Mentionsy

Dobry wieczór, a moim i Państwa gościem jest dr Jakub Gajda, politolog, iranista, ekspert Fundacji Pułaskiego.

Jest już po tym spotkaniu informacja ze strony irańskiego ministra spraw zagranicznych Abbasa Arakciego, że te rozmowy mają być kontynuowane, że będą kolejne spotkania, choć nie wiemy jeszcze na jakim szczeblu.

Ze strony Iranu ministra spraw zagranicznych, ze strony Stanów Zjednoczonych specjalny wysłannik Donalda Trumpa, Steve Whitcow, którego przy okazji przeróżnych negocjacji na świecie oglądamy, a także Jared Kushner, zięć Trumpa, również człowiek ważny dla delegacji Donalda Trumpa, tych dotyczących konfliktów, a szczególnie

Minister Arakci powiedział tylko, że rozmowa dotyczyła nie tylko kwestii nuklearnych.

Myślę, że jest to przede wszystkim dobra wiadomość dla Islandzkiej Republiki Iranu,

W obecnym kryzysie musi szukać jakiejś drogi do tego, aby pozostać systemem, który wciąż będzie mógł nadal istnieć w Iranie, bo tak głębokiego kryzysu dotychczas nie było.

No i pytanie, czy te dwie pozostałe bardzo istotne kwestie, czyli program balistyczny oraz wsparcie dla grup dżihadystycznych czy organizacji terrorystycznych, jak to Amerykanie nazywają, czy w tych kwestiach również

Myślę, że nacisk ze strony Stanów Zjednoczonych będzie duży.

I zarówno system rakiet balistycznych, jak i wsparcie dla grup dżiradystycznych w okolicach Izraela, to są rzeczy, które są bardzo istotne dla irańskiej polityki.

Tutaj jeśli chodzi właśnie o tę kwestię wsparcia dla organizacji, które walczą z Izraelem, ona nie jest w tej chwili moim zdaniem tak bardzo istotna.

Natomiast nie jest tak, że Iran się formalnie czy oficjalnie zrzekł tutaj swojego priorytetu w polityce zagranicznej, czyli wsparcia właśnie dla wszystkich, jak to w irańskiej propagandzie tej związanej z islamską rewolucją jest określone.

No tutaj chodzi właśnie przede wszystkim o tych, którzy są uciskani przez Izrael.

No i to jest rzeczywiście rzecz ważna ze strony Iranu, z Islamskiej Republiki Iranu, z tego właśnie względu, że w najgorszych kryzysach, w jakich Islamska Republika Iranu od lat 80. była, tutaj mam na myśli chociażby

Jeśli chodzi o tą słabą pozycję obecnie Iranu, w tym wymiarze, który jakby ma swoje korzenie wewnątrz Islamskiej Republiki, w tym kryzysie, jest to, że Stany Zjednoczone, tutaj literalnie Donald Trump, prowadzi politykę maksymalnej presji i jakkolwiek sama Islamska Republika

To odczuwają wszyscy obywatele Iranu, bez względu na to, czy są zwolennikami Islamskiej Republiki, czy też przeciwnikami tego rozwiązania systemowego.

No i to jest ten najważniejszy problem, to jest ten najważniejszy instrument, którym Stany Zjednoczone mogą nadal dociskać Iran, a tak, aby Iran się już z tego ciężkiego położenia nie podniósł.

Aby zadowolić Stany Zjednoczone z jednej strony, a z drugiej strony właśnie myśleć o ocaleniu Islamskiej Republiki.

Ta Islamska Republika może rzeczywiście schylić się już na tyle nisko, że upadnie, bo Donald Trump będzie jeszcze rządził najprawdopodobniej w Stanach Zjednoczonych do 2028 czy 2029 roku i ten czas, myślę, że przy obecnym kryzysie wystarczy, żeby Islamska Republika stała się na tyle słaba, że wreszcie zostanie

Jest Rzesza Zwolenników Islandzkiej Republiki w samym Iranie.

To jest bardzo też taka oczywista sprawa.

To mówił pan dużo o tym, jakie są kłopoty Republiki Islamskiej, jaki jest ten kij też w ręku Amerykanów, czy jaki tam zawiesił w jakimś sensie też Izrael nad Iranem.

