Mentionsy

Teoria Self.

Teoria Self.

Teoria Self.

Do rozmowy o tym trudnym temacie zaprosiłem Jacka Panstera i przyznam, że od samego początku, kiedy myślałem o nagraniu odcinka na temat self, Jacek był zawsze pierwszym wyborem i do niego też skierowałem pierwsze kroki ze swoim zapytaniem, także bardzo się cieszę, że udało mi się Jacka namówić na tę rozmowę.

Dlatego tym bardziej się cieszę, że to właśnie z Jackiem na ten dość trudny temat, jakim jest self, udało mi się właśnie porozmawiać.

Niezmiernie się cieszę, że jesteś tutaj dzisiaj ze mną i że się zgodziłeś na podjęcie tego ryzyka i rozmowę o tym dla większości, myślę, trudnym temacie, jakim jest self.

Jacek, zaprosiłem Ciebie do rozmowy o self, czyli o tym, jak w gestalt patrzymy na self, jak to rozumiemy.

Mówimy o self, czyli o czym?

No i tu od razu na początku napotykamy na problem, bo to self trudno się tłumaczy.

Dlatego w języku polskim też bardzo często korzystamy z tego słowa self bez tłumaczenia.

Zdarzały się takie próby tłumaczenia tego jako ja, ale to jest dość ograniczające i mam nadzieję, że jak w trakcie naszej rozmowy też dojdziemy do tego, w jaki sposób to ja jest jakimś tylko wycinkiem tego, co nazywamy self.

A self, no trudno określić, bo takie gestaltowskie rozumienie self jest właśnie nieuchwytne, jest czymś, co się pojawia i znika, czymś, co jest funkcją kontaktu, a nie jest czymś stałym, czymś, co możemy złapać i nawet język nasz pokazuje jakby naturę tego self.

I też studenci się go uczą, uczą się o self, czyli o czym?

Self jest funkcją kontaktowania aktualnie przy lotnej teraźniejszości.

Wszystko to pokazuje to radykalne podejście terapii Gestalt, które to takie stałe, osadzone gdzieś w środku, w osobie self, przenosi na granicę kontaktu.

Nawet wśród gestaltystów, tak jak to Jean-Marie Robin pięknie ujął w tej swojej książce, polifonia, self-polifonia terapeutów gestalt, to te sposoby patrzenia na self są bardzo różne.

Polsterowie na przykład mówią o self, mówili, bo nie żyją już, mówili o self jak o granicach ja.

Potem Polster sam już napisał książkę mówiąc o populacji self, czyli o czymś, o różnych naszych aspektach, ale czymś jednak takim bardziej stałym.

Co odbiega od takiego pojęcia Self Goodmana, który mówi o tej płynności, o tym pojawianiu się Self na granicy kontaktu i znikaniu.

Że to takie tradycyjne pojęcie Self

Często padało takie rozróżnienie na prawdziwe self i fałszywe self.

I to prawdziwe self gdzieś było tam ukryte w środku nas i do tego terapeuta, czy on potrzebował się jakoś dobrać, rozbroić te fałszywe warstwy po to, żeby dotrzeć do takiego sedna tego, kim jesteśmy.

Gestaltyści postawili sprawę na głowie i to self umieścili na granicy kontaktu, na powierzchni naszej skóry.

I w związku z tym to, co się jawi, jest naszym self, zmiennym, zależnym od sytuacji, od kontekstu, od relacji.

Nie ma innej opcji jak bycie sobą, jak bycie tym self, w różnych jego przejawach.

Jakby spróbować to jednak jakoś ustrukturyzować, uporządkować to, o czym my rozmawiamy, że w Gestalt to self też jakoś próbujemy właśnie nazywać, porządkować.

Struktury czy funkcje, bo w gestalcie nie nazywamy tego do końca strukturami self, tylko funkcjami self, no to że ich znaczenie tutaj jest bardziej fenomenologiczne.

To o czym mówiliśmy na początku, że to ja jest jedną tylko z części, czyli jedną z funkcji self.

To jest ten aspekt self, który jest rozmyślny, aktywny, obudzony.

I o tym nie rozmawialiśmy jeszcze, ale to jest coś takiego, co jako część self, ale to może teraz o tym parę słów.

A jeśli chodzi o self, to tutaj Dan Bloom bardzo dużo poczynił w tym kierunku, żeby ją uwypuklić.

Nie ma takiego self, które nie jest społecznie osadzone, że my nie istniejemy w próżni.

Czyli jeśli dobrze Cię rozumiem, Jacek, no to mówisz, że dzisiaj do tych trzech funkcji typowo wymienianych, tych trzech struktur czy funkcji de facto self, należałoby dodać jeszcze czwartą, tą proponowaną przez Blooma, czyli tą funkcję relacyjną.

