Mentionsy Mentionsy
Datownik w Radiu Lublin
Datownik w Radiu Lublin

Datownik 01.10.2021 - Płyta "Unforgettable fire" grupy U2

01.10.2021 ·13 min 13 s

W Międzynarodowym Dniu Muzyki w "Datowniku" opowieść o jednej z najbardziej przełomowych płyt w karierze grupy U2 -  "Unforgettable Fire". Dziś - 1 października - mija 37 lat od jej wydania. Gościem red. Pawła Błędowskiego był znawca muzyki i biografii zespołu, Jan Kotula.

Dobry wieczór Państwu, przed mikrofonem Paweł Błędowski, za konsoletą dzisiaj towarzyszy mi Krzysztof Mysiak, a ze mną już teraz drogą telefoniczną gość Jan Kotula, znakomity znawca muzyki i biografii zespołu U2. Dobry wieczór Janie. Dobry wieczór, witam. Bardzo miło Cię słyszeć. Będziemy rozmawiać o jednej z najważniejszych płyt U2, o płycie Unforgettable fire wydanej w roku 1984. Tak się składa, że dzisiaj mamy i Dzień Polskiej Muzyki i Międzynarodowy Dzień Muzyki i właśnie dziś mija 37 lat od wydania tego krążka U2. Jak myślisz, czy to jest z punktu widzenia ich kariery najważniejsza płyta, czy nie? To znaczy, oni mieli kilka takich płyt, które zdecydowanie były punktami przełomowymi dla ich kariery.

To był producent mający taki swój określony styl nagrywania i którego albumy, na których on odcisnął swoje piętno brzmiały w charakterystyczny sposób i Zarówno on, jak i U2 chcieli czegoś nowego spróbować. Czuli, że czas na zmianę. Rzeczywiście Steve Lillie White, ten o którym wspomniałeś, to był niezwykle rozchwytywany producent lat 80. Wystarczy wspomnieć, że on współpracował także z Rolling Stonesami. Ale rzeczywiście dużo jasnych, dużo sopranowych brzmień, a U2 chcieli pogłębić to, co prezentowali na płytach. Tak, zdecydowanie. Chcieli wprowadzić więcej przestrzeni do swojego grania. Chcieli też szukać jakichś nowych środków wyrazów w swojej muzyce.

Chcieli jakby pójść w trochę inną stronę niż dotychczas. Nie było łatwo przekonać Briana Eno, by zasiadł za stołem producenckim. No wspomnijmy, Brian Eno słynął między innymi ze współpracy, już pomijam okres pracy w Roxy Music, dosyć krótki, ale ze współpracy z Davidem Bowiem. I jak wspominał wielokrotnie w wywiadach Bono, Brian Eno w rock'n'rolu szukał jednak przynajmniej odrobiny ironii, a w naszej muzyce tej ironii zupełnie nie było. Tak, to prawda. Natomiast paradoksalnie Po tym ich pierwszym spotkaniu, kiedy rozmawiali z Brianem Lino, próbowali go przekonać do tego, żeby się nimi zajął, on w wywiadach wspominał, że z początku był sceptyczny.

Oni puścili mu swój koncert Under a Blood Red Sky, wydany rok wcześniej. I jak to wspominał w wywiadach The Edge, to Brian przewrócił oczami, jak go zobaczył, że to zupełnie nie jego świat i to zupełnie nie coś, co by chciał robić. Natomiast potem sam Brian Eno wspominał, że to właśnie ta ich szczerość go ujęła. że ta muzyka z nich wypływała w sposób naturalny. Że tam nie było pozy. W obrazowy sposób, że ta muzyka się brała, to był taki zespół, w którego muzyka brała się nie z instrumentów, tylko z ludzi. Zresztą on chyba, Janie, przyleciał specjalnie do Dublina po wielu, wielu namowach na to spotkanie z zespołem.

