Mentionsy

A wszystko zaczyna się rok wcześniej, w styczniu 1968 roku, kiedy sekretarzem generalnym Komunistycznej Partii Czechosłowacji zostaje Aleksander Dubczyk, który po jakimś czasie rozpoczyna proces demokratycznej odnowy czy demokratycznej reformy realnego socjalizmu.

To nie znaczy, że stalinizm trwa nieprzerwanie, ale takiej zmiany, jaka jest zidentyfikowana z nazwiskiem Władysława Gomułki w Czechosłowacji nie było.

Odgłosy z archiwum Wolnej Europy ściągnięte z ulic Pragi i miast Czechosłowacji.

Opowiadał o rozruchach w stolicy Czechosłowacji.

Wszystkie swoje anteny, całą uwagę skierowało na to, żeby informować o tym, co się dzieje w Czechosłowacji i także na wytłumaczeniu dział polskich oddziałów tej interwencji.

Tego, że sprawcą jest Związek Radziecki, jest Moskwa, a te cztery bratnie armie, które wchodzą do Czechosłowacji, znajdują się tam na skutek presji sowieckiej.

Interwencja w Czechosłowacji nie ma wiele wspólnego z nastrojami jakie żywiono w Polsce wobec Czechosłowacji, a wprost przeciwnie.

Uważano, że system polityczny w Polsce wymaga takich samych zmian demokratyzacyjnych, jakim podlegała sytuacja w Czechosłowacji.

Nowak Jeziorański w Monachium wystąpił przed mikrofonami rozgłośni czeskiej i słowackiej, zwracając się do ludności Czechosłowacji po polsku.

Została sformułowana taka teoria, że to co Dubczek określał i z czym identyfikował się społeczeństwo czechosłowackie, właśnie ta zmiana demokratyzacyjna, ona została nazwana czy przechrzczona przez Moskwę jako bardzo niebezpieczny zabieg mający na celu wykluczenie Czechosłowacji z Układu Warszawskiego i wprowadzenie ustroju kapitalistycznego.

Dla Moskwy jakakolwiek ewolucja demokratyczna, jakakolwiek demokratyzująca się forma realnego socjalizmu jest czymś absolutnie nieakceptowalnym i Moskwa zrobi wszystko, żeby nie dopuścić do tego, żeby w Czechosłowacji, w jednym z krajów socjalistycznych, ten model ustrojowy był inny, dlatego że może to działać w sposób angażujący inne partie komunistyczne, a przede wszystkim inne społeczeństwa także.

Palach był pierwszym z kilku obywateli Czechosłowacji, którzy zdecydowali się na tak radykalny protest.

Proszę Państwa, siedzę teraz w studio naszej rozgłośni i naprzeciw siebie mam Polaka, który znalazł się w stolicy Czechosłowacji właśnie w momencie pogrzebu Jana Palacha.

Znaczy normalne jest to, że w Czechosłowacji stacjonuje pół miliona obcych żołnierzy.

A pogrzeb, o którym słyszeliśmy nabrał wymiarów historycznych, to znaczy to jest chyba największe zgromadzenie, znaczy społeczne zgromadzenie w historii obu narodów mieszkających w Czechosłowacji wówczas, to znaczy zarówno Słowaków jak i Czechów.

Akceptować ten stan rzeczy, mimo tego, że w Czechosłowacji nie dochodziło już, tak jak w lecie 1968, do aktów sprzeciwu.

Na wystąpienie radiowe skierowane do żołnierzy polskich, ale także i z polskiego społeczeństwa, ale także odebrane w Czechosłowacji.

Który ma prawo zwrócić uwagę na to, że obecność żołnierzy polskich i polskiej armii w interwencji 1968 roku nie jest wyrazem stosunku Polaków do tego, co się dzieje w Czechosłowacji, tylko podległości polskiej związkowi sowieckiemu.

Wiosną 1969 roku mogło się wydawać już po tym dramatycznym akcie Jana Palacha, że sytuacja w Czechosłowacji zmierza w kierunku założonym przez Moskwę.

Przemówienie wygłosił prezydent Czechosłowacji Wacław Havel, który między innymi stwierdził, że wszystko, o czym Czesi i Słowacy ledwo ośmielali się marzyć, powoli staje się rzeczywistością.

Od Palacha do Hawla można by napisać i taką historię Czechosłowacji.

W dzisiejszej audycji przypomnieliśmy bohatera Czechosłowacji Jana Palacha, który w 1969 roku swoim życiem pragnął obudzić swoich rodaków, pozostających, jak uważał, w letargu po agresji wojsk Układu Warszawskiego z sierpnia 1968 roku.

To zaczyna gest samospalenia w proteście przeciwko interwencji polskiej w Czechosłowacji.

Mówiąc o tym, co się stało w Czechosłowacji w styczniu 1969 roku,