I tutaj ta estetyka i ta funkcja estetyczna to ona została przez Jeana Marie Robina wprowadzona do gestaltu, jakby do tego myślenia o self.

I to jest w jaki sposób my tworzymy siebie jako... W jaki sposób to self jest artystą życia?

Czyli patrzenie trochę na nasze self jako taki twórczy proces.

Teoria Self.

A czy można Twoim zdaniem mówić o czymś takim jak zdrowe self, czy też analogicznie chore self?

Bardziej badamy w jaki sposób to self się organizuje, w jaki sposób ono jest

W jaki sposób poszczególne funkcje self spierają się nawzajem?

To dla mnie nie wyklucza i nie chciałbym takiego głębokiego też cierpienia, które jest związane właśnie z taką sytuacją, kiedy to self się rozpada, czyli trudno nam jest zachować tą spójność tego self.

Jacek, chciałem się ciebie też zapytać, jak teoria self, czy w ogóle taki sposób patrzenia na człowieka i na to, jak on się organizuje w świecie, jak się ma do różnych innych teorii, które w gestalt są?

Czy self jest czymś, co być może to wszystko jakoś spaja?

Oczywiście trochę już o tym podcastu jeszcze na temat teorii pola nie było, ale mówiąc o self już nawiązaliśmy do tego, że self nie jest czymś co jakąś strukturą, która jest w nas, ale jest bardziej funkcją pola, czymś co się pojawia na granicy kontaktu, wyłania się w sytuacji kontaktu organizmu i otoczenia w odpowiedzi na tą sytuację.

Możemy też, kiedy mówimy o self, to mówimy też o tworzeniu się figury, wyłanianiu się figury z tła.

Kiedy nie ma figury, kiedy nie ma tego rozgraniczenia pomiędzy organizmem a środowiskiem, nie ma self.

W momencie, kiedy figura zaczyna się wyłaniać, zaczyna się wyłaniać self,

Self jest wtedy wyraźne, silne i mocne.

Kiedy figura się rozpada, rozpada się jej self.

I to, co też istotne jest, to że self jest procesem w czasie.

Czyli tak naprawdę, bo tego jeszcze nie powiedziałem, mówimy o self jako o rzeczowniku, ale tak naprawdę to powinniśmy mówić o selfowaniu, o selfing, w języku angielskim używa się formy czasownikowej, podkreślając to, że jest to pewien proces.

I tutaj możemy odnieść self do sekwencji kontaktu.

W pre-kontakcie, najbardziej w pre-kontakcie, czyli na tym etapie procesu kontaktowania, kiedy właśnie ciało jest najbardziej wyraźne, figura nie jest jeszcze dookreślona, najbardziej wyraźna jest funkcja ID Self.

Także jak widać, to nasze pojęcie self jest bardzo zintegrowane z innymi aspektami teorii praktyki gestalt.

Takie inspirujące i też tak sobie myślę, że to jest w ogóle coś, od czego by można zacząć rozmowę o self.

Że rozmawiamy nie tyle o self, ile o procesie selfingu.

Albo gdzieś nie mogę ruszyć dalej, więc tak naprawdę mówi o self, które przestaje być płynne, przestaje być procesem, tak?

Nie mogę sobie z sobą jakoś poradzić, czyli z tym moim self.

Można by powiedzieć, w jakiś sposób też upłynniamy, selfujemy, uczymy się.

Z rzeczownika próbujemy zrobić ten czasownik, pomóc klientowi wejść w stan bycia czasownikowego self.

Ja sobie myślę z jednej strony, że funkcja osobowości w self jest tutaj taką stałą naszą, z taką zebraną wiedzą, doświadczeniem, czymś do czego się odnosimy.

I mam nadzieję, że to, o czym rozmawialiśmy do tej pory, że ta wiedza da jakąś inspirację też do dalszego rozkminiania i myślenia o self, ale może byśmy na koniec też doświadczyli go trochę.

I to funkcja relacyjna Self.

To można nazwać naturalną funkcją self, nasze bycie w szerszym świecie, nie tylko tym ludzkim, ale też tym naturalnym.

I poglądaj sobie przez chwilkę z tymi różnymi aspektami siebie, aspektami self, tak jak one płynnie się zmieniają, stają się figurą i tłem dla ciebie.

Myślę, że jeśli ktoś miał jeszcze wątpliwości, jakieś czy niejasności, co to znaczy, że to self jest takie płynne, a nie stałe, no to to ćwiczenie czy to doświadczenie pozwala to bardzo wyraźnie zobaczyć, jak to wszystko jest chwilowe.

Płynnego self, które jak utyka, to znajduje drogę w tych trudnościach.