Mentionsy

Ćwierć wieku temu zmarł wielki świadek Holokaustu Jan Karski.

Z Janem Karskim był bardzo zaprzyjaźniony od lat 70. prof. Marian Marek Drozdowski z Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk.

W audycji Krzysztofa Michalskiego z Polskiego Radia o Janie Karskim mówił Maciej Wierzyński, dziennikarz, w przeszłości szef Głosu Ameryki, który był Karskim zafascynowany.

Jan Karski jest zapamiętany jako ten, który zaalarmował wolny świat o tym, co się dzieje na terenach okupowanych przez hitlerowskie Niemcy.

Prezydent Stanów Zjednoczonych ponad dekadę po śmierci Jana Karskiego uhonorował go medalem za jego działalność podczas II wojny światowej i po II wojnie światowej, upamiętnienia tragedii Żydów w Polsce.

Wśród nich był Jan Karski, młody polski katolik, który był świadkiem jak ładowano Żydów do wagonów bydlęcych, który widział jak ich mordowano i który głosił to świadectwo także przed samym prezydentem Rooseveltem.

Jan Karski zmarł, ale dziś mam zaszczyt ogłosić, że tej wiosny nagrodzę go najwyższym amerykańskim odznaczeniem cywilnym.

Prezydencki Medal Wolności przyznany Janowi Karskiemu przez Baracka Obamę w 2013 roku.

Myślę, że w postawie Jana Karskiego coś takiego jest.

Może warto wspomnieć, że koszary macierzyste tego V Dywizjonu, w którym służył jeszcze wówczas Jan Kozielewski, nie Jan Karski, znajdowały się w Oświęcimiu.

Jan Karski.

W listopadzie 1939 w ramach wymiany więźniów między Sowietami i Niemcami Jan Karski trafił do niemieckiego aresztu.

Przychodzi mi do głowy, że biografia Karskiego, jego wybory, których dokonuje, w jakimś stopniu także jego biografia wojny jest podobna do biografii Jana Nowaka-Jeziorońskiego, dyrektora rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa, o której myśmy wielokrotnie mówili, pomijając, że oni są z tego samego roku.

Wiele, wiele lat później, dziesięciolecia później w audycji Radia Wolna Europa, Jan Karski opowiadał czym była klęska wrześniowa, czym był szok po wrześniu i zdanie sobie sprawę z całkowicie błędnych rachub II Rzeczpospolitej w polityce międzynarodowej.

O tym, co się dzieje, jak wyglądają postawy społeczne, to wszystko, o czym mówił Jan Karski, wychodząc trochę naprzód, to znaczy informując, mówiąc o klęsce Francji, ale myślę o próbie odpowiedzi na pytanie, jak się będzie zachowywało społeczeństwo w tym stanie, w którym się znalazło.

26-latek, wtedy Jan Karski rusza na zachód drogą południową przez Słowację i to otarło się o koniec.

Dziś część pierwsza opowieści o Janie Karskim, człowieku, który sam próbował powstrzymać Holokaust.

Latem 42 roku delegat rządu na kraj powierza Janowi Karskiemu misję do premiera Władysława Sikorskiego.

Emigracyjny historyk Józef Garliński opowiadał o raporcie, z jakim Jan Karski znalazł się na Zachodzie.

Gdy w roku 1942 Jan Karski opuszczał Warszawę, by udać się w konspiracyjną drogę do rządu polskiego w Londynie, wiózł on także ze sobą dramatyczny apel przedstawiciela Żydowskiego Bundu, doktora Leona Feinera oraz Żydowskiego Komitetu Narodowego, doktora Adolfa Bermana.

Kiedy w latach 90-tych Jan Karski rozmawiał w Waszyngtonie z Maciejem Wierzyńskim, opowiadał mu o swoich wstępnych przed wyjazdem rozmowach w Warszawie z bundowcami, z przedstawicielami organizacji żydowskich.

I taka właśnie misja czekała Jana Karskiego na Zachodzie.

Jan Karski wspominał po latach, jak wyglądały jego rozmowy z arystokracją angielską.

Szukano wtedy w Londynie dla relacji Jana Karskiego odpowiedniego środka wyrazu, środka dotarcia do szerokich mas.

W tym miejscu zawieszamy część pierwszą opowieści o Janie Karskim.