Mentionsy
Wszechnica FWW - Historia
Wszechnica FWW - Historia
20.02.2026 11:45

1119. Poza świadomość: spirytyzm i okultyzm jako metody poznania w literackim odzwierciedleniu M.Pąkciński

Wykład dr hab. Marka Pąkcińskiego w ramach Festiwalu Nauki w Warszawie [27 września 2025 r.]Proponowany wykład będzie próbą podsumowania aktualnej wiedzy na temat okultyzmu i spirytyzmu drugiej połowy XIX wieku oraz wieku XX (i ich wcześniejszych korzeni) z perspektywy historii kultury późnej nowoczesności. Omówione zostaną między innymi takie istotne dla tematu pozycje jak książki Frances A. Yates, dotyczące „Oświecenia Różokrzyżowców” czy „magii i okultyzmu w Anglii epoki elżbietańskiej”, bądź też praca zbiorowa pod redakcją Berenice G. Rosenthal The Occult in Russian and Soviet Culture. Na tym tle przedstawiona zostanie polska, literacka recepcja okultyzmu i spirytyzmu (m. in. w twórczości Reymonta), wraz z omówieniem najpopularniejszych autorów z tego kręgu popularnych w Polsce na przełomie XIX i XX wieku oraz w okresie międzywojennym (Allan Kardec, Emil Schuré, Jelena Bławatska, Rudolf Steiner, Joseph Anton Schneiderfranken).Konkluzją będzie prezentacja prób racjonalizacji tego fenomenu poprzez połączenie go z odkryciem nieświadomych warstw ludzkiej psychiki (m. in. u prekursora takiej racjonalizacji – Eduarda von Hartmanna, w jego książce Spirytyzm i na tle filozoficznej syntezy Filozofia nieświadomego), zarysowującym odmienną ścieżkę ich interpretacji, niż „klasyczna” psychoanaliza.dr hab. prof. IBL PAN Marek Pąkciński – pisarz, tłumacz literatury fantastycznej oraz literaturoznawca, dr hab. nauk humanistycznych, specjalista w zakresie historii literatury i myśli nowoczesnej. Zadebiutował już w wieku 16 lat tomem opowiadań Owadzia planeta, który zwrócił uwagę środowiska fantastycznego. Jest autorem kilku tomów prozy i powieści, a także tłumaczem literatury. Równolegle prowadzi działalność naukową – od 1992 roku związany jest z Instytutem Badań Literackich PAN. Stopień doktora habilitowanego uzyskał na podstawie pracy Maski Zaratustry, poświęconej recepcji filozofii Nietzschego i kryzysowi nowoczesności. Do 2015 roku pracował także jako profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach, a następnie objął funkcję dyrektora Stacji Naukowej PAN w Moskwie.Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafwwPrzez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/wkwpkJeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#spirytyzm #okultuzm #literatura #kultura #język #festiwalnauki #historia

Dębicki Bóg Prusa Rosenthal Berenice Rosenthal Nietzschego Sołowiowa Fryderyka Nietzschego Bogiem Chrystusa Władimira Sołowiowa Berenice Glatzer-Rosenthal Mickiewicza Lamarcka Firth

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 16 wyników dla "Rosenthal"

Autorki angielskiej Pani profesor Berenice Glatzer-Rosenthal.

Tutaj widzą Państwo panią profesor Berenice Glatzer-Rosenthal w rozmowie z papieżem Janem Pawłem II.

Wracając do Berenice Rosenthal i jej sposobu myślenia, chciałbym zwrócić uwagę na

Ten aspekt kulturowy, na który profesor Rosenthal również kładzie duży nacisk.

A zatem interesuje się Berenice Rosenthal w swoich książkach.

Ograniczona do pewnej elity, dzieli się według Berenice Rosenthal na alchemię, astrologię i magię.

Kolejną odnogą okultyzmu czy ezoteryki jest, zdaniem Rosenthal, żydowska i chrześcijańska kabała.

Berenice Rosenthal zwraca również uwagę i w tym, co do tego ja się w pełni z nią zgadzam, na pewien charakter

Porównuję to zjawisko, Berenice Rosenthal,

Istnieje taka książka Thomasa Coona, Struktura rewolucji naukowych i na tęże właśnie książkę powołuje się Berenice Rosenthal, mówiąc o tym, że spirytyzm i okultyzm były próbami zmiany paradygmatu, próbami poszerzenia paradygmatu.

Wracając do książki Rosenthal, chciałbym zadać sobie pytanie, w jaki sposób spirytyzm, teozofia

Jak pisze Rosenthal, większość okultystów była apolityczna, ale ludzie, którzy z jakichkolwiek powodów czuli się wyobcowani z istniejącego porządku, mieli tendencję do gromadzenia się w postępowym podziemiu, zjednoczonym głównie przez sprzeciw wobec ówczesnych władz.

Pod koniec wieku XIX, jak pisze Rosenthal, okultyzm został przejęty przez nową siłę, mianowicie prawicę i nawet splutł się z antysemityzmem.

Tutaj stawia też Rosenthal taką ciekawą tezę,

Wśród artykułów zgromadzonych w tej zbiorowej książce Berenice Rosenthal znajdziemy artykuł o magii i wróżbiarstwie w kulturze rosyjskiej.

Rosyjskich symbolistów, futurystów, o których pisze Berenice Rosenthal.

Ostatnie odcinki