Mentionsy

Ale bez wątpienia najwięcej tytułów dotyczy Józefa Piłsudskiego.

Kiedy Józef Piłsudski był żywą legendą.

Ale potem, kiedy skończyłem studia historyczne w Toruniu, zupełnie inaczej spojrzałem na postać Józefa Piłsudskiego jako postać niewątpliwie wybitną, ponadprzeciętną.

Ja lubię tego typu trudne zadania, a zajmowanie się Piłsudskim, czy to jego biografią, czy inną kwestią związaną z Józefem Piłsudskim, prowadzoną przez niego politykę, jego otoczeniem,

Józef Piłsudski.

Józef Piłsudski był postacią wykraczającą poza ramy przeciętności.

Z tego względu Józef Piłsudski jest osobą na pewno nie mieszczącą się w ramach przeciętności i tak trzeba rozumieć podtytuł mojej książki.

Józef Piłsudski jest postacią wielowymiarową i tak staram się go pokazać.

Pan sam zaznacza, podkreśla to również w wywiadach, że Józef Piłsudski, rzecz o nieprzeciętności, to jest esej popularnonaukowy.

Mamy też potężne czterotomowe kalendarium życia Józefa Piłsudskiego.

To był Wacław Jędrzejewicz, który był przez długie lata związany z Instytutem Józefa Piłsudskiego w Ameryce.

No ale miejmy nadzieję, że kolejne pokolenia historyków już po upadku putinizmu, kiedy archiwa rosyjskie oby zostaną otwarte i to do końca będą miały co robić także w zakresie badań nad biografią i działalnością Józefa Piłsudskiego postrzeganego z tej perspektywy.

Jeszcze jeden mit, jedna kalka, bardzo podobna, to znaczy to słynne powiedzenie o tym, że Józef Piłsudski, że wysiadłem z czerwonego tramwaju na przystanku niepodległość, które to słowa wcale przez Józefa Piłsudskiego nie były wypowiedziane, tylko, proszę mnie w razie czego poprawić, przez Adolfa Nowaczyńskiego, czyli też pisarza publicystę, który sympatyzował z endecją.

Znaczy ja myślę, że w ogóle jeżeli chodzi o postacie duże, bo Józef Piłsudski niewątpliwie jest postacią dużą, nie tylko zresztą w skali polskiej, ale trochę szerzej, to bardzo często operuje się mitami, stereotypami, pewnymi właśnie takimi skrótami myślowymi.

Ja w mojej książce staram się udowodnić i pokazać czytelnikom, że Józef Piłsudski, jeżeli już trzymamy się tego określenia, bardzo takiego elokwentnego wysiadu z czerwonego tramwaju, wcale nie na przystanku niepodległość, tylko zrobił to mniej więcej 10 lat wcześniej.

To znaczy taki, że Józef Piłsudski z żadnego tramwaju nie wysiadał.

Ale Józef Piłsudski był rzeczywiście jednym z liderów socjalizmu niepodległościowego przez kilkanaście lat.

Inna jest perspektywa paryska, inna jest perspektywa warszawska, której udziałem był także Józef Piłsudski.

Panie profesorze, to kolejna kwestia dotycząca tego, jakim politykiem był Józef Piłsudski, bo mówił pan o tym, że on być może z perspektywy Warszawy dużo lepiej rozpoznawał pewne zagrożenia, dużo lepiej reagował na pewne zagrożenia i te reakcje nie zawsze były zrozumiałe na Zachodzie, nie zawsze były zrozumiałe w Komitecie Narodowym Polskim.

To znaczy Józef Piłsudski kalkulował bardzo prosto.

Tutaj wymyślił Józef Piłsudski i to mówił już w listopadzie 1918 roku tak zwaną szczepionkę pasterowską.

Zamordowanie pierwszego prezydenta dopiero co wybranego było szokiem dla Józefa Piłsudskiego, głębszym niż nam się dzisiaj wydaje.

Doszło dlatego, że Józef Piłsudski nie był w stanie wszystkiego przewidzieć.

To była jego decyzja, mimo że pewnie nie on był nawet inicjatorem, ale nie jest możliwe, aby w 1934 roku tego typu decyzje zapadały bez wiedzy Józefa Piłsudskiego.

No uważam, że Józef Piłsudski

Skąd u Józefa Piłsudskiego brała się idea silnego państwa?

I paradoks polega na tym, że Józef Piłsudski, który całe życie walczył z Rosją carską, potem z Rosją czerwoną, Rosją urządzoną przez bolszewików,

Będzie trwał dłużej, nieco dłużej niż życie Józefa Piłsudskiego.

A czy Józef Piłsudski odwołał się do plebiscytów?

Można znaleźć i tutaj pewne analogie, ale wydaje mi się, że więcej analogii jest w odniesieniu do carskiej Rosji, ostatnich dekad jej istnienia, niż jakichkolwiek innych wzorców, czy to polskich, czy zachodnioeuropejskich, mimo że Józef Piłsudski nie był wataszką wschodnim.

I chciałbym się tu odwołać do tej słynnej narady z wiosny 1934 roku, kiedy Józef Piłsudski zapytał kilkunastu wysokiej rangi oficerów oraz kilku przedstawicieli rządu, ważnych postaci, jeżeli chodzi o polskie władze, o to słynne pytanie, kto jest większym zagrożeniem dla Polski, Niemcy czy Związek Radziecki.

Rok 1934, kiedy Niemcy są jeszcze dosyć słabym krajem, a mimo to większość z otoczenia Józefa Piłsudskiego postrzega tę rzeczywistość zupełnie inaczej niż on.

Ale Józef Piłsudski od początku konsekwentnie uważał Rosję za największe niebezpieczeństwo.

Grzybowski, Krzysztof, Wołosz, Mariuszem, Piłsudski, Józef.

I w takim razie tym też, jak się okazuje, niejednoznacznym momentem w naszej historii i w historii Józefa Piłsudskiego niestety musimy zakończyć.

Prof. Mariusz Wołos, sowietolog i autor najnowszej publikacji, Józef Piłsudski, rzecz o nieprzeciętności.