do tych takich potężnych starć doszło pod koniec lat 80-tych, już po śmierci kilka lat Tity, w 88 roku, 89.

Pokazano wszystkie 11 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.