Mentionsy
#33 - Dlaczego śpimy i po co nam sny? | dr Małgorzata Hołda
Wszyscy śpimy. Jednak okazuje się, że sen wciąż pozostaje dużą zagadką naukową. Pojawia się tutaj mnóstwo pytań: dlaczego w ogóle potrzebujemy snu? Czy marzenia senne mają jakąś funkcję? Co zmienia się w pracy mózgu, kiedy śpimy, i jak to wszystko łączy się z pamięcią, uczeniem się, zdrowiem, czy nawet świadomością? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z dr Małgorzatą Hołdą właśnie na temat wielu aspektów śnienia. Tego, jak wyglądają badania, jakie wnioski możemy z nich wyciągnąć oraz gdzie nie znamy jeszcze odpowiedzi i jakie są możliwe hipotezy. ---------- Dr Małgorzata Hołda jest opiekunką Pracowni Psychologii Snu oraz adiunktem w Instytucie Psychologii na Uniwersytecie Jagiellońskim. Jej zainteresowania naukowe obejmują psychologię snu i śnienia, a także wpływ snu na procesy poznawcze. Jest również popularyzatorką nauki. Profil UJ: https://psychologia.uj.edu.pl/malgorzata-holda ---------- Rozdziały: Wstęp Czym jest sen? Fazy snu Krótkie przebudzenia Praca mózgu podczas snu Marzenia senne Po co śnimy? Świadome sny Ewolucja snu Wpływ na pamięć i uczenie Wpływ na zdrowie Przyszłość badań i wpływ społeczny
Szukaj w treści odcinka
Pojawiają się pewne cykle i różne rodzaje snów, tak się to nazywa, ten REM i non-REM.
Generalnie jest tak, że jak zasypiamy, no to oczywiście najpierw mamy sen płytki, potem ten sen się stopniowo pogłębia i mamy sen głęboki albo inaczej zwany wolnofalowym, potem się pojawia REM.
Tam jest z kolei więcej REM-u i snu płytkiego.
REM jest snem w zasadzie płytkim, to znaczy z takiego neurofizjologicznego punktu widzenia to to jest sen płytki i zapis EEG sugeruje, że to jest sen płytki i też dość łatwo człowieka z REM-u jest obudzić.
Zresztą podobnie jest trochę z REM-em.
I REM, który też jest płytki, i ten sen, i to tak zwane drugie stadium snu, czyli no właśnie sen płytki.
Z REM-em też jakieś powiązania są.
Ale tam było tak, że ten non-REM, czyli ten sen właśnie nie-REM, ten głęboki, powiedzmy, był bardziej kluczowy, jeżeli dobrze pamiętam, tak?
Natomiast wydaje się, że sen REM jest ważny po pierwsze dla procesów pamięciowych, chyba zwłaszcza dla tych, które w pamięci proceduralnej mają miejsce, czyli dla uczenia się umiejętności, tak trochę w uproszczeniu mówiąc, a nie takiej wiedzy szkolnej, akademickiej.
Ja tak cały czas mówię, że chyba, dlatego że w różnych badaniach to wychodzi trochę różnie i te wyniki nie są takie do końca jednoznaczne, ale wydaje się, że właśnie Senrem jednak ma znaczenie zwłaszcza dla tych procesów, które byśmy mogli uważać za takie bardzo typowe dla człowieka, tych takich wyższych procesów poznawczych.
Bo faza REM się charakteryzuje właśnie powrotem do takiej bardziej zdesynchronizowanej aktywności mózgu.
We śnie REM jest zapis właściwie znowu dość podobny do czuwania.
Więc ten REM też jest taki dosyć płytki, tam głównie rytm Theta się pojawia, czyli charakterystyczny niby dla snu, ale jednak bliski czuwaniu.
Więc rzeczywiście we śnie REM to wygląda zupełnie inaczej.
A ten sen REM jest inicjowany też przez jakieś dosyć złożone mechanizmy, że to przejście też jest właśnie pomiędzy tą fazą głębokiego snu a snu REM, to znowu mamy jakieś wewnętrzne złożone mechanizmy i też takie stare ewolucyjnie, bo to pień mózgu też.
Ale ze snem REM też jest tak, że tam bardzo wiele różnych mechanizmów się musi uruchomić, żeby ten sen REM się pojawił i to się też musi zsynchronizować jakoś, więc to rzeczywiście jest dość skomplikowany proces.