Tak, tak. Przyleciał po rozmowie z Bono Telefonicznej, bo wcześniej dzwonił do niego menedżer YouTube'a Magines i jemu się nie udało go przekonać. W związku z czym Bono poprosił go, żeby mu dał numer i zaoferował się, że sam zadzwonik go przekona. No i przekonał go, żeby przyleciał, umówili się na obiad. No i po tym obiedzie zgodził się. Zgodził się spróbować wejść w to. Co ciekawe, jak pamiętam wywiady z Bono, wokalista wspominał także, że te utwory, na które oni stawiali, jak chociażby singlowy Pride, który za chwilę Państwu zagramy, one nie robiły większego wrażenia na Brian Eno, bo on szukał tych bardziej eksperymentalnych fragmentów ich twórczości i był zachwycony zupełnie innymi utworami w czasie pracy niż oni.

Tak, dokładnie tak było. Pride to był Jeden z pierwszych utworów, który powstał na tą płytę, on powstał jeszcze w trakcie pracy promującej poprzedni album U2 War. Taki zalążek tego utworu wtedy powstał i rzeczywiście Brian Eno uważał, że on jest trochę za bardzo w starym stylu. Co ciekawe, podobnie uważali recenzenci, którzy jako pierwsi, bo to był pierwszy single z tego albumu, single promujący ten album, Więc pewnie potem sam album trochę ich zaskoczył, bo to był zwiastun, przyznajmy, nieprzewidywalny. Grupa U2 z płyty Unforgettable fire wydanej równo 37 lat temu. Piosenka singlowa, która ukazała się odrobinkę wcześniej we wrześniu. Przypomnijmy, że moim gościem w Datowniku jest znawca i biografii, i muzyki grupy U2 Jan Kotula.

Janie, powiedz, bo wiele osób nie pamięta, a może czasami nie zauważa, bo ta piosenka jest tak doskonale rozpoznawalna, że ona traktuje o Martinie Lutherze Kingu. Tak, owszem, Martin Luther King był inspiracją do stworzenia tej piosenki. I nie tylko tej na tej płycie. Słucham? I nie tylko tej na tej płycie, bo jeszcze utwór kończący. A to, że to może nie jest na pierwszy rzut ucha zauważalne, to wynika z tego, że Bono ma taki styl pisania tekstów, że te teksty są... One rzadko dotykają bezpośrednio jakichś kwestii i dopiero w wywiadach Bono musi wyjaśnić, o co mu chodziło tak naprawdę. Natomiast jest w tej piosence jeden wers, który traktuje o tym wydarzeniu, jakim było morderstwo Martina Luthera Kinga bezpośrednio.

Tak, bo tam pada słowo Memphis, nazwa miasta i data. Tak, tak. Co ciekawe, jest tam błąd, do którego Bono się przyznał. Właśnie tak liczyłem, że o tym powiesz. Martin Luther King został zamordowany wieczorem. Ten błąd w tekście, bo często poprawia na koncertach. Po prostu zamiast Ernie Monique śpiewa Late Evening. Wspomnijmy jeszcze także o tej inspiracji amerykańskiej wykraczającej poza to tragiczne wydarzenie związane ze śmiercią Martina Luthera Kinga, bo mamy też piosenkę Elvis Presley and America na tym krążku. Tak. To podobno była improwizacja, Janie, prawda? To była improwizacja, tak.

I tutaj ten związek z Elvisem Frostejem jest taki jeszcze bardziej enigmatyczny, bo on zupełnie nie ma odzwierciedlenia w tekście, ponieważ ten tekst jest czystą improwizacją, nieprzygotowaną w żadnym stopniu. Nakrywanie tej piosenki wyglądało tak, że Brian Eno puścił zespołowi ścieżkę perkusji z innego utworu z tej płyty, S.O.R.O. , w zwolnionym tempie i kazał im do tego grać, co tam im przyjdzie do głowy, Bono kazał śpiewać, też to tam przyjdzie do głowy. Efekt bardzo im się spodobał. Bono powiedział, że to jest świetne, nie mogę się doczekać, aż to skończymy. Na co Brian Innes powiedział, jak to skończymy, przecież to już jest skończone. To już jest gotowe. No tak, tutaj było zderzenie tych dwóch, zupełnie dwóch różnych sposobów myślenia o pracy.

