Mentionsy

Wielowątkowo
Wielowątkowo
25.02.2026 06:00

ELIZA - o pierwszej gadule w świecie komputerów

O chatbocie ELIZA, mechanicznym Turku-szachiście oraz koniu umiejącym liczyć... ale czy na pewno? Sprawdźmy!


https://kubakonieczny.pl

Nowe odcinki w środy.

O psychologii, technologii i języku. A także życiu i całej reszcie

Podcast dający wiedzę, otuchę, nadzieję.

Kłaniam się, przyjemnego słuchania
- Kuba Konieczny

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 18 wyników dla "ELIZY"

I jak go postrzegali, a jak postrzegał go sam twórca Elizy.

Weizenbaum, twórca Elizy, właśnie dokładnie to chciał zasymulować.

To, co jest najciekawsze w tej historii, to to, że taki pozornie mało skomplikowany program był bardzo skuteczny i są powieści o tym, że nawet sekretarka twórcy Elizy

Ale można by sobie pomyśleć, że tutaj wchodząc w taką małą dygresję na temat imienia, że Niemcy, osoby niemieckiego pochodzenia być może mają jakąś słabość do tego imienia, na przykład Beethoven, który tak nazwał jednym z swoich najbardziej znanych utworów dla Elizy.

W sztuce teatralnej o nazwie Pygmalion jest postać Elizy Doolittle.

Twórca Elizy, pan Weizenbaum, profesor Weizenbaum,

I Weizenbaum już od wcześniejszych lat, już od kilku lat przed powstaniem Elizy, były znaki, że on coś szykuje, że ten temat go interesuje dosyć mocno, bo napisał taką pracę o tym, w jaki sposób stwarzać iluzję, że komputery są istotami myślącymi, więc były znaki, że coś tutaj jest na rzeczy.

I jak wspomniałem przed chwilką, twórca Elizy chciał pokazać, jak tutaj działa sztuczka i chciał udowodnić innym, że taka iluzja jest możliwa, ale że wciąż to jest iluzja.

I wspomniałem jakiś czas temu o takim złudzeniu porozumienia, że Elizy zadaniem, zadaniem jakie postawił twórca przed Elizą, kiedy programował ten program, było jak najbardziej przekonujące udawanie rozmowy.

Taki był cel, taki cel przyświecał Jozefowi Weizenbaumowi, kiedy pisał kod do Elizy.

Jest to tak zwany efekt Elizy.

Efekt Elizy, tak jak już wspomniałem, przeraził jej twórcę profesora Weizenbauma, który dalszą część swojego dosyć długiego życia spędził na próbie wyprowadzania z błędu ludzi, którzy uwierzyli, że Eliza ma umiejętność porozumiewania się.

Kolejne przykłady działania efektu ELIZY mogliśmy zaobserwować np.

To jest właśnie też pokazanie tego efektu Elizy, że my przypisujemy intencje czasami,

Podsumujmy więc temat naszej jubilatki, naszej Elizy.

Gdy będziemy się spotykać z nowoczesną technologią, z bardzo mocno spersonalizowaną, dopasowaną do nas, dawającą nam odpowiedzi, możemy często mieć poczucie właśnie tego efektu Elizy, czyli to uczucie, że tam jest jakaś myśląca istota, jakiś byt, który jest w stanie nam odpowiadać na te pytania właśnie w taki sposób, jakby mówił do nas żywy człowiek.

Kiedy gadam z czatem, piszę do czata, który nie jest żywym człowiekiem, pamiętamy o tym, że to jest maszyna, staramy się nie ulegać efektowi Elizy.

Warto, żebyśmy byli decyzyjni co do tego, gdzie tego AI używamy, gdzie używamy technologii, tak żeby była ona dla nas tak po ludzku, całkowicie, całościowo, maksymalnie sprzyjająca i jak najmniej zagrażająca i jak najmniej wywołująca takie dziwne efekty, jak na przykład ten efekt ELIZY.