Mentionsy

Wszechnica FWW - Historia
Wszechnica FWW - Historia
08.05.2026 08:26

1138. Czy to już koniec NATO? / Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański

Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [5 maja 2026 r.]NATO ma 75 lat. Powstało w zupełnie inaczej urządzonym świecie – w rzeczywistości, w której układ sił i definicja zagrożeń drastycznie różniły się od dzisiejszych. Warto przypomnieć, że narodziny sojuszu poprzedzały oddolne inicjatywy europejskie: Traktat z Dunkierki między Francją a Wielką Brytanią oraz Unia Zachodnia, utworzona po dołączeniu państw Beneluksu. Te wczesne pakty adresowały przede wszystkim zagrożenie ze strony Niemiec; trauma wojny była wciąż zbyt żywa, by o niej zapomnieć.Jednak blokada Berlina, stała obecność Armii Czerwonej oraz narzucanie systemów komunistycznych krajom Europy Środkowo-Wschodniej sprawiły, że optyka zagrożeń uległa zmianie. USA porzuciły politykę izolacjonizmu i zaproponowały utworzenie NATO. Sojusz ten miał adresować zarówno zagrożenie wewnętrzne (ewentualne odrodzenie militarne Niemiec), jak i zewnętrzne, płynące ze strony Związku Radzieckiego. Cel organizacji lakonicznie podsumował jej pierwszy sekretarz generalny, Lord Ismay: „Keep the Russians out, the Americans in, and the Germans down”.Mimo istnienia NATO, Europejczycy nie porzucili własnych wizji, tworząc projekty takie jak Europejska Wspólnota Obronna czy Unia Zachodnioeuropejska. W latach 90., gdy wojna w Jugosławii i konflikt w Kosowie obnażyły bezradność Europy bez wsparcia USA, Francja i Wielka Brytania podpisały deklarację z Saint-Malo. Wzywała ona do budowy zdolności do samodzielnego działania Europy w sytuacjach, w które Stany Zjednoczone nie musiałyby się angażować. Większość tych inicjatyw jednak „nie wypaliła”, częściowo ze względu na brak determinacji liderów, a częściowo przez niechęć Waszyngtonu do dublowania struktur.Dziś doszliśmy do punktu, w którym priorytety USA uległy zmianie. Europa przestała być dla nich ważna, a Unia Europejska nie tylko zniwelowała potrzebę trzymania „Niemiec pod kontrolą”, ale stała się dla Stanów twardym partnerem handlowym. W pewnym momencie NATO zaczęło tracić swoją siłę odstraszania – Rosja, mimo ostrzeżeń prezydenta Bidena, zdecydowała się najpierw na ograniczoną, a potem pełnoskalową inwazję na Ukrainę.Proces erozji sojuszu przyspieszył za prezydentury Donalda Trumpa. Kwestionował on zasadność istnienia paktu, oskarżał sojuszników o słabość i zapowiadał wycofanie wojsk z Niemiec. Choć retoryka ta uległa pewnemu wyciszeniu, niepewność pozostała. Czy to już koniec tego 75-letniego paktu? Co z niego zostanie w obliczu nowych potęg i starych lęków? Trzeba działać. Ale Quo usque pro Europa ibimus – jak daleko pójdziemy za Europę? O tym i o innych sprawach w rozmowie z Jerzym Markiem NowakowskimJeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafww2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p963. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#rozmowywszechnicy #polityka #NATO #bezpieczeństwo #geopolityka #Europa #JerzyMarekNowakowski #PiotrSzczepański #debata

Rozdziały (17)

1. Witamy i zaproponowana lektura

Przedstawienie gości i podziękowania za komentarze. Propozycja lektury Roberta Kaplana o geopolityce i NATO.

2. Spotkanie sołtysów w Wielkopolsce

Opis spotkania sołtysów w Wielkopolsce i rozmowa o lokalnej odporności.

3. Rozpad NATO i zagrożenia

Analiza zagrożeń dla NATO, w tym ataku rosyjskiego i zmiany w obecności amerykańskiej.

