Mentionsy
Szafa Melomana
Szafa Melomana
06.11.2025 00:22

#163 Wariacje Goldbergowskie

„Bach powierzył swoje cenne myśli fortepianowi: temuż osławionemu, nieodzownemu, obejmującemu wszystkie instrumenty. Nowsze czasy przywłaszczyły sobie zarówno instrument, jak i mistrza z narastającym zainteresowaniem i zrozumieniem; obydwaj stają się tym bardziej ożywieni, im dalej i głębiej się w nich wnika. Odmłodzony fortepian zrodził ponownie mistrza fortepianu i zostawił nam tylko pozornie przestarzałe formy, które odkrywają duszę wielkiego człowieka”

– napisał Ferruccio Busoni we wstępie do edycji dzieł wszystkich Bacha pod swoją redakcją. Jakkolwiek ten hołd brzmi romantycznie, jest w nim coś, co pasuje do „Wariacji Goldbergowskich” BWV 988 – cyklu, który gdyby nie ów odmłodzony fortepian oraz nowatorska interpretacja Glenna Goulda jeszcze długo szukałby drogi do serc słuchaczy. Aria i 30 wariacji – traktat teologiczny, czy wprawki klawiszowe? Uniwersalna opowieść o ludzkim losie, czy intelektualna igraszka mistrza polifonii? Na te i wiele innych pytań poszukamy odpowiedzi w najnowszym odcinku. Zapraszam bardzo serdecznie!

W odcinku wykorzystałem nagranie „Wariacji”, którego dokonała Kimiko Ishizaka w ramach projektu „Open Goldberg Variations” w 2012 r. (fortepian: Bösendorfer 290 Imperial)

Zdjęcie na okładce: Rekonstrukcja twarzy Bacha, Wilhelm His i Carl Seffner (1895)

Podcast powstał dzięki ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Mecenasom⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠ Szafy Melomana. Jeśli chcesz stać się jednym z nich i wspierać pierwszy polski podcast o muzyce klasycznej, odwiedź mój profil w serwisie ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Patronite.pl⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠.

Jeśli odcinek Ci się podobał, postaw mi wirtualną kawę! Bez niej pracować nad audycjami nie sposób! Zrobisz to w serwisie ⁠⁠⁠⁠⁠Buycoffee.to⁠⁠⁠⁠⁠.

Szafa Melomana to pierwszy polski podcast o muzyce klasycznej, tworzony przez dziennikarza Mateusza Ciupkę. To fascynujące historie kompozytorów, wykonawców i utworów, zawsze wzbogacone o liczne konteksty historyczne i kulturowe. Nowe odcinki w co drugi piątek na popularnych platformach podcastowych.

Mateusz Ciupka – publicysta muzyczny, autor Szafy Melomana, pierwszego polskiego niezależnego podcastu o muzyce klasycznej, redaktor w magazynie ⁠⁠⁠⁠⁠Ruch Muzyczny⁠⁠⁠⁠⁠. Pracował w Operze Krakowskiej, współpracował m.in. z Krakowskim Biurem Festiwalowym, Filharmonią Narodową i Filharmonią Śląską, publikował w „Ruchu Muzycznym”, „Dwutygodniku” i magazynie „Glissando”. Przeprowadził rozmowy m.in. z Garrickiem Ohlssonem, Masaakim Suzukim, Ermonelą Jaho i Giovannim Antoninim. Jest autorem Małej Monografii Romualda Twardowskiego, wydanej nakładem Polskiego Wydawnictwa Muzycznego w 2023 roku. Mieszka i pracuje w Pradze, w Czechach.

Polskie Towarzystwo Astronomiczne Majewski Forkel Chopina Goldberga Andreas Schiff Kaiserlinga Scarlattiego Bachowi Kreisler wirtuozowską Sarabandy Beethoven Bóg Peter Williams

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 9 wyników dla "Forkel"

Również jako Klavier Übung określa ten cykl pierwszy biograf Bacha, czyli Johann Nikolaus Forkel.

Sięgnijmy do tej biografii i przeczytajmy, co Forkel pisał w 1802 roku, 52 lata po śmierci Bacha, o wariacjach.

Mówię, że ten mit jest żywy do dzisiaj, bowiem raz po raz wciąż natykam się w sieci na teksty programowe, wykłady, jakieś filmiki, w których dokładnie ta wersja, którą przedstawił Forkel,

W której niemiecki badacz stwierdza, że Forkel tę historię po prostu zmyślił, bo był człowiekiem skorym do fantazjowania.

Wolf uważa, że Forkel się mylił, ponieważ na wydaniu, którego tytuł przytaczałem na początku, czyli edycji Schmidta z 1741 roku,

Rzekome 100 złotych luidorów w kielichu i tu Forkel ma rację było sumą, jakiej Bach za żadne dzieło w swoim życiu nie zobaczył.

Prócz tego Wolf zauważa, że Johann Gottlieb Goldberg, którego Forkel wymienia pośród uczniów Bacha, miał w chwili wydania wariacji 13, może 14 lat, więc ten zbiór po prostu przekraczałby jego możliwości.

Podejrzewam, że prawdy nigdy nie poznamy, ale warto zapamiętać, że do romantycznej historii Forkela trzeba robić przypis.

Którą jest aria w istocie zainspirowała Forkela do owej anegdoty o przeznaczeniu kompozycji jako leku na bezsenność dla ambasadora Kaiserlinga.

Ostatnie odcinki