Mentionsy Mentionsy
Dobre książki
Dobre książki

„Balkan express” Dominiki Ćosić

28.09.2022 ·49 min 59 s · 12 rozdziałów
4:49 · II wojna światowa i konsekwencje 3

Słowieńcy też, ale Słowieńcy mają bardziej pragmatyczny, bardziej niemiecki temperament, więc u nich te pretensje nie miały takiego mocnego zabarwienia, jak w przypadku Chorwatów. I wydaje mi się, że te właśnie niechęci, które już wtedy powoli rosły, znalazły swoje ujście w czasie II wojny światowej. Rzeczywiście. Powstało też Niezależne Państwo Chorwackie, twór faszyzujący z Ante Paveliciem jako premierem, jako przywódcą tego państewka. Tam w ramach tego faszystowskiego tworu istniały obozy koncentracyjne dla Serbów. Największy taki obóz był w Jasenowcu. Do tej pory historycy zastanawiają się, ile naprawdę było ofiar. Kilkaset tysięcy na pewno w sposób też okrutny zamordowanych Serbów przez Chorwatów niestety. To byli oczywiście wyznawcy

Ale dochodziło też do walk między samymi Serbami, bo walczyli ze sobą czetnicy i komunistyczni partyzanci od marszałka Tity. Jeszcze w tle W Bośni, a zwłaszcza w Hercegowinie też walczyli jedni i drudzy, a nawet i trzeci, bo myślę też o Chorwatach, z muzułmanami tamtejszymi. Tak więc już II wojna światowa była areną tych walk bratobójczych. Po wojnie doszło do takiego ustalenia prawdy historycznej, wytworzenia się, że złe było niezależne państwo chorwackie, bo to było faszyzujące.

Zatem nie mówiono też o ciemnych stronach działalności partyzantki Tity, takich jak np. Marsz Śmierci, którym w styczniu 45 roku pognano nie tylko ustaszów chorwackich, ale też zwykłych policjantów, zwykłych żołnierzy ochrony pogranicza, ich członków rodzin. To była potężna grupa ludzi i na oczach żołnierzy brytyjskich, tu się przypomina Srebrenica wiele lat później, prawda, tylko że tam Holendrzy, Dochodziło do aktów bestialskich. Ci ludzie niedorzeszli, w mrozie, głodzie, nękani chorobami, ale też byli po drodze zabijani przez partyzantów Tity, z cichym przyzwoleniem Brytyjczyków. I o tym rozdziale, chorwackim Golgocie, bo tak to sami Chorwaci określają, nie wolno było mówić w byłej Jugosławii.

10:50 · Zakończenie Jugosławii 1

Przywódcy europejscy, afrykańscy, amerykańscy, kanclerze Niemiec, tak żeby NRD czałczesku, Sowieci, no po prostu cały świat przyjechał, żeby pożegnać Chite. I to pokazuje, jak wyjątkową pozycję miała Jugosławia, która była pomiędzy kapitalizmem a komunizmem i była liderem kraju tak zwanego W Jugosławiu byłam po raz pierwszy w 1986 roku, a zatem 6 lat po śmierci Tity. Jeszcze nie dało się odczuć tej sytuacji, do której miało dojść 4-5 lat później. Chociaż już wtedy, pamiętam takie rozmowy w Chorwacji, ale nie tylko z Chorwatami, także z Serbami, bo to trzeba pamiętać, że były miejscowości, były miasta, miasteczka, w których zgodnie, jak się wydawało, mieszkali i Serbowie, i Chorbaci, i muzułmanie, czyli bośniacy.

17:17 · Konflikt w Chorwacji 6

Nie była tak pomieszana jak Chorwacja, a nie mówiąc już o Bośni. No i by tutaj Niemcy były tym krajem, który bardzo sprzyjał niezależności i Słowenii i Chorwacji. Niemcy natychmiast uznały niepodległość Słowenii, Chorwacji zresztą też. Zaraz potem niepodległość ogłosiła Chorwację i tu już był większy problem, bo w przypadku Chorwacji było większe zróżnicowanie etniczne. Była spora grupa Serbów mieszkających w Slawonii zwłaszcza. To są te okolice chociażby, gdzie jest Vukovar. I było dużo małżeństw mieszanych serbsko-chorwackich. Najczęściej w byłej Jugosławii, to był ten element cementujący Jugosławię, dochodziło do małżeństw mieszanych i najczęściej to było małżeństwa serbsko-chorwackie, ewentualnie serbsko-czarnogórsko lub serbsko-macedońskie.

