Mentionsy

To ten dzień był ostatnią dobą życia cesarzowej Katarzyny I, wdowy po Piotrze I Wielkim.

Katarzyny I, która jest główną bohaterką pierwszego tomu sagi Cesarzowa Piotra autorstwa Kristiny Sabaliauskaitė.

Naszą gościnią jest Kristina Sabaliauskaitė, autorka tym razem Cesarzowej Piotra, ale będziemy rozmawiać oczywiście również trochę o Silvererum.

Ponieważ tytuł tej książki brzmi Cesarzowa Piotra.

Czy jest to cesarzowa, stworzona przez Piotra, czy cesarzowa, która rządzi Piotrem?

Bardzo zbanalizowany, bardzo, wydawało mi się, że jest... Każda osoba coś wie o Piotrze I i ma swoją opinię, ale to dużo różnych mitów, apokryfów, legend, a Katarzyna no to w ogóle trochę taka...

Wydawnictwo Literackie, Piotr I, Kristina Sabaliauskaitė

I to właśnie Piotr I z pomocą Teofana Prokopowicza wprowadza ten dogmat, który po rosyjsku brzmi Wsiaka wlaść od Boga, czyli wszelka władza jest od Boga i personifikuje władzę państwową jako

Piotr I mówił o tym, że każdy biurokrata naznaczony przez państwo jest namiestnikiem Boga.

To właśnie pochodzi od czasów Piotra I. Ta kultura simulacrum, ta dwubiegunowa kultura, która ma fasadę.

Jedną i drugą treść, bo Piotr I właśnie chciał zrobić taki duży skok w czasie i dzięki swoim takim gwałtownym, przemocowym reformom, żeby Rosja zrobiła

I to zaczyna się właśnie od Piotra I. Musimy chyba pani podziękować, ponieważ kiedy Piotr I trafia do Warszawy, to ona jest przedstawiona jak Europa Zachodnia.

Ale naprawdę, kiedy czyta się źródła, to nasze państwo wspólne było tym wzorem dla Piotra I. I co jeszcze jest ciekawsze, że kiedy budował Petersburg, pierwsza wersja była drewniana.

Natomiast kiedy Piotr I ogląda te skarby warszawskie czy wileńskie choćby, to on doznaje takiego uczucia, z jednej strony patrzy na te miasta i chce, żeby takie miasta były w Rosji, ale z drugiej strony bardzo szybko zaczyna się czuć upokorzony.

Olbrzymia ilość dokumentów, bo to jest taki temat, Piotr I, który ciekawił już, bo wtedy Rosja otworzyła się Europą i każdy dyplomata, każdy poseł na dworze rosyjskim czuł się, że on jest zobowiązany pisać relacje i to wszystko opisywać.

Diariusze dworu Piotra, diariusze dworu Miężczykowa, tak dokładnie, że ja nawet wiedziałam jaka pogoda.

Oni są publikowane i oni byli publikowane już od końca XIX wieku, całe archiwum Piotra I, więc ja dokładnie wiedziałam, gdzie, w jakim mieście był, jakie listy wysłał do kogo.

Jest korpus listów pomiędzy Piotrem a Katarzyną, która była niepieśmiana, ale ona dyktowała te listy.

Jeszcze kiedy ona była żywa, Piotr I zaczął wstydzić jej pochodzenia.

Ja sądzę, że jak każde małżeństwo, a zwłaszcza małżeństwo dwóch tak silnych osób jak Piotr i Katarzyna, miało swoje takie fluktuacje, swoje kryzysy i wszystkiego tam było.

Jest taka scena, kiedy Piotr zaraża Katarzynę chorobą weneryczną.

Natomiast kiedy mówiła pani o tej ambiwalencji kultury rosyjskiej, to ona wydaje mi się jest w jakiś sposób chyba w książce opowiedziana poprzez różne choroby Piotra, prawda?

Następowało to, co Piotr I sam nazywał i Katarzyna nazywała alteracja, czyli paranoja i potem taki withdrawal syndrome alkoholiczny, jak on wtedy zachowywał się i jak on był naprawdę niebezpieczny w tych okresach.

Katarzyna przez długi czas jest właściwie jedną z dwóch osób, które potrafią te stany łagodzić albo chronić ludzi przed Piotrem.

Obyczaje i muszę sobie tym poradzić, ale na szczęście Piotr był trochę proto-feministą, bo on nadal kobietom bardzo dużo praw w tym czasie.

Czasem ten Piotr wyglądał jako kompletny wariat i potwór, a czasami nie mogłeś po prostu nie dziwić się nim i można było odczuwać do niego taką prawdziwą sympatię.

