Wszystko, co musisz wiedzieć o POSTAPO (Gość: Fedor)

Dzień dobry, cześć wszystkim. Ja jestem Przemek, ze mną dzisiaj jest gość specjalny na odcinku Szymon zwany Fedorem z kanału Fedor. Nomen omen. Czołem wszystkim słuchaczom, wszystkim widzom Bliżej Nieokreślonego Podcastu Kulturowego. Tak, miło mi Cię powitać w ogóle w naszych skromnych progach. Akurat dzisiaj ja jestem tylko z naszej podwójnej reprezentacji, ale myślę, że akurat będzie fajny odcinek. W jakim temacie? To może tak najpierw powiem, że właśnie mam przyjemność dzisiaj zaprosić Fedora na rozmowę odnośnie POSTAPO. Ogólnie w filmach, serialach, książkach, grach, co warto polecić, dlaczego jaramy się akurat tą konwencją w popkulturze, z czym to się je tak naprawdę, więc tu będzie taka dosyć duża piguła, ale coś szczerze bardzo fajna, konkretna.

I z tego, co już też na żywo miałem okazję zauważyć, to jesteś mega specą tego tematu, więc to bardziej się bardzo cieszę na tą rozmowę dzisiaj. Dziękuję Ci za bardzo zamiar słowa i nie powiedziałbym, że jestem jakimś konkretnym specem, powiedziałbym raczej, że stawiam gatunek POSTAPO na równi z moim innym ulubionym gatunkiem, jakim jest horror, więc tutaj na pewno można się spodziewać, że będą tytuły, które mogą oba te wątki łączyć ze sobą. No i pięknie, wiesz co, może tak zanim zaczniemy tak naprawdę o takich głębszych, polecanych i tak dalej, to może tak zapytam, Co cię jara, co lubisz akurat w tej konwencji? Czemu POSTAPO akurat? Trochę pod tym kątem przygotowując się też trochę do tego podcastu, poza przygotowaniem sobie oczywiście listy, też troszkę nadgryzłem teorii, pod tym względem, że ja jestem raczej praktykiem, jeśli chodzi o wszelkiego rodzaju gatunki związane z literaturą, z mediami, z kulturą.

Z tego względu, że sam na swoim kanale publikuję autorskie słuchowiska, więc zawsze podchodzę do tego raczej pod kątem praktycznym. Jednak przygotowując się oczywiście też widzą nieco teorii i myślę, że należałoby tutaj zacząć od w ogóle nakreślenia, czym w ogóle to POSTAPO jest. Tak pełna nazwa to jest powieść postapokaliptyczna, czyli ja bym powiedział, że to jest taka trochę pochodna powieści katastroficznych pod tym kątem, że mają wspólny wątek pod postacią właśnie jakiegoś tam takiego wielkiego kataklizmu, czy to na skalę światową, czy na skalę lokalną, który zmienia jakby dotychczasowe funkcjonowanie, czy w danym jakimś konkretnym miejscu, czy na całej planecie. Sam gatunek jest, bym powiedział, taki towarzyszy ludzkości prawie od zarania tworzenia kultury.

Pod tym kątem, że wystarczy spojrzeć na chociażby Biblię, czy w tym konkretnym przypadku chodzi o Apokalipsę Świętego Jana. To jest jakby wyjęta powieść katastroficzna z elementami POSTAPO. Natomiast pod kątem bardziej współczesności, to swoją genezę POSTAPO czerpie już z XIX wieku. Gdzie za teoretycznie pierwszą taką powieść POSTAPO można uznać powieść Ciemność Lorda Byrona o świecie, w którym światło, słońce zgasło, zapadła totalna ciemność, co miało związek oczywiście z Historycznymi wydarzeniami z 1814 roku, kiedy była jakaś tam eksplozja wulkanu, no i generalnie nastąpiły takie dość mocno zmiany klimatyczne, gdzie na przykład to lato było takie raczej chłodne, takie ciemniejsze, nawet słońce nie miało aż takiej mocy.

