Mentionsy

Po powołaniu Witosa na stanowisko premiera nazywano świnie jego imienia.

Tym gościem, który pojawił się w letni lipcowy dzień 1920 roku w Wierzchosławicach w gospodarstwie Wincentego Witosa, okazał się oficer, który przybył z Warszawy.

O roli Witosa w tych przełomowych dniach porozmawiamy z profesorem Januszem Odziemkowskim z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.

A osoba Witosa miała jeszcze inne szczególne znaczenie, mianowicie w ówczesnym Wojsku Polskim szeregowi żołnierzy, to co najmniej w 70, a pewnie więcej procentach, to byli chłopi.

Wszyscy, którzy mają siłę do noszenia broni, muszą stanąć w obronie państwa, bo bronimy naszej ojczyzny i to są odezwy Witosa.

I Witosa jako tego, który stał w rozumieniu generalnie wsi na czele ruchu ludowego, chociaż tam były różne partie, no ale Witos był tą postacią najbardziej znaną i on miał to właśnie uczynić i uczynił

Panie profesorze, myślę, że tutaj warto wspomnieć, że Piłsudskiemu zależało na Witosie, bo dwukrotnie, nim wydarzyła się ta scena pięknie opisana przez Witosa, którą na początku przytoczyłem, to dwukrotnie proponował mu misję utworzenia rządu.

Były regiony, chociażby Wielkopolska, gdzie endecja miała bardzo duże wpływy, gdzie już nawet po powołaniu Witosa na stanowisko premiera nazywano świnie jego imieniem.

On zaczął się bawić w politykę, zaczął namawiać Witosa, bo jak jesteśmy przy Witosie to od tego zacznijmy, żeby właśnie premiera usunąć tego Piłsudskiego, zrobić jakąś woltę, porozumieć się z bolszewikami, bo trzeba się jakoś porozumieć.

Tłum witał Witosa na premiera, bo widzimy w nim premiera rządu, nie przedstawiciela partii, ale rządu pierwszego urzędnika w państwie.

Bo widać, jak ta atmosfera wokół Witosa, gęsta początkowo i taka chłodna, bym powiedział,

I to działa tak na tłum, że kiedy już potem są kolejne spotkania Witosa, to już jest atmosfera dosyć serdeczna.

Powraca tutaj w naszej rozmowie motyw współpracy Józefa Piłsudskiego z Wincentym Witosem i takim momentem kulminacyjnym wydaje mi się tej współpracy była chwila tuż przed wyjazdem Józefa Piłsudskiego na front, kiedy to on na ręce Witosa składa swoją rezygnację i pozostawia Witosowi decyzję, co on z tą rezygnacją zrobi.

Ale wracając do tej bardzo istotnej decyzji Józefa Piłsudskiego, powierzenia właściwie swojego losu w ręce Wincentego Witosa, to nie wyobrażam sobie jak wielka odpowiedzialność, mówimy o odpowiedzialności Piłsudskiego, ale jak wielka odpowiedzialność w tym momencie spada na Wincentego Witosa.

Tak, ale proszę pamiętać, że Józef Piłsudski już znał Witosa.

W tym też była wielkość Witosa.

Człowiek Witosa w pewien sposób, bo człowiek PSL Piast.

Jaki był stosunek Wincentego Witosa do tego zamysłu komendanta?

Powiedzmy, Lwów dla Witosa nie był miastem ukraińskim.

No zgoda, jest to już inny rząd, no ale... To znaczy jest to nominalnie ten sam rząd, bo to jest rząd Witosa.

Tak, bo to jest rząd Witosa, właśnie dlatego zmierzam.

Jak oceniłby pan w takim razie ten, jakże znaczący, ale jednak epizod, jeżeli spojrzymy na cały horyzont kariery Wincentego Witosa.

No i tego kto czytał prasę, tego kto prasę nie czytał, to może i nie znał Witosa w ogóle.