Podcast Kryptozoologiczny Maricoxi Mono Grande i Mapinguari

Takie stworzenia są zgłaszane jako znacznie większe niż powszechnie akceptowane małpy z Nowego Świata. Relacje te otrzymały raczej niewielki rozgłos i zazwyczaj generowały małe lub żadne zainteresowanie ze strony ekspertów głównego nurtu, ale zostały zauważone przez entuzjastów kryptozoologii. Pierwszy oficjalny zapis o takich stworzeniach zwanych Marimondas lub Maribundas pochodzi z 1533 roku, kiedy to Pedro Cieza de Leon zgłosił obserwację dokonaną przez tubylców jednego hiszpańskiego osadnika. W swoich pismach Sir Walter Raleigh krótko odnotował doniesienia o dużych, małpopodobnych stworzeniach w Ameryce Południowej.

Zainteresowany kryptozoologią przyrodnik Filip Goss również próbował zbadać te legendy podczas swoich podróży po Wenezueli w połowie XIX wieku, ale bez powodzenia. Tak zwana małpa lua została sfotografowana w 1920 roku przez szwajcarskiego geologa Luisa François Fernanda Hectora de Lua. Krytycy fotografii twierdzą, że była to po prostu małpa pająk, inaczej czepiak, podczas gdy inni uważają, że mogło to być jakieś nieznane stworzenie. W 1931 roku zainspirowani małpą Lua, trzej Włosi odbyli wyprawę nad rzekę Mazaruni w Gujanie, ale nie znaleźli żadnych nowych dowodów niż rzekome obserwacje okolicznych mieszkańców.

Według niektórych badaczy zdjęcie było oszustwem i przedstawiało zmanipulowaną wersję zdjęcia de Lua. Kryptozoolodzy Bernard Houvelmans i Charles Dausmy planowali podróż do Sierra de Perija w Kolumbii, aby znaleźć lub udokumentować tajemniczą małpę. Pojawiły się również doniesienia z ostatnich dziesięcioleci. W 1968 roku odkrywca Pino Turoya zobaczył zdjęcie de Lua i wyruszył na poszukiwania. Turoya potwierdził dwie krótkie obserwacje takich stworzeń. Były to dwunożne istoty, które widziałem w pobliżu miejsca ich obserwacji przez Lua.