Pod koniec mniej więcej komuny, gdzie to też zawsze się można łączyć z elementami takimi, to co w ludziach zawsze się pojawiało najwięcej, czyli jak się kończy pewna epoka, no to pojawiają się obawy co będzie po końcu tej epoki. Myślę, że rok 2012 byłby tutaj wyjątkowo znaczący ze względu na ten memiczny kalendarz majów, który miał się skończyć właśnie w 2012 roku. I myślę, że to też mogło mieć jakieś tam przełożenie na twórczość w ramach POSTAPO. Natomiast, co mnie osobiście najbardziej przekonuje, co mnie najbardziej chwyciło w tej konwencji, sam fakt pokazania takiej beznadziejności sytuacji, bo to jest to, co mnie najbardziej w POSTAPO właśnie pociąga, taka beznadziejność sytuacji, gdzie ten świat

Ja już nie będę w tematy historyczne wchodził, bo tutaj bardzo fajnie temat wyczerpałeś odnośnie tego, co też powiedziałeś. Ja uważam w ogóle, że sama konwencja POSTAPOKALIPSY, ona pod kątem światotwórczym nie jest czymś niesamowicie skomplikowanym tak naprawdę. Dosyć mało obszarów, gdzie możemy się na tym opierać, co uważam, że akurat nie jest wadą, wbrew pozorom, bo ja jestem mega fanem w ogóle też jakichś światów wykreowanych, stworzonych, nie wiem, lubię właśnie to, co Tolkien wykreował, tak przykładowo jeśli chodzi o Władce Piersieni, jestem mega fanem Star Warsów tak z brzegu, a POSTAPO jara mnie bardzo w tym temacie właśnie, że tak naprawdę przez to, że Dosłał do tej katastrofy, tak naprawdę cały świat się zawalił z powodów różnych tak naprawdę.

Plus POSTAPO pod tym kątem jest ciekawe, że tak naprawdę Jest trochę uwolniony z pewnych takich elementów kontrowersji, to znaczy, że Tam muszą być mocne sceny. Nie można się zbytnio hamować przy tworzeniu takiej historii, bo POSTAPO ma walić po bebechach, więc momentami są takie rzeczy po prostu jak o pewnej książce, o której będę wspominać, gdzie jak to przeczytałem, to sobie pomyślałem, co ja właściwie czytam? Co to za popieprzeństwa się tam dzieją? Ale tak, jak mówię, mówię psychologię postaci przede wszystkim. To, że musi mieć fajnie krewekrawowane postacie, a świat jest często tylko tłem dla pewnej psychologii rozumienia człowieka. Tak, ale to też oczywiście zależy od tego, którą szkołę POSTAPO wybierze, bo pamiętajmy, że są dwie szkoły POSTAPO.

Tak jest. Zresztą oddaję Ci tu głos, śmiało możesz przedstawić. Tak, jak zacząłem wchodzić mniej więcej w świat postapokalipsy generalnie ujętej, to jedną z pierwszych rzeczy, jak się tu wydziałem, to właśnie, że istnieją dwie szkoły. Pierwsza to jest szkoła zachodnia i druga to jest szkoła wschodnia. Szkoła Zachodnia reprezentowana przez takie można powiedzieć amerykańskie podejście na zasadzie bardzo naukowego, bardzo takiego faktograficznego podejścia, czyli wiemy co się wydarzyło, wiemy kiedy się wydarzyło, wiemy jaki był mniej więcej proces wydarzeń w trakcie tej apokalipsy, która stanowiła właśnie podstawę do tego świata POSTAPO, który został wykreowany. No i z reguły bohaterowie dążą do tego, żeby jakoś tę sytuację, czy nie wiem, może nawet jeśli przetrwać, to na zasadzie spróbować jakoś wrócić do poprzedniego świata.

