Budynek-kameleon. Historia Domu Pod Sedesami

Pewnie go kojarzycie, bo stoi przy Marszałkowskiej między ulicami Henryka Sienkiewicza i Stanisława Moniuszki. Dom Pod Sedesami, bo o nim mowa, to budynek z długą historią, który w pewnym momencie swojego istnienia całkowicie zmienił swój wygląd, co można potraktować jako symbol tego, jak zmieniła się Warszawa po II wojnie światowej. Zanim jednak zacznę, to czy wiecie, że jest to już 200. odcinek Cyklu Warszawskiego? Dzięki, że jesteście i oglądacie, a także słuchacie. Cykl Warszawski.

Opowieść o Domu Pod Sedesami należy jednak rozpocząć w czasach kiedy taka nazwa jeszcze nikomu nie przyszła do głowy. W XIX wieku ulica Marszałkowska, tak jak dziś, była jedną z najważniejszych, a może i najważniejszą ulicą w mieście. Powstała w XVIII wieku jako droga prowadząca do jurydyki Bielino, która znajdowała się między dzisiejszymi ulicami Zielną, Szkolną, Jasną, Próżną, Świętokrzyską i Pańską. Od 1770 roku oficjalnie nosi nazwę Marszałkowska, która została jej nadana na cześć marszałka Franciszka Bielińskiego, założyciela wspomnianej jurydyki, który zmarł w 1766.

Wcześniej ulicę nazywano Bielińską, a jeszcze wcześniej Otwocką. Dlaczego? Ponieważ przy skrzyżowaniu jej i Królewskiej stała karczma Otwock. Z kolei nazwa karczmy brała się stąd, że właśnie w Otwocku znajdowała się rezydencja rodziny Bielińskich. Marszałkowska od samego początku była szeroką jak na tamte czasy arterią, 26 metrów. Posiadała też brukowaną nawierzchnię. Pod koniec XIX wieku przy Marszałkowskiej lokowały swoje siedziby duże i znane firmy. Powstawały tutaj hotele oraz domy handlowe i już wtedy można było powiedzieć, że panuje tutaj ruch jak na Marszałkowskiej.

W 1898 roku, kiedy przy krakowskim Przedmieściu ruszyła budowa hotelu Bristol, a dosłownie 200 metrów dalej odsłaniał to pomnik Adama Mickiewicza, przy Marszałkowskiej 124, gdzie wcześniej w latach 1774-1897 stała kamienica mieszcząca Instytut Położniczy, rozpoczynała się budowa dużej kamienicy w stylu eklektycznym, siedziby Towarzystwa Ubezpieczeniowego Rosja. Za pierwotny projekt tego budynku, który swym wyglądem nawiązywał do włoskiego i francuskiego renesansu odpowiadali Piotr Brukalski i Niemiec Otto Gelling, a więc architekci działający przede wszystkim w Łodzi.