Mentionsy

Przed kilkoma dniami minęła 25. rocznica śmierci Jerzego Giedroycia, założyciela w 1947 roku miesięcznika Kultura, którym kierował aż do śmierci we wrześniu 2000 roku.

Do Giedroycia w naszej audycji wracaliśmy wielokrotnie, ale 25. rocznica zobowiązuje dziś i za dwa tygodnie zatem wspominamy redaktora.

Giedroyc był najwybitniejszym polskim politykiem i mężem stanu XX wieku.

Sam Jerzy Giedroyc potrafił w jednym zdaniu przedstawić credo swojego ośrodka.

Bohdan Osadczuk, ukraiński ambasador kultury i samego Giedroycia zwracał uwagę na jego odwagę w przełamywaniu stereotypów politycznych.

Ono w 1937 roku zmieniło nazwę na polityka i to pojęcie definiowało zainteresowania Giedroycia w okresie przedwojennym i po 1945 roku.

Czapski w latach osiemdziesiątych w rozmowach ze mną w Maison-Laffitte wspominał o pierwszych przedwojennych spotkaniach z Giedroyciem w warszawskim klubie rosyjskich białych emigrantów przy ulicy Chocimskiej.

Bunt młodych to było pismo wydawane przez Giedroycia.

Nie podobał mi się właściwie Giedroyc, bo miał taką przystojność od filmów.

Czapski interesował się sprawami kulturalnymi, malarskimi, pisał o sztuce i takie uprawianie polityki przez pismo, które praktykował Giedroyciu, go nie zajmowało.

Okazało się przełomowe dla obu, i dla Giedroycia, i dla Czapskiego.

Czapski był szefem Wydziału Propagandy w II Korpusie i to w tym charakterze jego droga z Jerzym Giedroyciem skrzyżowała się na Bliskim Wschodzie.

No i na to Bochyńskim powiedziano, przecież masz Giedroycia, staraj się ściągnąć Giedroycia.

No i wtedy przez różne intrygi udało mi się Giedroycia ściągnąć.

To miejsce, do którego ściągnął Józef Czapski Giedroycia, to był Oddział Kultury i Prasy II Korpusu, taka instytucja obsługująca pod względem kulturalnym, literackim żołnierzy i Giedroyc znakomicie się tam adaptował, nie tylko dlatego, że sprzedawanie piwa nie było jego powołaniem życiowym,

Więc to była jakaś swego rodzaju kontynuacja tego, co robił przed wojną, a to spotkanie z Czapskim i relacja, którą oni wtedy odnowili, mam wrażenie, że słuchając tego, co mówił Czapski, można powiedzieć, że Giedroyc to samo miał do powiedzenia o Czapskim, że to jest człowiek wielkiej klasy.

Wróćmy do wspomnienia Józefa Czapskiego, jak on odebrał to spotkanie z Jerzym Giedroyciem szalenie ważne na dziesięciolecia.

Giedroyc ma poczucie, Czapski zresztą także, że nie ma mowy o wracaniu do Polski.

Herling Grudziński podpisywał wspólnie z Giedroyciem pierwszy numer Kultury, chciałoby się powiedzieć paryskiej, ale on był wtedy wydany w Rzymie, rok 1947.

Autor Innego Świata wraz z Giedroyciem wspominają początki rzymskie.

No ale kultura sama w sobie była także narzędziem uprawiania polityki dla Giedroycia.

Tym celem jest to, o czym powiedział Giedroyc, to znaczy uprawiamy politykę,

Po wielu latach Jerzego Giedroycia pytał w Maison-Laffitte wysłannik Wolnej Europy Jerzy Kaniewicz, co było powodem tak wyjątkowej pozycji kultury na emigracyjnej mapie ośrodków wydawniczych, ośrodków politycznych.

Ciekawe zaznaczyć, że jest to fragment rozmowy z Giedroyciem nigdy nie nadanej na antenie Wolnej Europy.

Klasa polityczna przejęła główne idee koncepcji wschodniej Jerzego Giedroycia.

Spróbuję głosem Bogdana Osadczuka, człowieka, który był kanałem komunikacyjnym Giedroycia do Ukraińców, opowiedzieć o wielkim przełomie wschodnim przez Giedroycia zainicjowanym.

Bogdan Osadczuk opowiada o pewnym przerażeniu w kręgach nawet sympatyzujących z Giedroyciem.

I uważano, że ta decyzja Giedroycia, którą on traktuje jako wielki gest uwiarygadniający politykę wobec Ukraińców,

Ogłoszenie tego projektu przez Giedroycia kosztowało ich utratę sporej grupy prenumeratorów, głównie z Londynu, ale też zza oceanu.

Część tych listów Giedroyc drukował, część nie.

Dziś i za dwa tygodnie wspominamy wielkiego redaktora Jerzego Giedroycia, twórcę paryskiej kultury, twórcę wydawnictwa Instytut Literacki.

Mówiłeś o tej myśli Giedroycia związanej z przyszłością Związku Sowieckiego, oczekiwaniem na pęknięcie po szwach narodowościowych.

Sukcesy Giedroycia, obie te deklaracje, to jest połowa lat 70., a pierwsze kroki w sprawie stosunków polsko-ukraińskich, to jest przełom lat 40. i 50., więc upłynęło sporo czasu, no ale on miał poczucie, że cierpliwość

W tym samym czasie, w latach siedemdziesiątych Jerzy Giedroyc, Józef Czapski, Gustaw Herling-Grudziński

Do Giedroycia, do Hedlinga, do Czapskiego.

Giedroyc miał powody dla podwójnej satysfakcji.

W dzisiejszych okolicznościach politycznych myślę, że i Giedroyc i Maksimow musieliby uznać klęskę tego swojego programu.

Giedroyc był politykiem, czy redaktorem, czy człowiekiem, który się nie poddawał.

Po 1956 roku Giedroyc poszedł na jakieś takie próby trochę infiltrowania sytuacji w kraju, poparł Gomułkę.

Giedroyc był redaktorem, który uważał, że dobry tekst otwiera drzwi do kultury.

Myślę, że Juliusz Miroszewski i Giedroyc także z satysfakcją słuchał tego przemówienia, bo to jest właściwie to, o co im chodziło, prawda?