Mentionsy
#16 Kalisz: głębokie korzenie
Kalisz jest powszechnie uznawany za najstarsze miasto w Polsce, a jego korzenie sięgają głęboko w dzieje ziem polskich. Czy Kalisia zanotowana przez Ptolemeusza w II wieku n.e. na podstawie relacji rzymskich kupców wędrujących szlakiem bursztynowym to ten sam Kalisz, który znamy dziś? Czy ciągłość między pradawną osadą Lugiów, piastowskim grodem na Zawodziu a średniowiecznym miastem lokacyjnym to fakt czy jedynie efektowna hipoteza?
W głębię kaliskiej miastorii zaglądają Mikołaj Mikołajczyk, pracownik Działu Naukowo-Oświatowego Muzeum Okręgowego Ziemi Kaliskiej oraz Dawid Kiljański, prowadzący podcastu miastorie.
Szukaj w treści odcinka
No ale właśnie, to możemy się cofnąć jeszcze dalej, bo mamy też Kalisję Ptolemeusza z II wieku naszej ery i Halisję Tacyta, więc to jest pytanie, czy to jest ten sam Kalisz, który znamy dzisiaj.
No i tutaj faktycznie, jak mówimy o Ptolemeuszu, to cofamy się do II wieku naszej ery, czyli czasu takiego bardzo głębokiego tutaj historycznie, bardzo długo przed państwem piastowskim, bardzo długo przed jakimikolwiek źródłami pisanymi, które powstały tutaj, bo przecież Ptolemeusz oczywiście naszych ziem nie widział, pisał z Aleksandrii, nie ruszał się, że tak powiem, z miejsca.
No i na podstawie tych danych Ptolemeusz potem liczył ilość kroków, przeliczał to na mile i tak dalej, tworzył całe te mapy, więc jakby bardzo taka...
No bo przecież też pamiętajmy, że Ptolemeusz wyrasta w zupełnie innej tradycji.
W czasie Ptolemeusza jeszcze to Zawodzie nie funkcjonowało powiedzmy, przynajmniej nie wiemy.
Czyli mamy Ptolemeusza, w II wieku pisze o tej Kalisji i bazuje głównie na relacjach kupieckich, tak jak już powiedziałeś, czyli mamy też pewność, że na pewno nie widzi w Kaliszu miasta w takim grecko-rzymskim sensie, raczej jakiś dla niego to jest punkt na szlaku, tak, czy jakaś
No i tutaj u nas jest zdecydowanie ludność kultury przewolskiej, w tym okresie ptolemeuszowym.
I jak w ogóle ta data ma się do śladów też dużo wcześniejszej obecności, no bo właśnie Ptolemeusz interesował się nieprzypadkowo tymi okolicami i szlakiem, który tutaj przebiegał, ponieważ możemy mieć poważne przypuszczenie, że był to szlak bursztynowy i na nim właśnie Kalisja leżała.
No i ten szlak funkcjonował już prawdopodobnie w I wieku naszej ery i Ptolemeusz notuje to miejsce też w II wieku naszej ery.
No tak, faktycznie Ptolemeusz nieprzypadkowo umieszcza tą Kalisję tutaj na swojej mapie.
Jeżeli chodzi o to umiejscowienie Kalisza i utożsamienie go z Kalisją, tą Ptolemeuszową, w tej chwili ten konsensus jest taki dość przekonujący, że większość badaczy się zgadza, że faktycznie Kalisz to jest ta Ptolemeuszowa Kalisja i że rzeczywiście leżał na szlaku bursztynowym.
Jak wyruszamy z granic Imperium Rzymskiego, żeby przemierzyć tą barbarzyńską Europę nad Bałtyk, Kalisz był takim punktem przystankowym, mniej więcej w połowie drogi, więc między innymi też dlatego mógł być ważny dla ówczesnych kupców i ważny też dla Ptolemeusza.
No, ze względu na to bardziej południowe położenie, no bo Ptolemeusz już wspominany umieszczał Kalisję wśród miejscowości ważniejszych na bursztynowym szlaku, tak jak wspomniałeś też ten półmetek trasy.
Z czasów takich nawiązujących do Ptolemeusza możemy powiedzieć o skarbie z Zagórzyna.
Ale będziemy mieli w tym roku, w październiku, wystawę poświęconą właśnie setnej rocznicy odkrycia Skarbu z Zagórzyna i wtedy będzie można też odwiedzić nas, przez te parę miesięcy pooglądać właśnie zabytki związane właśnie z tą erą Ptolemeusza, właśnie z tą kulturą i tymi ludami, które w tym czasie te tereny zamieszkali.
Mamy też, już nie mówiąc o naszych skarbach, na przykład z jeszcze epoki brązu, czyli jeszcze co najmniej tysiąc lat wcześniej przed Ptolemeuszem, na przykład skarb z Bolesławca, gdzie mamy przepiękną biżuterię właśnie z brązu.
Ostatnie odcinki
-
#16 Kalisz: głębokie korzenie
05.06.2026 08:26
-
#15 Żyrardów: miasto ludzi pracy
01.05.2026 05:00
-
#14 Elbląg: Laboratorium sztuki
03.04.2026 05:49
-
#13 Trzymamy straż nad Odrą. O losach powojenne...
28.04.2025 06:00
-
#12 "Miasto dość wielkie, miasto niepiękne...",...
12.06.2024 06:00
-
#11 Wolność dla każdego. O uniwersytecie w Padwie
07.02.2024 08:08
-
#10 Walka z czartem. Procesy czarownic w Kleczewie
01.11.2023 07:57
-
#09 Sport na gruzach. Jak wyglądała odbudowa po...
22.10.2023 08:00
-
#08 Miasto Pań. O Krystynie de Pizan i jej walc...
01.08.2023 05:48
-
#07 Kwestie miejskie. O kondycji miast Królestw...
03.07.2023 07:47