Mentionsy

A dzisiaj odcinek wyjątkowy, odcinek, który pojawia się na kanale w dniu moich 43 urodzin, to jest 31 maja 2025 roku i swoista kropka nad i, ponieważ temat Davida Lyncha w odcinkach już się pojawiał, były osobne odcinki o

A tak się składa, że w związku z odejściem Davida Lyncha, które go doświadczyliśmy w tym roku, na polskie ekrany właściwie trafia niemal cała filmografia Lyncha w jakichś takich przypomnieniach, mini retrospektywach.

Prawdziwy mikrofestiwal filmów Lyncha.

Inland Empire, film, o którym dzisiaj porozmawiamy, to jest dziesiąty pełny metraż w filmografii Davida Lyncha, zarazem ostatni pełny metraż, jaki David Lynch zrealizował.

I mam wrażenie, że to jest film, z którym wciąż się jakoś nie zmierzyłem i ten odcinek ma także służyć temu zmierzeniu się z Inland Empire, z przedziwnym filmem, który jest najdłuższym filmem Davida Lyncha.

Film, który wystawia na próbę nawet największych fanów Lyncha i jeśli zrobilibyście taki eksperyment i wpisalibyście takie hasło, powiedzmy, Inland Empire Explained, jak to często się wpisuje z tytułami lynchowskimi, Lost Highway Explained, Twin Peaks Explained, to zaskakująco mało wyskoczy materiałów, które wyjaśniałyby całe Inland Empire.

Z którym o Lynchu już, to nie będzie pierwsza rozmowa, bo tak jak wspomniałem o Blue Velvet już porozmawialiśmy i jesteś ogromnym fanem Lyncha, także autorem pracy magisterskiej jemu poświęconej.

Więc to robiło wrażenie, że tu będzie Jeremy Irons u Davida Lyncha, że będą oczywiście ci polscy aktorzy.

Bardzo szczegółowo czasami takie zawiasy świata Lyncha.

Genialne pożegnanie się Lyncha z pewną formą kulturową, jaką jest kino hollywoodzkie.

Laura Dern wielokrotnie podkreślała, że podobnie jak wielu innych aktorów Lyncha, nigdy nie przeszła klasycznego przesłuchania do jego filmów.

Siedziała Isabella Rossellini ubrana w niebieski aksamit, w blue velvet i obok niej siedziała Laura Dern, dwie najważniejsze kobiety filmów Lyncha, może poniekąd też Lyncha po prostu w życiu.

Czy historia tego filmu jest związana w ogóle jakoś z nią, po prostu jako obecnością w życiu Davida Lyncha?

Można powiedzieć, że ta hollywoodzka kariera Lyncha, taka na serio, gdzie on jest już traktowany jako autor z własnym językiem, gdzieś zaczyna się od Blue Velvet, czyli od filmu, w którym Laura Dern się pojawia po raz pierwszy.

I wydaje się, że to jest coś, co Lyncha bolało trochę, że aktorka, o której on wiedział, że ma olbrzymi potencjał, nie została właściwie wykorzystana.

I myślę, że to też jest dla Lyncha ciekawe, że ona z takiego właśnie świata pochodzi.

I ona zawsze, mam wrażenie, jak gra u Lyncha, to gra takie przeraźliwie przerysowane złe postaci i strasznie się tym cieszy.

Mam wrażenie, że jej po prostu ogromną radość sprawia granie u Lyncha w ten sposób.

Natomiast jeszcze jest taki aspekt, który ich gdzieś połączył, że obydwoje ćwiczyli czy trenowali medytację transcendentalną i to też był taki świat, który ich łączył, więc zaprzyjaźnili się też gdzieś na tej niwie osobistej, ale przez długi czas się nie widzieli i nagle okazało się, że ona zamieszkała koło Davida Lyncha w pewnym momencie, zupełnie on o tym nie wiedział.

A dowiedziałem się, że chyba najmłodsze dziecko Davida Lyncha to córka, której nadał imię Lula.

Jeszcze może jedna ciekawa rzecz, która trochę do Inland Empire, w kontekście Inland Empire ma znaczenie, że David Lynch też sporo, to pojawienie się w filmach Davida Lyncha też dla niego miało spore znaczenie prywatne, bo on i Kay McLachlan przeżyli romans na planie Blue Velvet.

I w ciekawy sposób, takie dwie bardzo ważne postacie właśnie w kinie Lyncha, takie dwa najbardziej ulubione takie jakby media aktorskie, które on specyficznie potrafił prowadzić, gdzieś spotykają się w tym Twin Peaks The Return i to jest też ciekawe, że oni tam ogrywają zarówno swoje role, które grają, czyli Dale'a Coopera i trochę bohatera Blue Velvet.

Filmy Lyncha o Hollywood

Świat show biznesu, teraz tak to rozszerzę, często u Lyncha jest pokazany jako tak naprawdę rodzaj brutalnego wyzysku z pewną taką lukrowaną powierzchnią, ale no przypomnę nawet cudzysłów producenta cyrkowego, jakim był pan Bajt w Człowieku Słoniu, gdzie jest wyraźnie pokazany właśnie jako po prostu ciemiężca, tak?

Ale jak ty widzisz to spojrzenie Lyncha na Hollywood?

