Mentionsy

Dziś zanurkuję więc w książce Henry'ego Davida Thoreau Walden, czyli Życie w lesie i przez jej pryzmat zastanowię się nad tym, jakie zmiany zaszły w naszym stosunku do natury od początku ery przemysłowej oraz nad tym, jak pogodzić nonkonformizm i indywidualizm z tego rodzaju rzucam wszystko i wyjeżdżam w Bieszczady z odpowiedzialnością społeczną i współczesnymi wyzwaniami ekologicznymi, którym musimy sprostać.

Henry David Thoreau, Walden, czyli życie w lesie, w tłumaczeniu Hanny Cieplińskiej.

Walden, czyli Życie w lesie jest taką książką, w tym sensie nietypową, że obrośniętą w naprawdę rzadki rodzaj kultu, traktowaną często jako taki punkt wyjścia do potraktowania ekologii jako podstawy systemu filozoficznego, etycznego, a przez to w konsekwencji nierzadko też ekonomicznego czy społecznego.

I dopełniając tę swoją niezgodę obywatelską, Thoreau porzucił życie pod dyktando państwa i postanowił samotnie zamieszkać na łonie przyrody, dokładniej nad stawem Walden w stanie Massachusetts, gdzie wybudował sobie niewielką chatkę, w której żył w pełnym odosobnieniu przez dwa lata i dwa miesiące.

Książka Walden, czyli Życie w lesie jest właśnie owocem i zapisem tamtego okresu odosobnienia.

Walden, czyli życie w lesie.

Eseje z książki Walden obok zapisu bliskiej relacji z naturą są też bardzo brutalną i taką zadziwiającą z dzisiejszej perspektywy pod kątem aktualności, krytyką konsumpcjonizmu, krytyką zachłanności zachodniego świata,

O Waldenie mówi się, że jest to biblia ekologii, bo jest to przede wszystkim filozoficzna rozprawa o tym, jaką szkodę wyrządza nam oderwanie od natury.

I z tej perspektywy nie szczególnie dziwi, że Walden stał się taką książką, która od strony filozoficznej zachwycała później wielu pisarzy, na przykład Czechowa, Tolstoja czy Prusta.

A dziś Walden powraca właśnie w kontekście w dużej mierze tej rosnącej świadomości ekologicznej, tego upadku zachwytu kapitalizmem, ale też tej dyskusji o tym, jak powinien się zmienić nasz stosunek do natury w obecnych okolicznościach.

I właśnie o tym, jakie lekcje możemy wyczytać dla siebie dziś z lektury Turo, na jakie współczesne lęki i potrzeby odpowiada książka Walden i jak trzymając się tej filozofii mielibyśmy pogodzić ten postulowany przez Turo indywidualizm z koniecznością przeciwdziałania zmianom klimatu,

Zwłaszcza, że chciałabym zacząć od tego, żebyśmy jakoś pokrótce zarysowali, jak się zmieniło nasze podejście do relacji z naturą od początku ery przemysłowej, czyli mniej więcej od momentu opublikowania przez Henry'ego Davida Turo Waldenu.

No właśnie, bo z jednej strony widzimy ogromną zmianę, jaka w nieunikniony sposób zaszła przez te ponad półtora wieku od wydania Waldenu w porównaniu z czasami współczesnymi.

A z drugiej jest jednak coś w tej myśli Thoreau, co pozwala nam, czy też zmusza nas do jakiegoś powrotu do niej, bo przecież nie jest tak, że Walden czytamy dopiero dzisiaj, on powracał i w latach sześćdziesiątych, i powracał przy tworzeniu Brytyjskiej Partii Pracy.

Więc w tym kontekście trzeba by także czytać Thoreau z jego zasadą, którą moglibyśmy nazwać bardzo ograniczonego wzrostu, bo jednym z podstawowych postulatów Waldena to,

jest to, że on się wyprowadził na dwa lata do tej niewielkiej chatki, a była rzeczywiście niewielka i replika stoi do dzisiaj nad tym stawem Walden.

Czyli tak, jak na marginesach miasteczka Concord stała chata nad Waldenem, tak samo człowiek, który szuka siebie i szuka swojej postawy dobrego związania, czy też owej pogodnego zaufania.

Wspominaliśmy oczywiście o eseju Thoreau o obywatelskim nieposłuszeństwie, więc to uznajmy za lekturę uzupełniającą do Waldenu, a czy coś jeszcze?