Tutaj bardzo dobrym przykładem takiego zachodniego typowo POSTAPO jest film Jestem Legendą. Bardzo jak pierwszy raz obejrzałem ten film to widać było faktycznie to takie zachodnie podejście, że wiadomo co się wydarzyło, wiadomo jak to przebiegało i główny bohater oczywiście ma na celu znalezienie tego lekarstwa na wyleczenie wszystkich zarażonych. Druga natomiast szkoła to jest szkoła wschodnia. Tutaj bardziej reprezentowana jest przez, można powiedzieć tak ogólnie rzecz ujmując, Wschodnich Słowian, nie chcę powiedzieć stricte Rosjan, no bo to jest tak naprawdę, przedstawiciele są zarówno z Ukrainy jak i z Rosji. Ten nurt jest taki bardziej filozoficzny, bardziej nastawia się na to, jak faktycznie ludzie sobie psychologicznie nawet bardziej radzą z nowym światem.

Tutaj bardzo dobrym przykładem jest Metro 2033, generalnie całe jakby uniwersum Metro 2033 stworzone przez Dymitra Uchowskiego i przy jego udziale współtworzone przez innych twórców. Oczywiście też nie wszystkie powieści z tego uniwersum są takie stricte wschodnie, ale to właśnie Metro 2033 jest takim typowym przykładem wschodniego POSTAPO, gdzie Mamy informację, że stała się jakaś katastrofa. Możemy podejrzewać nawet, co dokładnie się stało, ale nie znamy daty, nie wiemy tak naprawdę jak to przebiegało i mniej jest właśnie skupienia na takich typowych danych, a raczej na tym właśnie jak sobie ludzie radzą właśnie w tym świecie w przypadku metra zniszczonym wojną nuklearną.

Ogólnie to jest jedna z fajniejszych, ciekawszych książek z tego tematu. I on się trochę ciężko czyta, bo to nie są takie typowe dialogi, że mamy myślnik i słowa jakieś powiedział ojciec do syna itd. Tylko trochę musimy się też nauczyć w momencie, jak te dialogi, kiedy kto co mówi, bo to jest bardzo, są zbite, ale dostajemy bardzo fajną psychologię, tak naprawdę dylematy moralne i pokazanie, ile ojciec jest w stanie wytrzymać i poświęcić tak naprawdę, żeby jego dziecko, jego syn By ustalnie dalej przeżyć w tym świecie, który jest bardzo niebezpieczny, bo oczywiście tak jak to postapokalipsa lub mieć w sobie, ludzie się wtedy bardzo mocno dzielą, tak jak na przykład metro, o którym też zaraz wspomnę akurat z mojej strony, gdzie bardzo się mocno dzielą tak naprawdę, niektórzy chcą przetrwać za wszelką cenę kosztem innych, a niektórzy grupują się tak, żeby przetrwać tutaj wszyscy razem, pomagając sobie.

I to jest ciekawa rzecz, że to skupię się na postaciach w świecie, ale też na jakimś komentarzu społecznym wobec Rosji, jak i całego świata tak naprawdę. Nie wiem, czy tu też masz takie odczucia odnośnie metro. Konkretnie a propos metrów 20-35 mam takie odczucia. Przy 30 trójce tego aż tak bardzo nie było, nie było tego aż tak bardzo widać, bo pamiętajmy też, że 33 powstało na jakiś tam czas, nie pamiętam dokładnie jaki, przed 35. Sam Kuchowski mówił generalnie, że metrów 20-33 było opisane jak był jeszcze młodszy i faktycznie... Tak i to czuć momentami. Tak, to było czuć, że też trochę jakby po prostu się wcielać w tego Artema. Raczej to była taka POSTAPO przygodówka na zasadzie, że po prostu no główny bohater dostał jakieś zadanie, miał je zrealizować, potem się pojawiały jakieś komplikacje do rozwiązania tego zadania no i na sam koniec dostajemy takie, no nie spoilerując oczywiście tym, którzy jeszcze nie znają, takie no słodko-gorzkie zakończenie bym powiedział.

