Mentionsy

ZHP Podcast
ZHP Podcast
15.05.2025 14:00

#25 Jak uchronić dzieci przed pułapkami w Internecie? I Iskierka od ZHP

S1E25: W cyfrowym świecie codziennie stykamy się z ogromną ilością informacji – nie zawsze prawdziwych. Dezinformacja, fake newsy, clickbaity i algorytmy podsuwające wybrane treści to tylko niektóre z wyzwań, przed którymi stają młodzi internauci i ich rodzice. Jak odróżnić fake newsa od rzetelnej informacji? Dlaczego tak chętnie klikamy w clickbaity? Na czym polega fact-checking? Jak uczynić z dzieci i młodzieży świadomych i krytycznych użytkowników sieci? Na wszystkie te pytania odpowiadają ekspertki: Marta Glanc, analityczka ze stowarzyszenia Demagog, zajmująca się fact-checkingiem i walką z fałszywymi informacjami, dziennikarka; oraz podharcmistrzyni Wiktoria Tobolewska, członkini Wydziału Komunikacji i Promocji Głównej Kwatery ZHP oraz rzeczniczka programu Surf Smart, zawodowo związana z pracą w mediach i marketingu. Podcast prowadzi podharcmistrzyni Julia Czekalska. Realizacja: podharcmistrz Mikołaj Zawiślak.

----

Kampania społeczna ZHP „Czuwaj w sieci” w ramach zadania „Bądź gotów” realizowana jest przez Związek Harcerstwa Polskiego i finansowana ze środków Ministerstwa Edukacji w ramach programu „Edukacja na rzecz budowania społeczeństwa obywatelskiego” na rok 2024/2025.

Dowiedz się więcej o kampanii: https://zhp.pl/czuwaj-w-sieci

Rozdziały (17)

1. Wprowadzenie i przedstawienie gościa

Podharcmistrzyni Julia Czekalska przedstawia gościa programu: Martę Glantz i Wiktorię Tobolewską. Rozmowa zaczyna się od definicji dezinformacji i fake newsów.

2. Definicja fake newsów i dezinformacji

Marta Glantz i Wiktoria Tobolewska definiują fake newsy i dezinformację, podkreślając różnice między nimi i wpływ na młodsze grupy wiekowe.

3. Przykłady łańcuszków informacyjnych

Rozmowa przechodzi do przykładowych łańcuszków informacyjnych i ich wpływu na młode osoby.

4. Podatność grup wiekowych na fake newsy

Marta Glantz i Wiktoria Tobolewska omawiają, które grupy wiekowe są najbardziej podatne na fake newsy i dezinformację.

5. Sposoby sprawdzania wiarygodności informacji

Rozmowa skupia się na sposobach sprawdzania wiarygodności informacji, w tym na TikToku, oraz na sprawdzaniu obrazków i deepfake'ów.

6. Fake newsy na stronach informacyjnych

Wiktoria Tobolewska omawia, że fake newsy są również obecne na stronach informacyjnych, a nie tylko na mediach społecznościowych.

7. Konsekwencje uwierzenia w fake newsy

Rozmowa skupia się na konsekwencjach uwierzenia w fake newsy, w tym na wpływ na zdrowie psychiczne i relacje międzyludzkie.

8. Propaganda i dezinformacja

Rozmowa przechodzi do zagadnienia propagandy i dezinformacji w mediach, a także na temat bańki informacyjnej i potrzeby wielu źródeł informacji.

9. Clickbait i jego mechanizmy

Rozmowa skupia się na mechanizmach działania clickbaitu i sposobach na unikanie ich wpływu na zachowanie użytkowników Internetu.

10. Reklamy i śledzenie w Internecie

Wspominane są algorytmy śledzące zachowanie użytkowników w celu wyświetlania reklam. Rozmowa skupia się na konsekwencjach tego dla prywatności i bezpieczeństwa.

11. Bezpieczeństwo dzieci w Internecie

Rozmowa prowadzi o ważności świadomego wprowadzania dzieci w świat mediów społecznościowych i konsekwencjach nieprzestrzegania zasad bezpieczeństwa.

12. Program Surfsmart ZHP

Opisane są cechy i cele programu Surfsmart, który pomaga w edukacji cyfrowej i bezpieczeństwie w Internecie.

13. Krytyczne myślenie i fake newsy

Rozmowa o krytycznym myśleniu i rosnącym problemie fałszywych informacji w Internecie.

14. Zakłócenia w Internecie

Analiza ilości i powtarzalności fałszywych informacji, podkreślenie potrzeby edukacji.

