Mentionsy Mentionsy
8:10
8:10

Kto i dlaczego potrzebuje pomnika „Rzeź Wołyńska”

09.02.2026 ·23 min 28 s

Gospodarzem dzisiejszego poniedziałku z „Dużym Formatem” jest Tomasz Kwaśniewski, który do rozmowy zaprosił Katarzynę Surmiak-Domańską, autorkę reportażu „Mściciele. Liczyłam na to, że poznam ludzi takich jak ja, rodziny ofiar czystki”. Katarzyna opowiada o tym, kto przyjeżdża do Domostawia na Podkarpaciu pod Memoriał Ofiar Ludobójstwa na Kresach Wschodnich. A także o jakich trzech nieprawdziwych żałobach pisał Earl Hopper i co mają one wspólnego z pomnikiem w Domostawie. Reportaż Katarzyny Surmiak-Domańskiej można przeczytać tutaj: https://wyborcza.pl/duzyformat/7,127290,32548113,msciciele-liczylam-na-to-ze-poznam-ludzi-takich-jak-ja.html ERRATA od gościni podcastu Katarzyny Surmiak-Domańskiej: „We fragmencie dotyczącym wsi Ostre Bardo w moją wypowiedź wkradło się rażące uproszczenie. Na terenie wsi, jak i na innych terenach, na które wywieziono ukraińską ludność w ramach Akcji Wisła, żyje do dziś pewna liczba potomków partyzantów UPA. W żadnym wypadku nie dotyczy to jednak ogółu mieszkańców. Staranniej opisałam tę kwestię w reportażu ‘Mściciele’.”

Ale najwięcej było polityków z Konfederacji. I to było dla mnie niesamowite. A ta miejscowość to ma znaczenie, że ten pomnik stanął akurat tam? Tam jest jakiś taki... Podkarpacie, no niby tam oczywiście Ukraińcy stamtąd też tam się... No właśnie, więc ja myślałam, że może tam jest jakaś pamięć o tamtych wydarzeniach, bo przecież na Podkarpaciu ludność ukraińska mieszkała i tam przecież też dochodziło do walki i do jatek na pewno, ale nie. Ukraińcy zostali przesiedleni w ramach akcji Wisła. To była po prostu jedyna gmina, która zechciała przyjąć to dziwactwo, że tak nazwę ten memoriał, bo on miał być takim darem Polonii amerykańskiej.

I tego artysta Andrzeja Pityńskiego dla narodu polskiego, ale naród nie bardzo chciał go przyjąć, no bo on jednak jest dość kontrowersyjny estetycznie i wiele gmin odmówiło tego. No dobra, i chodziłaś pomiędzy tymi ludźmi, a ludziom się podobał ten pomnik? Tak, podobał się, podobał się. Taki, że wyrazisty. Tak, że właśnie, że tak było, tak było, że oni czytali o tej rzezi, to tak właśnie było i on to bardzo dobrze wyrzeźbił. Właśnie tak wyrzeźbił. No i... I na początku zdawałeś szacunek, rozumiem, jak się przedstawiałaś, że jesteś... Tak, to było strasznie dziwne, bo wiesz, bo oni się wszyscy przedstawiali jako konfederaci i w ogóle się tego nie wstydzili, że to jest taka opcja polityczna z konfederacji, że oni są. No i jak ja mówiłam właśnie, że tutaj ja miałam też taką historię rodzinną i dlatego się tutaj pojawiłam, to ogromny szacunek.

I to jest taki, wiesz, a no tak, no właśnie, no proszę, to wreszcie, no my Polacy nie możemy zapomnieć i tak dalej, i tak dalej. I ja się tak strasznie dziwnie czułam, bo w ogóle jako reporterka Gazety Wyborczej nie jestem przyzwyczajona, że politycy z Konfederacji... Kto i dlaczego potrzebuje pomnika Rzeź Wołyńska, Tomasz Kwaśniewski, Katarzyna Surmiak-Domańska, Earl Hopper, Memoriał Ofiar Ludobójstwa na Kresach Wschodnich, Domostawia, Podkarpacie, Wyborcza.pl. Kto i dlaczego potrzebuje pomnika Rzeź Wołyńska. Names mentioned, Tomasz Kwaśniewski, Katarzyna Surmiak-Domańska, Earl Hopper, Memoriał Ofiar Ludobójstwa na Kresach Wschodnich, Domostawia, Podkarpacie.pl.

Byli ci konfederaci. Jak zaczęliśmy rozmawiać trochę o estetyce tego pomnika i pytali mnie, czy mi się podoba. Znaczy nawet nie pytali, tylko oczekiwali potwierdzenia, że wow. No a ja, że tak właśnie może nie bardzo. Oni byli tacy trochę zdezorientowani, a potem trochę coraz bardziej podejrzliwi wobec mnie, prawda? Że skąd ja tutaj przyszłam i coś tutaj w ogóle kontestuję? O co chodzi? A skąd pani jest w ogóle? Takie się pojawiło pytanie. Nie, ja mówię, no przyjechałam tutaj, bo po prostu z powodów moich rodzinnych, z powodów moich rodzinnych, no bo moja babcia, mówię, no na tym pomniku, widzi pan, tutaj są płomienie i jest kobieta z trójką dzieci, która wychodzi z tych płomieni, no to moja babcia przecież, no miała właśnie trójkę dzieci, mojego tatę, stryja i ciocię i właśnie jej dom podpalili Ukraińcy.

Pokazano wszystkie 4 dopasowania. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.