I one są głównie kojarzone właśnie z tą fazą snu REM.
Ale może zanim przejdę właśnie i zapytam cię o tę fazę REM i takie klasyczne, powiedzmy, marzenia senne.
To bym chciał zapytać, czy doświadczenia senne są właśnie tylko w tej fazie, bo tutaj rozumiem, że nie do końca tak jest i są różne badania, które pokazują, że tak naprawdę w każdej fazie snu możemy obserwować jakieś świadome doświadczenia, niekoniecznie takie, jak są w śnie REM.
To znaczy, że marzenia senne są związane tylko ze snem REM i koniec.
Jak się wybudza osoby badane ze snurem, to jest tej aktywności więcej i tam w zależności od badania to tak różnie 70 parę procent, 80, czasem 90 procent badanych coś tam opowiada, jak się ich ze snurem wybudzi.
No więc faktycznie to stadium REM jest takie jakoś wyraźniej powiązane tu z marzeniami sennymi, tam jest łatwiej otrzymać te relacje, łatwiej coś zapamiętać.
I tutaj różne te dane też są, czasem gdzieś tam koło 30% osób badanych coś opowiada, no więc mniej niż z REM-u, ale nie także nikt.
Nie był to sen, ale jakieś myśli się pojawiły, więc wydaje się, że to nie jest tak, że tylko weśnie REM.
W dodatku jest jeszcze tak, że jak stłumimy sen REM lekami, np.
antydepresanty mają często takie działanie, to to nie ma wpływu na charakterystyki śnienia, więc to też jest dowód na to, że być może te marzenia senne nie tylko w REM-ie się pojawiają.
Prawie nie ma REM-u, bo on jest słomiony lekami, to jednak opowiada marzenia senne właściwie takie, jak zawsze miała.
Wnioski i z jednych, i z drugich badań są takie, że być może mechanizmy snu REM i powstawania marzeń sennych są jednak odrębne, to nie jest tak całkiem to samo.
Natomiast to po pierwsze bardzo duże przybliżenie, po drugie te badania były prowadzone właściwie nie w REM-ie,
Tylko w tak zwanym śnie hipnagogicznym, czyli w tym pierwszym stadium snu, tym takim właściwie jeszcze trochę przejściowym, gdzie jednak ta aktywność umysłowa wydaje się, że jest trochę inna od tych snów REM-owych, one są dosyć specyficzne.
No bo to też pomogłoby w interpretowaniu rozumiem myśli, dlatego że stany mózgu podczas tego snu REM, to co rozmawialiśmy, są dosyć podobne do tych stanów, kiedy jesteśmy zatopieni w myślach, w cudzysłowie śnimy na jawie, więc to by też takie zmapowanie pewnych struktur mózgowych pozwoliło, no w cudzysłowie oczywiście, podglądać myśli.
To przede wszystkim, chociaż dłużej też, bo tak jak czasami my mamy takie klasy patronackie, które do nas przyjeżdżają i robią wycieczki po laboratoriach, więc się spotykamy z nimi i opowiadamy im o naszych badaniach i to są licealiści przede wszystkim, więc ja zawsze pytam ile śpią, no więc oni gremialnie śpią za mało i to mnie przeraża właśnie, więc moim marzeniem...
Ostatnie odcinki
-
#39- Nowy stan skupienia materii? Kryształy Cza...
18.02.2026 19:00
-
#38 - Czy życie może istnieć bez wody? Alternat...
11.02.2026 17:00
-
#37 - Czy umysł to tylko obliczenia? Granice AI...
04.02.2026 17:00
-
#36 - Czy Wszechświat dąży do chaosu? Entropia,...
21.01.2026 19:00
-
#35 - Racjonalność, AI, Wolna Wola | prof. Bart...
07.01.2026 19:00
-
#34 - Czy stałe fizyczne naprawdę są stałe? W p...
17.12.2025 19:00
-
#33 - Dlaczego śpimy i po co nam sny? | dr Małg...
03.12.2025 19:00
-
#32 - Fizyka kwantowa: splątanie, nierówności B...
19.11.2025 19:00
-
#31- Jak komórki przetwarzają informacje? | pro...
05.11.2025 19:00
-
#30 - Czarne dziury: Co o nich wiemy i jak bada...
22.10.2025 18:00