15. Sprawdzanie informacji

Wskazówki jak sprawdzać informacje i gdzie zgłaszać fałszywe informacje.

16. Kampania Czuwaj w sieci

Opis kampanii Czuwaj w sieci i jej celem w edukacji cyfrowej.

17. Promocja kampanii

Informacje o promocji kampanii Czuwaj w sieci i jej zasobach.

Sponsorzy odcinka (1)

Surfsmart post-roll

"Program Surfsmart jest propozycją programową Światowego Stowarzyszenia Przewodniczek i Skautek, w skrócie WAX."

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 18 wyników dla "AI"

Też można sobie wyszukać w Google różne narzędzia, które mają też oceniać wiarygodność takiego zdjęcia, czy to jest AI, czy nie jest AI.

I warto też pamiętać, że jeszcze można jakoś sprawdzić, tak naprawdę zobaczyć, że to jest AI.

Kolejnym tematem w tej kategorii bezpieczeństwa w sieci są clickbaity.

W ogóle jakie mechanizmy stoją za ludźmi, że oni klikają te clickbaity?

Myślę sobie o takich sformułowaniach, bo może clickbaity to dla naszych słuchaczy, dla rodziców na ten moment jeszcze niewyjaśnione słowo, ale przykładowo zginął w wypadku, zobacz zdjęcia.

Ja myślę, że przede wszystkim ciekawość, bo właśnie tak jak podałaś ten przykład, od razu jest taka ludzka ciekawość, że o jednak chcę zobaczyć to zdjęcie, albo ten właśnie nagłówek, ten clickbait jest tak sformułowany, że wywołuje jakieś emocje.

Często to są takie nacechowane też słowa, najbardziej, najmniej i właśnie od razu gdzieś tam u nas w głowie nam się włącza, ok, że to jest ciekawe, są te emocje i tak właśnie to jest mechanizm tego clickbaitu, czyli właśnie, aby działać na ludzkich emocjach, czy na ciekawości, czy też na to, że mamy od razu taką szybką odpowiedź, np.

Czy to, co dałaś przykład, to nie do końca jest to clickbait, bo clickbait jest wtedy, gdy ten tytuł w ogóle nas okłamuje i klikamy i się okazuje, że to jest w ogóle tekst o czymś zupełnie innym.

A mogłabyś podać taki przykład, żeby nasi słuchacze też zobrazowali odpowiednio tego clickbaitu?

Nie do końca to musi od razu być clickbait, ale tak jak Wiktoria mówiła, że takie emocjonalne, no ja czasami robię screeny, że wszystko jest szokujące, wstrząsające, dramatyczne.

Więc myślę, że nie tylko te clickbaity, ale właśnie te emocjonalne nagłówki mnie osobiście bardzo denerwują.

Ale też właśnie znaleźć sobie jakieś takie źródła informacji, które najpierw nas wesprą, bo też nie chodzi o to, że musimy być ekspertami od wszystkiego i wiedzieć od razu czym jest ten clickbait, phishing i wszystkie inne takie rzeczy.

Ale zainteresowanie się, co dziecko lubi oglądać, jaki tam influencer mu się tam spodobał na przykład i co ten influencer wrzuca.

Musimy wziąć rękę na pulsie w związku z tym, co właśnie dzieci oglądają w Internecie, ale też gdzieś tam to pomaga trochę nam znaleźć taki wspólny język z naszym dzieckiem, jeśli się zainteresujemy tak, że ktoś tu ogląda jakiegoś youtubera czy śledzi jakiegoś influencera.

A to, że zainteresujemy się, zapytamy, sami też obejrzymy sobie, żeby mieć o czym też z dzieckiem rozmawiać nawet, bo też gdzieś tam się kreują jakieś pierwsze zainteresowania, więc warto po prostu z samej takiej ciekawości rodzicielskiej i tego, aby gdzieś tam mieć to, jednak trzymać rękę na pulsie, ale też właśnie móc gdzieś tam wejść trochę w świat ten internetowy naszego dziecka.

Więc tak, ten problem myślę, że będzie narastał, bo AI, wszystko będzie coraz lepsze.

To jest oficjalna strona, gdzie właśnie można zgłaszać wszystkie informacje, które wydają nam się czy nieprawdziwe, czy właśnie taki właśnie clickbait też, o których mówiliśmy, czy strony, które chcą wyłudzić nasze dane, także też warto znać.

Tutaj zapraszamy naszych ekspertów, żeby zarówno rozmawiać o tym, jak edukować, ale będziemy także niektóre webinary kierować do samych zainteresowanych użytkowników już w tym młodszym wieku, które będą też na naszym TikToku.