I że ten świat, który jest taki piękny i który jest autentycznie zachwycający, bo mi się wydaje, że to też jest ważne, że w tych filmach Lyncha ten zachwyt jest autentyczny.

Kino Lyncha, w zasadzie on rzadko porusza tematykę społeczną.

Jakby bardzo rzadko to się pojawia w ogóle w filmach Lyncha, kwestia rasowa, ale tutaj ono na chwilę jest zaznaczone.

W książce, która wciąż czeka na polski przekład, jest monumentalną biografią w zasadzie Lyncha.

To żeby o tym opowiedzieć, to wydaje mi się troszkę trzeba tak szerzej opowiedzieć o tym, co się wydarzyło gdzieś w okolicy 2001 w życiu Lyncha.

Znam takich, którzy nigdy nie zaakceptowali cyfrowego Lyncha.

Może to złe słowo, niewinne, ale po prostu pozbawione tego balastu, tej olbrzymiej technologii, tego właśnie ustawiania świateł, co tutaj jest też sparodiowane w Inland, kiedy... I tym głosem tego ustawiacza świateł jest głos samego Lyncha.

A to jest głos Lyncha, a okej, okej, to właśnie czy wyżej, czy niżej, czy słyszę, czy nie słyszę, czy kamera poszła, czy nie poszła, prawda?

Nawet making-offy z filmów Lyncha, bo są sceny ze skręcenia Mulholland Drive, które tak wyglądają.

Ja jeszcze chwilę chciałem zaproponować jeszcze jeden klucz, który chyba najrzadziej uruchamiamy w przypadku Lyncha.

W tym czasie, w 2004 roku, w wypadku samochodowym ginie matka Lyncha.

Autobiografizm Lyncha jest, wydaje mi się, jakoś oczywisty w jego filmach, chociaż jest bardzo ukryty.

Na pewno różnego rodzaju Lyncha jakieś autobiograficzne obawy się w tych filmach pojawiają.

Natomiast czasami jak słucham Lyncha, kiedy mówił o tej medytacji transcendentalnej, to sprawiał wrażenie, jakby był jednym z bohaterów własnego filmu.

On jest w ogóle bardzo mało opisany w piśmiennictwie na temat Lyncha.

I wydaje mi się, że jest tutaj coś takiego właśnie w książce Room to Dream, w końcowych partiach tej książki, gdzie mamy opisane małżeństwo Lyncha, właśnie już z aktorką, o której mówiliśmy.

To jest bardzo szczególna scena, bo moim zdaniem to jest jakaś taka wizja właściwie takiego nieba według Davida Lyncha.

Ostatnie słowo, jakie pada z ekranu, właściwie w ostatnim filmie Davida Lyncha, to jest sweet, to jest słodkie.

Tak jakby te wszystkie postaci z filmów Lyncha się spotkały na jednej imprezie.

I oczywiście, że tutaj mamy kolejne bardzo ciekawe nawiązanie między filmem Wendersa, między filmem Lyncha a filmem Wendersa.

I tutaj trochę wrócę, bo pytałeś o Lorę Dern i o jej rolę w twórczości Lyncha.

Czyli bardzo trudno znaleźć bohaterom Lyncha tą równowagę, a oni potrafią ją znaleźć.

I duża część takich ambientowych impresji, które słyszymy przez cały film, to są też kompozycje Lyncha, które tworzył z Markiem Żebrowskim, czyli z polskim pianistą i jazzmanem, który w Polsce jest mało znany, ale bo on mieszka w Stanach Zjednoczonych od wielu, wielu lat, jest w ogóle takim animatorem życia muzycznego w Kalifornii, też trochę związanego z Polską, niekoniecznie.

No i to jest o tyle ważne, że to jest właśnie nie tylko pierwszy od dawna film, którego nie montowała Mary Sweeney, ale pierwszy od dawna film Lyncha, do którego nie robił muzyki Badalamenti.

Konkretnie o Lynchu muzyku, bo te ostatnie 20 lat życia Lyncha to jest też właściwie równoległa jego działalność po prostu jako muzyka i jako eksperymentatora dźwiękowego.

Potem zaczął się bawić gitarą i to jest znaczące, że od Ogniu krot za mną, przez Maha on Drive do wszystkich późniejszych filmów, czasami słyszymy Lyncha grającego na elektrycznej gitarze w taki bardzo specyficzny sposób.

Wydaje mi się, że ciekawą rzeczą, którą można by zbadać, może Klara Cykosz na przykład gdzieś by się tym zainteresowała, bo super ciekawe rzeczy pisze też o kobiecości u Lyncha właśnie, nie tylko w ogóle o tym, jak te filmy są zrealizowane.

Fundacja Lyncha, którą później założył, ona też częściowo miała być ku pomocy ofiarom przemocy seksualnej.

I to jest ciekawe, że wydaje mi się, że z jednej strony u Lyncha jest ta świadomość, a z drugiej strony u Lyncha jest po prostu też heteroseksualny facet, który patrzy męskim spojrzeniem.

To tutaj zawieszamy głos i być może kiedyś wrócimy do Twin Peaks, bo myślę, że jeszcze powrotów do Lyncha będzie wiele.