4. Wycofanie wojsk z Niemiec

Opis zmian w obecności amerykańskiej w Niemczech i ich konsekwencji dla NATO.

5. Infrastruktura NATO

Analiza infrastruktury NATO, w tym modernizacji połączeń kolejowych między Polską a Niemcami.

6. Reakcje na decyzję Trumpa

Rozmowa o reakcjach na wycofanie wojsk z Niemiec i zmianach w obecności amerykańskiej w Europie.

7. Prioritaryzacja amerykańskich zasobów

Analiza priorytetów amerykańskich zasobów i ich wpływ na NATO, w tym sytuacja z patriotami.

8. Pozycja Hiszpanii w NATO

Rozmowa skupia się na pozycji Hiszpanii w NATO i jej potencjalnym wpływie na NATO w sytuacji braku Amerykanów.

9. Estonia i NATO

Analiza sytuacji Estonii w NATO i jej znaczenia dla bezpieczeństwa Europy, w tym wobec zagrożenia z Rosji.

10. Rola Niemiec w NATO

Diskussja na temat roli Niemiec w NATO, w tym zagrożenia z powodu ruchu AFD i kryzysu politycznego w Niemczech.

11. Kryzys moralny w polskiej polityce

Analiza kryzysu moralnego w polskiej polityce i potrzeby zjednoczenia się w interesie gospodarczego i politycznego.

12. Europejska siła wojskowa

Rozmowa na temat budowy europejskiej siły wojskowej i jej konieczności wobec zagrożeń z Rosji i innych krajów.

13. Anglosasi i ich wpływ na wojny

Rozmowa o tym, że Anglosasi często wykorzystywali innych w prowadzeniu wojen, zachowując swoich żołnierzy na tyłach.

14. Mołdawia i jej status

Diskussja na temat sytuacji Mołdawii i jej potencjalnego statusu federalnego w Rumunii.

15. Historia i polityka Europy

Komentarze na temat historii Europy, w tym sytuacji Austrii podczas II wojny światowej i debaty na temat Bałtyku i Balkanów Zachodnich.

16. Bałtyk i ciśnienie Ormus

Rozmowa na temat ważności Bałtyku dla Polski i kwestii ciśnienia Ormus.

17. Zakończenie debaty

Zakłady na dalsze spotkania i propozycje na temat polityki i dyplomacji.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 75 wyników dla "NATO"

Natomiast ja chciałem państwa namówić do lektury.

Natomiast on był członkiem Rady Polityki Obronnej przy Pentagonie i doradcą Marynarki Wojennej, a jego najnowsza książka nosi tytuł Ziemie Jałowe,

Ja nie ze wszystkimi tezami autora oczywiście się zgadzam, natomiast jest to bardzo świeży, odnoszący się między innymi nawet do kryzysu w strefie gazy, próba geopolitycznego spojrzenia na efekty zmian,

A zacząć mieliśmy od tematu, czy już rozpadł NATO.

Natomiast praktyka ze zdarzeń krytycznych jest taka, że sołtys zawsze podejmuje pierwsze działania i musi to robić, bo zanim się pojawią jakieś służby, to czasami są drogi zawalone, czasami nie ma wody, czasami to trwa 3-4 dni.

To jest dokładnie ten temat, bo jeżeli my patrzymy na zagrożenie dla NATO,

Spróbuję za chwilę to ogarnąć szerzej, natomiast zagrożenie dla NATO, jak będzie wyglądał atak rosyjski.

czyli wejście oficjalne wojsk na terytorium jednego czy kilku krajów natowskich.

Po kolei będzie testowana odporność właśnie NATO.

Jeżeli zadajemy sobie pytanie, czy to już rozpadł NATO, to zadajemy sobie pytanie nie o to, czy będzie istniał Sojusz Północnoatlantycki, bo będzie istniał.

na to będzie istniało, tylko co to będzie za NATO.

Otóż to zagrożenie jest w NATO.

I to zagrożenie, że NATO stanie się miejscem pustych debat, że NATO z organizacji, która jest organizacją kolektywnej obrony, stanie się organizacją zbiorowego bezpieczeństwa.

