Mentionsy

I w okolicy 79 rocznicy śmierci Szymanowskiego, w którym opowiem nie tylko o jego dziele, ale także o toposie Stabat Mater, o toposie Mater Doloroza, jego genezie i muzycznych oraz plastycznych wcieleniach.

Rozpoczęliśmy ten odcinek od krótkiego fragmentu Stabat Mater, ale nie Karola Szymanowskiego, tylko Giovanni Pierluigi da Palestryny.

Większość tego całego szeregu pobudek dzisiaj już znamy dzięki nieocenionym wysiłkom biografów Karola Szymanowskiego i w tym odcinku będziemy je również odkrywali.

Nie ulega wątpliwości, że dzieła przeszłości stanowiły dla Szymanowskiego inspirację.

Najwyższa więc pora przyjrzeć się bliżej arcydziełu Szymanowskiego, twórcy, którego tak dobrze opisuje tytuł jego biografii autorstwa Tadeusza Zielińskiego.

Impulsem, by w ogóle zabrać się za kompozycję religijną, zjawisko w twórczości Szymanowskiego nieczęste, było zamówienie, które otrzymał od Bronisława Krystala.

Zmarła przedwcześnie i Krystal chciał uczcić jej pamięć, zamawiając u Szymanowskiego oratorium na jej cześć.

W tym miejscu rodzi się pewna konfuzja, bowiem w popularnych biogramach Szymanowskiego, które znaleźć można w sieci, czytamy, że odpowiedzią kompozytora na to zamówienie

Jakby nie było, wszelkie prace i koncepty przerwało wydarzenie roku następnego, kiedy to w styczniu tragicznie zginęła siostrzenica Szymanowskiego, Alusia Bartoszewiczówna.

Jak wiadomo, z tego korzysta się do dzisiaj, bowiem Stabat Mater Szymanowskiego chętnie za granicą wykonuje się i nagrywa właśnie po łacinie.

Pomijając już ten klimat dwudziestolecia i II Rzeczpospolitej, trzeba powiedzieć, że Krystal zachował się wobec Szymanowskiego bardzo w porządku.

Jakież było moje zdziwienie, gdy dosłownie na zajutrz po puczu majowym w 1926 roku zjawił się raniutko u mnie nieznany mi osobnik i zażądał wynagrodzenia za kopiowanie nut dla Szymanowskiego.

Kilka dni później zjawił się posłaniec z liścikiem od Szymanowskiego z prośbą o dalszą zaliczkę.

Kiedy dziś, po czterdziestu blisko latach, wracam pamięcią do minionych zdarzeń, czynię sobie wyrzuty, że nie zamówiłem u Szymanowskiego muzyki chóralnej do tekstu Kochanowskiego.

Stabat Mater Szymanowskiego nie jest utworem długim.

Obsada jak na Szymanowskiego jest dość skromna.

I tak oto zaczyna się Stabat Mater Karola Szymanowskiego.

Znów ten fenomenalny talent Szymanowskiego do kompanowania orkiestrowych barw.

W orkiestrze pojawiają się motywy podhalańskie, co u Szymanowskiego łączyło się z jego przekonaniem o tym, że śpiew góralski przechował, zakonserwował prapolską tradycję muzyczną.

Taka według Szymanowskiego jest wiara pierwotna, genetyczna.

Wbrew przekonaniu samego Szymanowskiego jak najbardziej utwór zyskał szerokie powodzenie, a przez niektórych badaczy i komentatorów w tym przeze mnie jest uważany za jego najdoskonalsze dzieło.

Żalu na pewno nie miał Górecki, który podjął wątek Szymanowskiego i budując na podobnych fundamentach

I to właśnie moim zdaniem decyduje o jakości Stabat Mater Szymanowskiego.