No to prawda. King to King. King to lubi postać. W ogóle on kocha pisać wszelkich autorów książek, komiksów, rysowników, takich bardziej ludzi kreatywnych. Więc to czuć, że on bardzo wylewa jakąś część siebie na te postaci. Ale tak, no to jest fajne, że King trochę wyszedł ze swojej bańki czysto horrorowej na coś, co nie kojarzy się do końca tak z Stephen Kingiem właśnie, czyli poszedł taki świat POSTAPO. Z tego, co kojarzę, tak naprawdę to jest dosyć zamknięta książka pod tym kątem, że nigdy nie powstała żadna kontynuacja, spin-off, cokolwiek i nic w tym świecie właśnie komórki, tak to możemy określić, dalej nie powstawało i chyba King nie planuje tutaj rozszerzać niczego. Więc jak takiego ktoś szuka one-shota,

I chciałby zobaczyć Kinga trochę z innej perspektywy, to ja z mojej strony mogę podrzucić komórkę. Będę miał chwilę czasu, to ja na pewno skorzystam. Kinga akurat poza lubię, więc... Dobra, co od ciebie? Może teraz ty jakimś tytułem wrzucisz? Skoro jesteśmy w klimatach łączonych horroru i POSTAPO, czyli de facto moich dwóch ulubionych gatunków, tutaj nie wypadałoby nie wspomnieć o powieści I Have No Mouth and I Must Scream. O matko, dużo dobrego słyszałem o tym. Wiem, że jest adaptacja growa, która jest poza mną świetna właśnie i muszę w końcu zapisać, że muszę przeczytać to. Więc tak, adaptacja growa ja kojarzę faktycznie, przy czym to oczywiście była dokonana konwergencja, czyli to posuwanie fabuły w ogóle pod to, żeby z tego wyszła gra.

Z tego aspektu ona jest na formułę point and click, czyli na zasadzie kliknięcia po prostu w ekranie to było jakąś akcję. Natomiast jeśli chodzi o samą powieść stricte, to została mi polecana przez takiego mojego znajomego, Gdzieś tam rzucił jakieś tytuły, właśnie tak stwierdziłem, że spojrzę. Znalazłem polskie tłumaczenie i powiem szczerze, jak ja to przesłuchałem, to miałem takie... To jest to, czego ja szukam de facto, jeśli chodzi o łączenie horroru i POSTAPO. Pod tym kątem, że tak oczywiście skracając względnie fabułę, Historia toczy się w ten sposób, że piątka głównych bohaterów przemierza jakieś opuszczone, wydają się opuszczone, metaliczne jakieś takie korytarze wnętrza ziemi i nagle zaczyna do nich przemawiać głos tak zwanego Emma.

Więc dlatego ja też uznałem właśnie tą powieść nie tylko za stricte jako horror, ale głównie jako właśnie POSTAPO, że stała się ta katastrofa, która tutaj nosi miano można powiedzieć zbiorczo jako bunt AI, bunt maszyn. W tym przypadku był to bunt jednej konkretnej świadomości stworzonej przez człowieka. I jest to takie bardzo właśnie groteskowe, też bardzo groteskowo opisane wydarzenia w tej powieści. Mogą one zakrawać o takie, nie powiedziałbym, że jakiś gor czy coś takiego, ale generalnie dla poprzeciętnego odbiorcy. Historia przedstawiona w tej powieści nie należy do na pewno lekkich, nie należy na pewno do przyjemnych, ale jeśli

Ktoś chciałby faktycznie zapoznać się z innym typowym tworem POSTAPO, a który nie jest ani metrem, ani stalkerem, ani ze szkoły zachodniej jestem legendą, czy chociażby 28 dni później, to naprawdę szczerze jestem gotowy polecić tę książkę i tylko od razu mówię, niech się przygotuje ta osoba na groteskowe, nieraz obleśne opisy tego, co się dzieje. Można powiedzieć, że końcówka jest dosyć taka... Nie powiedziałbym, że szokujące, ale to jest też to, co ja bardzo lubię w fikcji literackiej, czyli konsekwencja, czyli sytuacja, kiedy finał jest naturalnym następstwem tego, co się wydarzyło wcześniej, że to nie jest jakiś nie wiadomo wymyślny plot twist, który nagle w ogóle wszystko zmienia, tylko historia jest budowana w sposób taki naturalny, poziomy nawet logiczny, gdzie każde poprzednie wydarzenie następujące po sobie jest konsekwencją poprzedniego wyboru i samo zakończenie też takie jest.