Natomiast organizacja kolektywnej obrony to jest organizacja, która w trybie automatycznym reaguje na zagrożenie wobec jednego z jej członków.

Jeżeli mówimy o tym, co dzieje się wewnątrz NATO, no to mamy ten proces powolnego wychodzenia Stanów Zjednoczonych.

Jeden krzyk to był krzyk oburzenia i niezgody NATO.

Natomiast z punktu widzenia państwowego Amerykanie nie mówią, że wychodzą.

Natomiast jest to bardzo zła informacja dla nas i dla całej tzw. flanki wschodniej NATO.

Podstawą strategii natowskiej jest szybki przerzut wojsk Stanów Zjednoczonych w razie pełnoskalowego konfliktu, podkreślmy, czyli tego trochę odleglejszego niż to, o czym mówimy, jako zagrożeniu realnym.

Tak, natomiast no miejmy nadzieję, że tak źle nie będzie.

Natomiast oznacza to, że będzie to wolniej, mniej i później.

Natomiast mówię o tym przerzucie sił przez Odrę i przez teren Śląska i Wielkopolski.

Tutaj po naszej stronie zrobiono dużo, po stronie niemieckiej są istotne zapóźnienia, natomiast rzeczywiście podjęli teraz decyzję o...

Natomiast mam wrażenie, że jest obce

Stany Zjednoczone zapewniają natomiast, że utrzymują w pełnym wymiarze parasol atomowy i parasol kosmiczny nad Europą.

Natomiast nie jestem przekonany, i zresztą podobnie powiedział premier Tusk, za to też go zaatakowano niesłychanie ostro, nie jestem przekonany, że Stany Zjednoczone będą bardzo mocno gotowe do...

o tej niedobrej ewolucji NATO, bo pamiętajmy, że w Polsce mamy nieco ponad 10 tysięcy amerykańskich żołnierzy, ale tylko 394 to są żołnierze, których obecność jest tak zwaną obecnością stałą.

Natomiast oni są wszyscy w formule rotacyjnej.

Po wejściu Finlandii do NATO, Finowie otrzymali takie dodatkowe gwarancje znacznego wsparcia, gdyby została Finlandia zaatakowana.

No i tu dochodzimy do następnego elementu, ale chciałbym się zatrzymać przy tym rozpadzie NATO.

NATO pozostaje wciąż organizacją kolektywnej obrony.

czy zapowiedzi prezydenta Stanów Zjednoczonych, ale szerzej zapowiedzi amerykańskiej elity politycznej o zmniejszaniu amerykańskiego zaangażowania nie oznaczają, że NATO jest zagrożone właśnie jako organizacja kolektywnej obrony, bo szkieletem

tej wojskowej części NATO, byli Amerykanie, bez wątpienia.

W przeciwnym razie NATO przestaje być organizacją kolektywnej obrony.

I my nie zareagujemy, my, nie Polska, tylko my, NATO,

To oznacza, że NATO nie ma.

To ja przypomnę, że rosyjskie NATO, to jest CSTO, rozpadło się całkowicie, przestało być wiarygodne w momencie, kiedy nie potrafiło pomóc Armenii w wojnie z Azerbejdżanem.

To znaczy, że NATO przestaje być NATO.

Natomiast teraz sobie przełóżmy to.

To jest podstawowa kwestia teraz w wypadku NATO i to jest rzecz, w której Donald Trump zaszkodził.

Zachwiał tą pewnością, że jednak NATO będzie interweniowało w dowolnym momencie.

To wszystko razem powoduje nie rozpad NATO, ale powoduje osłabienie tej zdolności odstrażającej NATO.

Ale w tej chwili oni mają świadomość, że mają takie okno możliwości, kiedy ta spójność NATO jest lekko podważona,

Natomiast pamiętajmy, że czynnik atomowy, zarówno w Izraelu, no bo ten układ saudyjsko-pakistański jest oczywiście próbą zrównoważenia przewagi Izraela.

Więc znowu, europejski filar NATO również powinien posiadać własne zdolności nuklearne.

Natomiast broszurka nie odpowiada na podstawowe pytania.