No też bez wątpienia to, że ta amerykańska obecność wojskowa się w ostatnich tygodniach wokół Iranu zagęszcza, bo są i samoloty w bazach amerykańskich w Katarze, w Bahrajnie, w Jordanii, jest lotniskowiec, są inne okręty.

Ta militarna i islamska republika jest rzeczywiście w bardzo złym położeniu.

Na ten moment myślę, że to nie jest jeszcze tak, że Islamska Republika jest na tyle słaba, żeby się sama tutaj nie poradzić sobie chociażby z protestującymi.

Ale przyjdzie taki czas, jeżeli ta presja będzie trwała, przyjdzie taki czas, że rzeczywiście Islamska Republika może już nie unieść tego ciężaru.

I to jest rzecz, której też nie można bagatelizować, bo duża część społeczeństwa będzie wierna ideałom czy też kwestiom związanym z religią islamską.

Ideały takie republikańskie, które gdzieś tam na początku islandzkiej rewolucji się pojawiły.

A może Donaldowi Trumpowi w ogóle żadna demokratyzacja Iranu do niczego nie będzie potrzebna, o ile Iran czy ta Islamska Republika w tej formie po prostu będzie jakoś działać zgodnie z przynajmniej częścią amerykańskich interesów.

Także w jaki sposób wpłynąć na to, żeby tam doszło do reform, żeby pewne istotne kwestie zostały ułożone

Problem jest cały czas tutaj taki, że Islamska Republika od 1979 roku czy też 1980, ona właściwie przede wszystkim działa ideologicznie tutaj w sferze polityki zagranicznej.

I myślę, że tutaj jest przede wszystkim pies pogrzebany, bo te kwestie szerzenia wartości ideałów Islamskiej Republiki, kwestie właśnie wsparcia muzułmanów na całym świecie, również tych grup zbrojnych, one cały czas

Są priorytetami islamskiej republiki, ideologicznymi.

I ten prymat ideologii nad taką pragmatyczną polityką zagraniczną w Iranie, to jest główny problem, przez który nie można doprowadzić do tego, żeby islamska republika stała się bardziej cywilizowanym reżimem.

Jeśli chodzi o Islamską Republikę Iranową, to jest naprawdę bardzo interesujący twór polityczny, bo to jest taka hierokracja, czyli rządy kleru z elementami demokratycznymi i republikańskimi.

Jeśli chodzi o to najważniejsze grono, które jest decyzyjne w IS, to są te instytucje, które nie są wybierane.

I właściwie to jest też duży problem Iranu, że nawet jeśli pojawiają się na irańskiej scenie politycznej ludzie z wewnątrz systemu IS, którzy chcą zmian, którzy widzą potrzeby zmian,

A świat też nie sprzyja Islamskiej Republice, no bo tutaj pamiętajmy, że jakby jeśli spojrzymy historycznie, ten system narodził się jeszcze w tej rzeczywistości zimnowojennej.

Większe szanse teraz Islamska Republika zaczęła postrzegać w tym rodzącym się układzie wielobiegunowym.

No bo Marco Rubio dziś mówił, że bez tego i bez ustępstw także w tym obszarze to nie ma mowy o jakimkolwiek istotnym porozumieniu.

Jeśli chodzi o system rakiet balistycznych czy program rakiet balistycznych irańskich, no to on jest postrzegany przez irańskie władze jako zupełnie kwestia nie negocjowalna z tego chociażby względu, że daje ona gwarancję możliwości obrony.

No i to jest, wydaje mi się, bardzo trudna kwestia dla obu stron, bo należy tutaj oczywiście mieć na uwadze, że przede wszystkim istotnym tutaj podmiotem, jeśli chodzi, bo należy nazwać w tym momencie Izrael podmiotem też, jeśli chodzi o te negocjacje,

I ograniczenie możliwości działania Iranu wobec Izraela jest ze strony izraelskich władz bardzo istotną kwestią.

Names mentioned in English.

Names mentioned in English.

Czy po tych dzisiejszych rozmowach jest jakieś odprężenie, jest jakaś deeskalacja, czy to za wcześnie, by to powiedzieć?

Nie mamy żadnych gorących komentarzy, które by mówiły coś więcej poza krótkim oświadczeniem ze strony ministra Arakćiego.

W gronie rządu, establishmentu i tak dalej.

To jest na pewno optymistyczne.