To był rok 80. I w takiej nieoszliwowanej wersji ta piosenka została utrwalona na wieki na albumie. No właśnie Janku, czy możemy ten album podzielić na... te utwory na tym albumie podzielić na dwie kategorie? Wielkie przeboje jak Pride in the Name of Love i te pozostałe nieco bardziej eksperymentalne? Czy to jest zbytnie uproszczenie twoim zdaniem? Nie, to jest absolutnie prawda. I te momenty eksperymentalne, to znaczy właśnie tak jak wspomniałeś Elvis Presley in America, Ale także Fourth of July, Promenade. To są utwory, które w twórczości U2 wcześniej się w takim stylu improwizowanym w ogóle nie pojawiały. Tak na przykład Fourth of July to jest taki instrumentalny przerywnik, który również powstał zupełnie przypadkiem.

On później był inspiracją dla bardzo wielu gitarzystów również z Polski. Też wielu polskich gitarzystów wskazywało, że usłyszenie po raz pierwszy jego sposobu gry to była dla nich duża inspiracja. Oczywiście on miał swoich mentorów, na których się wzorował, ale może właśnie to, że zdobył taką popularność większą niż właściwie wszystkich tych jego mistrzów, sprawiło, że on stał się również inspiracją dla reszty muzycznego świata. Tak, bo rzeczywiście to jest niesamowity sposób gry na gitarze. Pewnie potrzebowalibyśmy więcej czasu i moglibyśmy poświęcić osobną audycję tylko na rozmowę o sposobie gry The Edge'a. Na koniec jeszcze, Janie, powiedzmy co dalej tak w wielkim skrócie wydarzyło się w ciągu najbliższych lat.

W 1985 roku, 13 lipca, zespół U2 wystąpił na stadionie Wembley na Live Aid i ta sława wtedy już naprawdę eksplodowała na cały świat. No tak, ten koncert był bodajże, nie wiem czy teraz dobrze pamiętam, ale chyba miał milionową widownię na całym świecie. U2 mieli na nim zagrać trzy piosenki, tak jak dostali 15 minut i planowali zagrać trzy piosenki, mianowicie zaczęli od swojego wcześniejszego hitu Sunday by Sunday, potem miało być Bad, a na końcu Pride, czyli ten największy ówczesny hit. No ale nie wyszło, ponieważ w trakcie Bad, który jest takim utworem bardziej improwizowanym, Bono trochę poniosło go z tym tańcem.

No i z czasem dotarło do niego, że było dokładnie odwrotnie. Tak, zaczął słyszeć takie głosy. Zarówno z wytwórni, jak i od znajomych, że że to właśnie ten występ ludzi bardzo poruszył, a zwłaszcza właśnie to jego zachowanie, że on się spróbował zbliżyć do widowni. Nie chciał być na tej scenie oddalonej, bo to była bardzo wysoka scena, oddalona daleko od barier i tak dalej, a on chciał właśnie tą przestrzeń, która dzieliła go od fanów, on chciał zanegować tym swoim zachowaniem. I zdecydowanie zanegował także przestrzeń, która dzieliła ich od wielkiej światowej sławy. Jan Kotula był gościem Datownika. Ogromnie Ci dziękuję za tę rozmowę. Wsłuchajmy się jeszcze w jeden piękny fragment.

Dziękuję za zaproszenie. Dobranoc. Dobranoc. Jan Kotula, dziękuję. A teraz U2.

Pokazano wszystkie 14 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.