Mentionsy
Wszechnica FWW - Historia
Wszechnica FWW - Historia
20.02.2026 11:45

1119. Poza świadomość: spirytyzm i okultyzm jako metody poznania w literackim odzwierciedleniu M.Pąkciński

Wykład dr hab. Marka Pąkcińskiego w ramach Festiwalu Nauki w Warszawie [27 września 2025 r.]Proponowany wykład będzie próbą podsumowania aktualnej wiedzy na temat okultyzmu i spirytyzmu drugiej połowy XIX wieku oraz wieku XX (i ich wcześniejszych korzeni) z perspektywy historii kultury późnej nowoczesności. Omówione zostaną między innymi takie istotne dla tematu pozycje jak książki Frances A. Yates, dotyczące „Oświecenia Różokrzyżowców” czy „magii i okultyzmu w Anglii epoki elżbietańskiej”, bądź też praca zbiorowa pod redakcją Berenice G. Rosenthal The Occult in Russian and Soviet Culture. Na tym tle przedstawiona zostanie polska, literacka recepcja okultyzmu i spirytyzmu (m. in. w twórczości Reymonta), wraz z omówieniem najpopularniejszych autorów z tego kręgu popularnych w Polsce na przełomie XIX i XX wieku oraz w okresie międzywojennym (Allan Kardec, Emil Schuré, Jelena Bławatska, Rudolf Steiner, Joseph Anton Schneiderfranken).Konkluzją będzie prezentacja prób racjonalizacji tego fenomenu poprzez połączenie go z odkryciem nieświadomych warstw ludzkiej psychiki (m. in. u prekursora takiej racjonalizacji – Eduarda von Hartmanna, w jego książce Spirytyzm i na tle filozoficznej syntezy Filozofia nieświadomego), zarysowującym odmienną ścieżkę ich interpretacji, niż „klasyczna” psychoanaliza.dr hab. prof. IBL PAN Marek Pąkciński – pisarz, tłumacz literatury fantastycznej oraz literaturoznawca, dr hab. nauk humanistycznych, specjalista w zakresie historii literatury i myśli nowoczesnej. Zadebiutował już w wieku 16 lat tomem opowiadań Owadzia planeta, który zwrócił uwagę środowiska fantastycznego. Jest autorem kilku tomów prozy i powieści, a także tłumaczem literatury. Równolegle prowadzi działalność naukową – od 1992 roku związany jest z Instytutem Badań Literackich PAN. Stopień doktora habilitowanego uzyskał na podstawie pracy Maski Zaratustry, poświęconej recepcji filozofii Nietzschego i kryzysowi nowoczesności. Do 2015 roku pracował także jako profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach, a następnie objął funkcję dyrektora Stacji Naukowej PAN w Moskwie.Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafwwPrzez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/wkwpkJeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#spirytyzm #okultuzm #literatura #kultura #język #festiwalnauki #historia

Dębicki Bóg Prusa Rosenthal Berenice Rosenthal Nietzschego Sołowiowa Fryderyka Nietzschego Bogiem Chrystusa Władimira Sołowiowa Berenice Glatzer-Rosenthal Mickiewicza Lamarcka Firth

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 22 wyników dla "Dębicki"

Wśród takich tematów, które nurtowały go, które powracały często w jego twórczości jest obecny w Emancypantkach Prusa wykład profesora Dębickiego.

W Emancypantkach profesor Dębicki daje wykład

Nie jest Dębicki.

Jaki jest pozytywny przekaz wykładów profesora Dębickiego?

Przede wszystkim krytykuje Dębicki materializm schyłku wieku XIX, filozofię niemieckich filozofów Biśnera, Fogta i Moleszota, także filozofię materialistyczną Alberta Langego.

Zatem podejmuje się Dębicki krytyki materializmu teoretycznego i podchodzi do tego w bardzo nowoczesny sposób, można powiedzieć, mianowicie krytykując pojęcie materii.

Przede wszystkim jednak Dębickiego razi kulturze owego czasu brak odpowiedzi na nadzieje człowieka na nieśmiertelność.

Jak mówił Dębicki, obawa śmierci tak skandaliczna, a tak pospolita wśród obecnego pokolenia jest chorobą wynikającą z zaniedbania higieny ducha.

Jednakże jest, jak już mówiłem wcześniej, Dębicki również przeciwnikiem

Zdaniem Dębickiego tylko staranna analiza dokonań nauk ścisłych może stanowić punkt wyjścia dla rozważań natury religijnej.

Tutaj można powiedzieć idzie Dębicki bardzo ściśle.

Zdaniem Dębickiego całość wiedzy powinna zawierać w sobie filozofię przyrody, filozofię człowieka, etykę, psychologię i eschatologię.

Moralnością, etyką, próba zażegnania tej sprzeczności, próba wypełnienia tej luki stanowi główny obiekt zainteresowania zarówno Prusa, jak i Dębickiego jako jego alter ego.

Elementu duchowego w świecie fizycznym wskazuje Dębicki na eter.

Z tego punktu widzenia krytykuje Dębicki zarówno filozofię Fockta, jak i Moleszota.

Uznaje Dębicki za taki element łączący świat ludzki i świat przyrody.

To jest zdaniem Dębickiego pewnego typu

Taka wymowa wykładów Dębickiego polega na zbliżeniu do siebie wiary i wiedzy, na poszukiwaniu drogi pośredniej.

Równocześnie sprzeciwia się zarówno Prus jak i Dębicki pewnemu powrotowi do archaicznych form religijności, który jego zdaniem niesie w sobie zainteresowanie spirytyzmem.

Otóż, proszę Państwa, chciałbym wspomnieć też o tym, że wiele intuicji Prusa, zawartych zarówno w wykładzie profesora Dębickiego z Emancypantek, jak też i w innych jego pismach, takich jak np.

Proszę Państwa, można powiedzieć, że to, czego Dębicki poszukiwał w koncepcjach eteru i w takich sferach jednoczących świat fizyczny, świat materialny z nadziejami dawanymi nam przez religię, obecnie daje nam fizyka kwantowa i genetyka.

Oprócz tego można powiedzieć, że wzorzec informacyjny, o którym pisze Davis, jest czymś, mówiąc ostrożnie, pokrewnym temu, co Dębicki, Prus, a także spirytyści określali mianem duszy.

Ostatnie odcinki