Zatem w Chorwacji już pojawił się większy problem i ci, którzy bronili jedności Jugosławii zdali sobie sprawę, że jeśli Chorwacja również się odłączy, To następna będzie Macedonia, później Bośnia-Hercegowina, później Czarnogóra i z Jugosławii nie zostanie nic. Stąd też wysyłanie wojsk jugosłowiańskich do kolejnych byłych buntujących się republik. W Chorwacji oglądaliśmy straszne rzeczy. Tutaj symbolem jest miasto przeze mnie już wymienione, czyli Vukovar. Miasto zamieszkało większości przez Chorwatów. W okolicznych wioskach z kolei mieszkali Serbowie i tam dochodziło właśnie do największych aktów Natomiast to, co jest tragiczne, to to, że władze chorwackie ówczesne, tej nowej, świeżo powstałej Chorwacji, wiedząc, że do Vukovarów zbliżają się wojska, właściwie nawet nie wojska, tylko jednostki paramilitarne, słynące z większego okrucieństwa, zostawiły mieszkańców miasta na pastwę losu.

Nie przesłano wojsk chorwackich do tego, by pomóc Vukovarowi. W efekcie, jak wkroczyli ci Bandyci, no bo nie da się ich inaczej nazwać. Dochodziło do masowych morderstw. Została na przykład wymordowana prawie cała ekipa szpitala, łącznie z pacjentami też. Mówiono o tym, że okoliczne rzeki spływały krwią. To były straszne sytuacje i niestety tutaj nie po raz pierwszy widzieliśmy cynizm, Politykum, i też o to starałam się w książce pokazać między wierszami, cynizm olbrzymi polityków właściwie wszystkich narodowości byłej Jugosławii, którzy w imię wyższych interesów politycznych sprzedawali ludzi. W tym wypadku prezydent Chorwacji Franjo Tudziman doszedł z jednej strony do porozumienia z Miloszewiciem na zasadzie ziemia za ziemią, a z drugiej strony też uznał, że właściwie takie męczeństwo Vukovaru będzie bardzo fajną kartą polityczną, którą będzie mogły w przyszłości grać.

Tak samo walki się odbywały na terenie i cmentarzy, i świątyń. A wracając z kolei do wątków, to później właśnie po tym jak już hulała, zaczęła się wojna w Chorwacji, to już kolejna ogłosiła niepodległość Bośnia i Hercegowina i tu się zaczął najbardziej krwawy rozdział, bo Bośnia i Hercegowina miały najbardziej zróżnicowaną strukturę społeczną. Tam mieszkali i Serbowie, i Chorwaci, i tamtejsi muzułmanie. Mieszały się także religie, katolicyzm, prawosławie i islam. Były liczne małżeństwa, rodziny mieszane. Zatem w przypadku Bośni, ten podział Bośni, oderwanie się, stworzyło kolejne problemy. Bo jaka ma być ta Bośnia? Czy ma być chorwacka, czy muzułmańska, czy może serbska? To sprawiło, że ta wojna była tak właśnie okrutna.

Wielkich graczy międzynarodowych. To pokazuje całą złożoność tej sytuacji, a jednocześnie tragedię Jugosławii. Przywołałaś tutaj Vukovar w Slawonii, w części Chorwacji, w Slawonii, który został tak bardzo zniszczony przez tą wojnę w 1991-1992 roku. W swojej książce opisujesz swoją wizytę, przypomniałaś ją teraz z 2002 roku. Ja w Vukovarze byłam troszeczkę wcześniej od ciebie, Bo Wukowar odwiedziłam w 1999 roku, kiedy te ślady wojny były jeszcze bardziej wyraźne. Te potrzaskane domy, te zburzone domy, takie domy, jakie mogliśmy spotkać i zobaczyć też u nas w Krakowie, w Warszawie czy w Szczecinie.

Jak mordowani są bośniaccy mężczyźni, chłopcy, dorośli mężczyźni, starcy. Przykład bezsilności wspólnoty międzynarodowej, która biernie patrzyła na rzezie. Ale jeśli mówimy o Srebrenicy, to tak mi się wydaje, że możemy skojarzyć to z nią też akcję burza, bo nam się akcja burza kojarzy z okresem drugiej wojny światowej. Nasza akcja burza, czyli Tak, to była ta akcja z kolei wyrzucenia Serbów ze Slawonii. W 1995 roku doszło do wypędzenia Kilkuset tysięcy serwów mieszkańcych od pokoleń ze Slawonii, to było w sierpniu 1995 roku, w ramach właśnie akcji burza, to siły chorwackie z kolei dokonywały tej pacyfikacji, było też sporo ofiar śmiertelnych i znów było też za przyzwoleniem świata.