I potem Piotr wyjechał na to wielkie poselstwo do Europy i on spotkał bardzo dużo arystokraty, księżniczek, królowy i tak dalej.

Wydawnictwo Literackie, Piotr I, Kristina Sabaliauskaitė, Paulina Małochleb.

Katarzyna otoczyła siebie przede wszystkim tymi zachodnimi osobami, jeszcze z powodu, o którym będzie mowa na początku drugiej części, bo ona miała zadanie Piotra I stworzyć swój własny carski potem cesarski dwór na wzorach zachodnich.

Mieć blisko siebie jakąś nie wiem niemiecką mieszczką czy tam kogoś z Francji o bardzo skromnym pochodzeniu, bo oni mieli ten savoir vivre, którego pożądał Piotr.

Ślub Karlów, który właśnie musiał towarzyszyć jakiejś uroczystości Piotra i do Petersburgu przywiozli tych właśnie ludzi o małym wzroście z całych okolic, z całej Rosji.

Jednocześnie cały czas się czuje inna i widzi, że musi budować sojusz w świecie, który stoi na głowie, bo jest przerażona, bo boi się tak naprawdę Piotra bardzo.

Jest przekonana, że jej dzieci umierają, dlatego że Piotr ma swój taki gabinet osobliwości.

To jest wtedy, w tych czasach, zwłaszcza takiej prostej dziewczynie jak Katarzyna, to musiało być porażające, kiedy ona chodzi tam po apartamentach Piotra,

Piotr musiał zbudować tą kunstkamerę, ponieważ on wszystko to chciał trzymać w palcu letnim najpierw.

Piotr sam sobie tłumaczy, on się bardzo interesuje medycyną między innymi, prawda?

U kogoś bolało zębo, na przykład jak u Darii, która to jest udokumentowane, że ona bardzo lubiła słodycze i miała dużo problemów, dużo bólów zębów, to ona po prostu od Piotra chowała się, bo on od razu za szybce próbował nie tylko zęby wyrywać, ale potem próbował sam nawet operować komuś kataraktę,

I ona bawi się w jakiś sposób z Piotrem, pozwala Piotrowi bawić się w domu.

Najpierw ja zrobiłam taką synchronizację trzech biogramów Piotra, Katarzyny i Mięszykowa i wiedziałam, gdzie kto był i co robił.

Ja ochrzciłam Aleksandra Mięszykowa, najlepszego przyjaciela, faworyta Piotra i kochanka Katarzyny, a później w ciągu tych dwóch lat, kiedy ona prawiła już jako wdowa, jako cesarzowa Rosji, to on był takim nieoficjalnym cesarzem.

Więc Litwin, car Piotr i dwie najbliższe osoby są litewskiego pochodzenia.

No i on właśnie był takim bardzo kalkulującym i to on odsunął tą pierwszą kochankę Anną Mons od Piotra, żeby utorować drogę Katarzynie.

Zawsze, nawet kiedy jednemu z nich groziło śmiertelne niebezpieczeństwo i gniew Piotra, to drugie zawsze ratowało.

Natomiast jak Piotr to mówił taką mieszaniną niemieckiego i holenderskiego.

Piotr I mówił, że miało to, co dzisiaj nazywamy inteligencją emocjonalną.

Typiczna litewska kobieta, która wie, co jest dobre, co jest złe, nie cierpi żadnych bzdur, no to ona mogła przeciwstawiać się Piotrowi i to robiło wrażenie, bo to są w źródle opisane sytuacje, kiedy on tam buszuje, wariuje, wszyscy go boją się i ona mu mówi stop i nawet komuś ocala życie z tego powodu.

Tak, chciałem zapytać o relacje Piotra z Aleksandrem, ponieważ sugeruje Pani tam różne ciekawe historie.

Ale Aleksander był dynszikiem Piotra, dynszik to był taki jak niby adiutant,

Chociaż ja miałam takie podejrzenie, że niektórzy zachodni wydawcy chcieli, żeby Piotr był tam biseksualny, a ja powiedziałam nie.

I potem było bardzo ciekawe, że tylko potem pomyślałam, że od momentu zapoznania się Katarzyny z Piotrem I w 1973 roku do jej zgonu minęło 24 lat.

Rozmowa, jak słyszeliście, w zdecydowanej większości dotyczyła najnowszej książki Kristiny Sabaliauskaitę, Cesarzowa Piotra, która ukazała się niedawno w Polsce w przekładzie Elizy Deszczyńskiej.