À propos domu

Ale że mimowolnie zawsze mówiąc o domu włączamy w to całą gamę skojarzeń, znaczeń, przecięć. I właśnie ten rozdźwięk, szerokość znaczeń zawartą w tym słowie uchwyciła według mnie znakomicie artystka, fotografka, autorka prac wideo, performerka, twórczyni instalacji wizualnych Zineb Sedira, O której zrobiło się w ostatnim czasie całkiem głośno z tego względu, że stworzona przez nią wystawa we francuskim pawilonie wygrała w tym roku Weneckie Biennale. No, czyli jedną z takich największych i najważniejszych imprez, wystaw sztuki współczesnej.

Miałam w ogóle szczęście być w tym roku na otwarciu Biennale na dniach prasowych. Nie chcę skłamać, bo nie jestem najmocniejsza w szacowaniu odległości, więc nie chcę skłamać jak długa była to kolejka, ale wierzcie mi, że kolejka do francuskiego pawilonu była naprawdę imponująca. I rzeczywiście ta wystawa, którą przedstawiła Sedira była taką wystawą, o której się sporo mówiło. Cédira jako reprezentantka Francji odtworzyła w pawilonie tak jakby plany filmowe ze swojego życia, czyli zreplikowała w naprawdę zdumiewających detalach przestrzenie, które odegrały w jej życiu jakąś istotną rolę.

Przestrzenie te zostały zaaranżowane właśnie tak jak scenografię do filmu. Zresztą na jednej z tych scenografii odbywał się performance, dodatkowo angażując tę przestrzeń i grając z nią. Ale tą przestrzenią, która moim zdaniem robiła największe wrażenie była scena, plan odtwarzający wnętrze jej mieszkania, mieszkania artystki. Konkretniej to była replika salonu Sediry. I tak naprawdę cały efekt tej pracy opiera się właśnie na dbałości o detal, bo to w tych detalach jest zapisany jakiś po prostu ogrom historii, który staje się czytelny i taki bardzo silnie uwidoczniony wraz z przeniesieniem tej prywatnej, intymnej przestrzeni do przestrzeni publicznej, jaką jest galeria sztuki, w tym przypadku pawilon.

Też widzimy kontekst czasu, że to jest chwila uchwycona w konkretnym czasie, w konkretnym miejscu, przez konkretną osobę, o konkretnej osobie. No i to skrzyżowanie prywatnego z publicznym idzie dalej. Sedira jest Francuzką algierskiego pochodzenia, która mieszka w Wielkiej Brytanii i te interkulturowość jej tożsamości, te korzenie są też w tej przestrzeni bardzo silnie obecne, właśnie w tych szczegółach. I właśnie też z tych szczegółów przebije jeszcze szersza opowieść, czyli nie tylko ta osobista historia, ale też historia w ogóle o pamięci, o migracji, o postkolonialnej schedzie. Więc właściwie niemal automatycznie pojawia się tu od razu pytanie o kontekst, pytanie o to, czym w takim razie jest w ogóle dom, co ten dom tworzy, ile też mówi o nas ta nasza domowa przestrzeń i w jaki sposób właśnie przecina się w niej to, co prywatne, to co intymne z tym, co publiczne i jakoś kolektywne.