25:56 · Kosovo i konflikt serbsko-bosnianski 1

Tymczasem teraz słyszę, jak europosłanka pewna chorwacka uważa go za bohatera. To jest myślenie części nacjonalistów chorwackich, natomiast dziwię, że nie ma protestów ze strony przedstawicieli innych krajów. Pewnie dlatego, że nie wiedzą o co chodzi, więc wolą się może nie wychylać, ale dochodzi bardzo do takiego uproszczenia obrazu. Który nie byłby czarno-biały w przypadku byłej Jugosławii, a niestety łatwiej jest nam od razu określać jedną stronę jako złą, drugą stronę jako dobrą i wtedy mamy bardzo poukładaną wizję świata. Niestety, wojna w byłej Jugosławii była bardziej szara albo właściwie nawet krwawa. Wszystkie strony były i ofiarami i zbrodniarzami. Wszyscy byli jednakowo unurzani we krwi i po wszystkich stronach konfliktu można było znaleźć ludzi, którzy padli ofiarą tej wojny jak i tych, którzy wzniecali wojnę.

31:49 · Konflikty w Jugosławii i po jej rozpadzie 1

Teraz, jeżeli popatrzeć na to z punktu widzenia politycznych zagrożeń, najbardziej niebezpieczna potencjalnie sytuacja jest w Bośni i Hercegowinie, gdzie znowu mówi się o zmianie granic. I dochodzi do ciekawej koalicji teraz. Serbowi tamtejsi z Chorwatami razem trzymają przeciwko muzułmanom, bo uważają, że są represjonowani przez tamtejszych, dyskryminowani przez tamtejszych muzułmanów, także politycznie. No i drugim tym regionem jest Kosowo, gdzie nie ma pełnego pokoju. Zatem biorąc pod uwagę niestety Naleciałości historyczne, o których mówiłyśmy, temperament mieszkańców, no i także te wpływy ościenne, zewnętrzne. Bałkany są wciąż tym gorącym tyglem, tym miękkim podbrzuszem Europy, jak niektórzy je nazywają. No właśnie, gorący tygiel, tam ciągle się dzieje, a jeśli dorzucimy to, o czym Ty piszesz,

38:17 · Bieda i jej wpływ na społeczeństwo 1

To jest bardzo ciężkie do oswojenia. I znowu mówimy o sercu Europy, o centrum Europy, no wprawdzie południa Europy, ale jednak. I teraz patrząc na sytuację, która dzieje się na Bałkanach, o której często zapominamy, o tej historycznej przeszłości, o tym co się zdarzyło, Patrząc na kraje byłej Jugosławii, patrząc na wybrzeże czarnogórskie czy na chorwackie, jakby przez pryzmat wyjazdów wakacyjnych, słońca, plaży i tak dalej. A tam sytuacja jest bardzo ciężka i trudna. I teraz popatrzmy, w 2004 roku razem z Polską wstępuje do Unii Europejskiej Słowenia, ta lokomotywa z tego pociągu, o którym mówiłaś, jugosłowiańskiego. A potem, jeśli się nie mylę, chyba w 2013 roku do Unii wstępuje Chorwacja i tyle.

44:00 · Naloty NATO i ich konsekwencje 1

W czasie wojny dochodziło niestety do częstych gwałtów wojennych. Tam właściwie wszystkie kobiety padały ofiarą gwałtów. Bośniaczki, bo tam była najbardziej krwawa wojna chyba w stopniu największym, ale też Serbki, Chorwatki, Albanki. I tutaj to jest też element takiej bym powiedziała bardziej politycznej gry, bo to chodziło nie tylko o jakąś zwyrodniałą stronę mężczyzn biorących udział w wojnie, Ale też o upokorzenie mężczyzn bliskich tych gwałconych kobiet, bo jak najbardziej upokorzyć mężczyznę, zgwałcić jego kobietę, jego córkę, jego żonę. Więc to był też taki polityczny cel, który temu przyświecał. Te kobiety były w strasznej później sytuacji, zwłaszcza kobiety muzułmańskie, bo ze względu na specyfikę tamtejszych ludzi,

Pokazano wszystkie 14 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.