Jak duże znaczenie ma ten szczyt w kontekście niepewnej postawy USA wobec NATO i wydarzeń w Iranie?

Natomiast Amerykanie, i to jest właściwie jedyne porozumienie pokojowe, które naprawdę wyszło do Trumpowi, Amerykanie zaangażowali się... Jeszcze nieporozumienie pokojowe.

I wcześniej przez Gruzję szła z Azerbejdana, natomiast ta droga idzie południem wzdłuż rzeki Araks, prawie po granicy z Iranem.

Natomiast obecność Marka Carneya na szczycie wspólnoty europejskiej istotnie świadczy, że Kanada stawia na współpracę z Europą.

bądźmy realistami, ale Turcja bardzo długo współpracowała z Netanyahu i Turcja, jestem dziwnie spokojny, nie będzie gotowa do tego, żeby opuszczać NATO i iść na stronę Rosji.

Natomiast w momencie, kiedy Erdogan wrócił do modelu osmańskiego, to przyjaźń z Rosją...

Natomiast naszym interesem jest to, żeby jednak w sojuszach wojskowych został przynajmniej jakiś pierwiastek wartości.

Natomiast myśmy powinni pamiętać o tym, żeby utrzymać

Szary liść pyta, czy członkowie NATO zaatakują nas.

Jest armia europejska w NATO, powtarzałem tutaj wielokrotnie, nawet jeżeli wyjmujemy Amerykanów, to mamy nasze procedury,

To jest realne zagrożenie, natomiast zadaniem polityków jest go minimalizować.

Natomiast ugryzłówszy ten nieduży kawałek, ma ogromną szansę, żeby doprowadzić do rozkładu śmiertelnego wroga, jaką dla Rosji jest NATO.

Z drugą częścią Estonia, to nie NATO, nie przesadzajmy, to kawałek ziemi i tak byli częścią ZSRR.

Po drugie Estonia jest członkiem NATO.

Estonia jest lojalnym członkiem NATO, Estonia jest ważnym członkiem NATO, bo jest jednym z wiodących krajów, jeśli idzie o właśnie przygotowanie do obrony kognitywnej, a poza tym wszyscy się zgodziliśmy na przyjęcie Estonii, czyli na danie tej Estonii gwarancji bezpieczeństwa.

Polska to nie NATO, Polska to nie Europa, bo była najpierw częścią Rosji, potem była w bloku sowieckim, kawałek ziemi gdzieś daleko, dajmy sobie spokój, nie umierajmy za żaden Gdańsk, Białystok, cokolwiek takiego.

Natomiast, no...

Natomiast miejmy nadzieję, że nie i miejmy nadzieję, że nie tylko na EFD, ale miejmy nadzieję, że właśnie ta konstrukcja europejska potrafi Niemcy w tych ryzach mimo wszystko utrzymać.

Natomiast z kolei przykład Włoch, gdzie wszyscy załamywali ręce po zwycięstwie Meloni.

Mamy na pewno samochody z Japonii, natomiast nie mamy.

Natomiast problem jest taki, że

Natomiast musimy po prostu stworzyć jednolity europejski rynek produktów zbrojeniowych.

Natomiast to nie chodzi o kody źródłowe, ale na przykład chodzi o to, że nie zintegrujemy naszego uzbrojenia ze F-35.

Natomiast siła tego samolotu polega właśnie na głównie oprogramowaniu, a to oprogramowanie jest w rękach amerykańskich.

Natomiast absolutnie nie mam

Ja mówię to, co wiem, natomiast jestem niesłychanie odległy od przekonania, że jest to wszechwiedza, a nawet, że jest to wybitna wiedza.

Natomiast chciałbym powiedzieć, że tak, szary liściu drogi,

Ale nie możemy przegiąć z kolei na samych grach, bo to… …by dzieciaki miały rozszerzone oczy i siedziały godzinami w teren i po prostu podchodzili… Natomiast myślę, że studenci kierunków ścisłych naprawdę powinni mieć rozbudowane szkolenia wojskowe.

Natomiast… Ale hasło na przyszłe spotkanie, mówi znowu nasz dyskutant.