Okej, powiem ci, że brzmi fajnie, ja chcę to właśnie... Gdzieś dużo słyszałem o tym, nie miałem okazji się zapoznać, zapisałem sobie, żebym pamiętał, żebym nie zapomniał, ale wiesz co, odnośnie POSTAPO właśnie i takiego dyskomfortu, ja uważam, że jeśli przynajmniej raz przy jakiejś produkcji nie poczuję dyskomfortu, to nie do końca tego szukam wtedy, bo uważam, że to jest... Wszystko, co musisz wiedzieć o POSTAPO Gość. Names mentioned, co musisz wiedzieć o POSTAPO Gość. I czasami trzeba po prostu zrobić rzeczy, do których się nie podejrzewa, że nasz bohater lub my jako ludzkość jesteśmy w stanie się posunąć.

Że program będzie prowadził. Tak. No i tak, nie wiem, że on jest super w ogóle. I tam też były, jak pamiętam, wątki w sumie takie lekkie, zarysowane POSTAPO, więc to wszystko się łączy wbrew pozorom. No tak, ten motyw z tym wirusem całym, te sceny właśnie ukazujące tą praktycznie, można powiedzieć, eksterminację de facto wiltrumitów. No właśnie. Trochę takie to POSTAPO było, trochę takie POSTAPO to było. No więc jakby ktoś miał się doczepić, że zboczyliśmy z tematu, to wszystko jest wyliczone. No dokładnie. Dobra, to co, teraz twoją pozycję może jakąś zapadamy. Myślę, że tutaj też ponownie pójdę tytułem, który jest jeszcze poziom nieznany i jest według mnie bardzo niedoceniany.

To jest film z 2009 roku. Nosi on tytuł 9. Jak wychodził mniej więcej, to też tak faktycznie nie był jakoś szczególnie promowany, bardzo mało spotów właśnie było tego filmu, a moim zdaniem jest to wielka szkoda, bo film ten jest naprawdę wyróżniający się pod kątem takiego typowego POSTAPO. Przy produkcji brał udział Tim Burton. To jest film animowany o laleczkach, Starając się nie spoilerować, ale zaznaczając istotne punkty fabuły. Ludzie tworzą sztuczną inteligencję, ponownie oczywiście motyw sztucznej inteligencji, która zostaje wykorzystana przez ludzi jako broń.

W dziewiątce tego motywu nie ma. Ponieważ na samym początku dowiadujemy się, że ta sztuczna inteligencja się wyłączyła. To na zasadzie działającego faktycznie logicznie, z punktu widzenia komputera logicznego sposobu, to jest wybić wszystkich ludzi. Cel został zrealizowany, wybiłem wszystkich ludzi, czyli ergo moja egzystencja dalsza nie ma sensu, więc się po prostu wyłączyła, pozostawiając tylko jakiegoś tam jednego drona, który miał niby patrolować Ten fragment, który był w filmie pokazany. Dopiero sama końcówka już tak troszkę mi tak no... Była taka zbyt pozytywna dla mnie. To mi właśnie w POSTAPO przeszkadza taka pozytywna końcówka, nie spoilerując oczywiście, bo ja w POSTAPO też szukam takich bardziej gorzkich, troszkę słodko-gorzkich zakończeń, a najlepiej jakby to już w ogóle były takie zakończenia, że dobra fabuła dalsza by się potoczyła także przez następne 20 lat, ludzie jakoś tam dogrywają i w końcu 0-0, totalne wyginięcie gatunku ludzkiego i planeta Ziemia próbuje się jakoś odbudować.

