Mentionsy
Szafa Melomana
Szafa Melomana
27.03.2026 18:12

#169 Stabat Mater Szymanowskiego

Sto lat temu, 2 marca 1926 r., Karol Szymanowski ukończył komponowanie Stabat Mater – dzieła, które uważam za jego największe. O zawrót głowy przyprawia, jak wiele treści, muzycznych i pozamuzycznych Szymanowski zmieścił w tej zaledwie półgodzinnej kompozycji, o której sam pisał, że jest raczej prosta, bezpośrednia i „nie przeznaczona na szerokie powodzenie”. Historia ten pogląd zweryfikowała. Zapraszam do posłuchania odcinka tradycyjnie wielkanocnego, który publikuję na tydzień przed Wielkim Piątkiem i w okolicy 79. rocznicy śmierci Szymanowskiego, w którym opowiem nie tylko o jego dziele, ale także o toposie mater dolorosa, jego genezie i muzycznych oraz plastycznych wcieleniach. W tym zadaniu pomógł mi gość specjalny – Patryk Jadczak, historyk sztuki związany z Instytutem Historii Sztuki Uniwersytetu Łódzkiego.

Audycja powstała dzięki Mecenasom. Jeśli chcesz stać się jednym z nich i wspierać pierwszy polski podcast o muzyce klasycznej, odwiedź mój profil w serwisie ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Patronite.pl⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠.

Jeśli odcinek Ci się podobał, postaw mi wirtualną kawę! Bez niej pracować nad audycjami nie sposób. Zrobisz to w serwisie ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Buycoffee.to⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠.

Szafa Melomana to pierwszy polski podcast o muzyce klasycznej, tworzony przez dziennikarza Mateusza Ciupkę. To fascynujące historie kompozytorów, wykonawców i utworów, zawsze wzbogacone o liczne konteksty historyczne i kulturowe. Nowe odcinki w co drugi piątek na popularnych platformach podcastowych.

Mateusz Ciupka – publicysta muzyczny, autor Szafy Melomana, pierwszego polskiego niezależnego podcastu o muzyce klasycznej, redaktor w magazynie ⁠⁠⁠⁠⁠Ruch Muzyczny⁠⁠⁠⁠⁠. Pracował w Operze Krakowskiej, współpracował m.in. z Krakowskim Biurem Festiwalowym, Filharmonią Narodową i Filharmonią Śląską, publikował w „Ruchu Muzycznym”, „Dwutygodniku” i magazynie „Glissando”. Przeprowadził rozmowy m.in. z Garrickiem Ohlssonem, Masaakim Suzukim, Ermonelą Jaho i Giovannim Antoninim. Jest autorem Małej Monografii Romualda Twardowskiego, wydanej nakładem Polskiego Wydawnictwa Muzycznego w 2023 roku. Mieszka i pracuje w Pradze, w Czechach.

Szymanowskiego Chrystusa Patryk Jadczak Karol Szymanowski Boga Chybińskiego Jezus Danuta Gwizdalanka św. Pergolesi Krystala Mateusz Ciupka Kristeva Mateuszowi Glińskiemu Krystyna Szczepańska

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 8 wyników dla "Pergolesi"

Wymienia twórców dobrze znanych jak Vivaldi, Caldara, Scarlatti czy Pergolesi.

Pergolesi był melodycznym geniuszem z ogromnym talentem do pisania operowego.

Naturalnie dla współczesnych Pergolesiemu to było oburzające.

No i tak się pięknie składa, że w tym samym cyklu Karolina omawiała także Stabat Mater Pergolesiego.

Religijny motyw opracowany w zgoła operowym stylu, wystchnienie nad losem bolejącej matki komponowane przez umierającego młodzieńca, zdystansowana narracja podmiotu lirycznego, zestawiona z przejmującą ekspresją muzyczną – wszystko to czyni Stabat Mater Pergolesiego arcydziełem, którego siła oddziaływania wychodzi daleko poza krąg kultu maryjnego.

W tekście Christewej pojawia się odwołanie do Stabat Mater Pergolesiego, zwłaszcza do części Eia Mater Fons Amoris – Matko coś miłości zdrojem, przejmij mnie cierpieniem swoim, abym boleć z tobą mógł – w tłumaczeniu Leopolda Stafa.

Pergolesi piszący utwór na łożu śmierci, a więc stojący w obliczu niewyobrażalnego, staje się dla filozofki uosobieniem powrotu do przedjęzykowego stanu zmysłowych doświadczeń wczesnego dzieciństwa, ostatniego bastionu obrony przed śmiercią.

Przypomina to w bardzo dalekim sensie te dwa solowe głosy u Pergolesiego, o których Karolina pisała, że brzmią jak jeden pęknięty.

Ostatnie odcinki