Mentionsy

Tu mówi PISM, ja nazywam się Tomasz Zając i jestem analitykiem do spraw Unii Europejskiej w Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych.

Dzisiaj będziemy rozmawiać o procesie rozszerzenia Unii Europejskiej, a moim gościem jest Tomasz Żornaczuk, koordynator programu Europa Środkowa w PISM oraz analityk do spraw Bałkanów Zachodnich i właśnie rozszerzenia Unii Europejskiej.

Żartobliwie mówi się, że jedynym realnym instrumentem polityki zagranicznej Unii Europejskiej jest jej polityka rozszerzenia.

Rzeczywiście przez szereg lat pokutowało, można powiedzieć, takie stwierdzenie, że ono wręcz wybrzmiewało niemal jak mantra, że rozszerzenie Unii Europejskiej jest najbardziej skuteczną polityką unijną.

bo pierwszy raz w dokumentach unijnych uwzględniono możliwość rozszerzenia Unii Europejskiej na Bałkany w 2000 roku podczas spotkania Rady w Zagrzebiu, natomiast potwierdzono to w 2003 roku w Salonikach, więc już z okładem 20 lat mamy realizację tej polityki w regionie.

Unii Europejskiej, więc wtedy 15 państw unijnych uznało, że no skoro państwa Europy Środkowej, Wschodniej, kilka innych, Cypr, Malta dołączyły, czy dołączą za chwilę w przyszłym roku do Unii, to jesteśmy w tym momencie, kiedy możemy przerzucić niejako tę politykę rozszerzenia na inny region.

Mianowicie region ten obejmował wszystkie państwa były Jugosławii, czyli te republiki, które wtedy powstały po rozpadzie Jugosławii, minus Słowenia, która dołączała w 2004 roku z nami do Unii Europejskiej i plus Albania.

Ta polityka polega tak bardzo z grubsza na tym, że Unia uznaje, że jakiś region może dołączyć do Unii Europejskiej, a zgodnie z traktatami, przypomnijmy, każde państwo, tak stanowi traktat, że każde państwo europejskie, więc mamy tam pewne ograniczenie geograficzne, każde państwo europejskie, które podziela wspólne wartości, szczególnie z zakresu demokracji, może zabiegać o członkostwo europejskie.

w Unii.

On został wtedy objęty, no i tak jak właśnie się rzekło, z grubsza wygląda to tak, że państwa chcące przystąpić do Unii najpierw składają wniosek o członkostwo, taki wniosek jest rozpatrywany, jest nadawany status kandydata do członkostwa,

Jednakowoż tę zasadę po rozszerzeniu z 2004 roku wzmocniono taką zasadą zdolności Unii Europejskiej do przyjmowania nowych członków.

Szczególnie zachodni członkowie Unii Europejskiej, Francja, ale też Niemcy wskazywali na to, że...

W Unii Europejskiej mamy jedynie Chorwację.

Chorwacja przystąpiła do Unii w 2013 roku.

Z historycznego punktu widzenia nie było okresu w Unii Europejskiej tak długiego, w którym żadne nowe państwo by nie dołączyło.

I nie tylko z tego powodu możemy mówić o kryzysie w polityce rozszerzenia Unii Europejskiej.

kryzysem rozszerzenia Unii Europejskiej na Bałkanach.

Ten spór, o którym mówiłem, Macedonii z Grecją, udało go się rozwiązać w bardzo radykalny sposób 5 lat temu, a mianowicie Macedonia doszła do takiego kompromisu z Grecją, że aby ta odblokowała jej negocjacje dotyczące członkostwa NATO i dotyczące członkostwa w Unii,

I mimo to, że zmieniła nazwę państwa, kilka miesięcy później, zamiast rozpocząć negocjacje akcesyjne i negocjować członkostwo, Francuzi zablokowali cały proces, stwierdząc, że żeby w zasadzie ten proces przebiegał pomyślnie, to musimy go połączyć niejako z reformą całej Unii.

Można wręcz pokusić się o pewne stwierdzenie, że zaszantażowali trochę Francuzi resztę Unii, a w szczególności te państwa, które bardzo promowały i wspierały politykę rozszerzenia, takie jak na przykład Polska, no bo to Francuzi nagle powiedzieli, że jeśli chcecie rozszerzenia, no to po prostu musicie się zgodzić na reformę całej Unii.

Powiedzmy kilka miesięcy po tym, jak Francuzi zablokowali cały proces, udało się znaleźć jakiś taki szerszy kompromis, gdzie faktycznie włączono reformę Unii, czy państwa pozostałe członkowskie zgodziły się na to, żeby faktycznie Unię jakoś reformować wraz z rozszerzeniami.

No i te wszystkie blokady, które wtedy nastąpiły powodują, że no taka wiarygodność Unii w tej kwestii, no...

W Macedonii zaniknęła niemal zupełnie, no bo mamy nową panią prezydent w Macedonii Północnej, która do wystąpienia w zasadzie w ONZ-cie kilka tygodni temu używała takiego zwrotu, że ten kraj, to państwo unikało używania nazwy Macedonia Północna, no ale przecież Unii Europejskiej wiarygodność w tej sprawie czy jakby taki...

Proszę nie używać nazwy Macedonia, bo nie wpuścimy was do Unii?

No tutaj jest zupełnie inna dynamika i choć samo objęcie polityką rozszerzenia Unii Europejskiej tych państw aspirujących ze wschodów, wcześniej zrzeszonych w partnerstwie wschodnim, no było ruchem politycznym.