Jeśli będziesz miał chwilę, bo to też nie jest długi film, on trwa tam godzinę z hakiem, to polecam naprawdę dziewiątkę obejrzeć. Jest właśnie moim zdaniem bardzo niedocenialny tytuł. Wpasowywałoby się w klimaty POSTAPO tak bardzo dobrze. Plus jeszcze właśnie jest to, motyw którego nie widziałem w większości produkcji dzieł POSTAPO, że właśnie ludzkość została całkowicie wybita. No, powiem ci, zaczną sobie zdjęcie oglądać, wygląda fajnie w ogóle, ciekawie bardzo. I z tego, co widzę, jest w ogóle na Amazonie zadychy do uproszczenia. No mówię, jak chcesz to możesz, nawet to na YouTube by się to znalazło, w polskiej wersji językowej, z tego co pamiętam. Ja to sobie robiłem rewatch tego parę lat temu po angielsku, ale w polskiej wersji dubbingowej chyba też jest, z tego co pamiętam.

W ogóle ten film jest tak ciekawie ładnie brzydki jednocześnie. No bo mówię, to przy produkcji brał udział Tim Burton. On ma taki bardzo specyficzny styl animacji. To był pierwszy film, który oglądałem przy produkcji, którego udział brał Tim Burton. Jak potem obejrzałem inne produkcje, które albo głównie on tworzył, albo przy których brał udział, no to widać było faktycznie ten charakterystyczny styl jego animacji. No spoko, wygląda bardzo fajnie. O, Elijah Wood gra główną postać, proszę bardzo. Chętnie, odnośnie zakończę w ogóle POSTAPO. Ja bardzo lubię w ogóle dobrze napisane, złe zakończenia, takie negatywne, bo uważam, że to często bardzo fajnie potrafi zamknąć historię, jeśli jest to dobrze poprowadzone, choć to jest forma sztuki.

Ja na przykład uwielbiam zakończenie Metro 2033, to uważam, że jakby się skończyło takim happy endem, że wszystko jest okej, to takie o nie, na serio? Właśnie tak, coś tu się nie gra, coś tu nie pasuje. Więc tak, ja uwielbiam takie właśnie złe zakończenia. Przykładem, który mogę dać właśnie na złe zakończenie, miałem chyba bliżej końca dać, ale dobra, niech będzie. Niech stracę. To The Last of Us muszę wrzucić po prostu, którego kocham. Kocham The Last of Us po prostu. Zauważyłem, zauważyłem przeglądanie, które materiał właśnie ucięło pod kontem POSTAPO i pamiętam chyba, że w którymś materiale z The Last of Us powiedziałeś właśnie to zdanie a propos zakończenia. Tak, jestem mega fanem The Last of Us, growego, jeśli chodzi o serialowe to tylko pierwszego sezonu, drugi jest no dosyć kiepskały niestety.

O Jezus, tak, gitara i postapokalipsa, to jest najlepszy tandem muzyczny jaki istnieje. Chociażby muzyka ze stalkera pod tym względem, czy z metra, z gier, wygrywa pod tym względem, właśnie dlatego, że jest ta gitara akustyczna. No to tutaj mogę spokojnie dołożyć do Last of Us, szczególnie intro, które jest bardzo charakterystyczne, gra na gitarze akustycznej. O tak, tak, tak, tak, tak, tak, to jest, motyw kojarzę właśnie. Dobra. Dośmiał o to, oddaję tutaj scenę. Więc tak, skoro jesteśmy w temacie gier, skoro jesteśmy w temacie zombie, to ja tutaj pójdę w troszkę inną stronę i wymienię taki tytuł jak Project Zomboid. Nie wiem, czy słyszałeś cokolwiek? Wiesz co, Janek, mój współtowarzysz podcastowy, z kolei, że chyba grał w to.