Mentionsy
Rozumieć Ukrainę
Rozumieć Ukrainę
26.03.2026 11:00

Kozacki gen wolności - Jak dawne dziedzictwo buduje dzisiejszą Ukrainę?

Jak mit kozacki wpływa na dzisiejszą tożsamość i determinację Ukraińców? Dlaczego niektóry historycy uważają szlachtę ruską z kluczową w budowaniu Ukrainy? Jak zmienia się postrzeganie Rosji i USA w polskich badaniach socjologicznych? 


Zapraszamy na odcinek, w którym przyglądamy się mitom i faktom historycznym kształtującym tożsamość Ukraińców aby lepiej zrozumieć ich dzisiejszą determinację w walce o suwerenność. Rozpoczynamy od analizy najnowszych badań socjologicznych, które pokazują nie tylko stabilne zaufanie do prezydenta Zełenskiego, ale też głębokie zmęczenie i jednocześnie niezwykły hart ducha społeczeństwa ukraińskiego w obliczu wojennych traum. Zastanawiamy się również nad pęknięciem polskiego konsensusu geostrategicznego, analizując, dlaczego dla młodszych pokoleń Polaków Izrael i Stany Zjednoczone stają się źródłem niepokoju, co rezonuje z nowymi ofertami politycznymi na naszej scenie. W sercu naszej rozmowy kładziemy jednak historię Kozaczyzny, weryfikując popularne wyobrażenia o niej poprzez pryzmat badań Natalii Starczenko, która podkreśla znaczenie szlachty ruskiej i dziedzictwa I Rzeczypospolitej w budowaniu podmiotowości ukraińskiego narodu. Śledzimy polityczne wybory Bohdana Chmielnickiego i Iwana Mazepy, a także demaskujemy rosyjskie próby zawłaszczania kozackiej legendy na potrzeby współczesnego imperializmu Putina.


– Wstęp

– Nastroje społeczne w Ukrainie

– Pęknięcie polskiego konsensusu geostrategicznego

– Wprowadzenie do mitu kozackiego

– Ewolucja mitu: Od projektu politycznego do symbolu narodowego

– Rewizja historii: Szlachta ruska i dziedzictwo Rzeczypospolitej

– Powstanie Chmielnickiego jako rewolucja społeczna

– Rosyjskie manipulacje i mit Kozaków Dońskich


Rosyjska propaganda o Kozakach: Manipulating the Past: Do Russian Propaganda Myths about Zaporizhzhia and the Region Live on Today? | UACRISIS.ORG

Kremlin's Myths about Zaporizhzhia: History as an Instrument of War - https://uacrisis.org/uk/

Raport o Kozakach na obecnej wojnie: Cossacks at War — Ukrainian, Russian, or Both? - CEPA

Sondaż: ІСТОРИЧНА ПАМ'ЯТЬ результати соціологічного опитування дорослих жителів України - https://kiis.com.ua/?lang=ukr&cat=reports&id=1217&page=1

Jak Kozacy uratowali ukraiński świat - https://zaxid.net/statti_tag50974/

Serhij Plokhij https://www.pravda.com.ua/articles/2024/10/18/7480194/


Książki:


Plokhy Serhii: "The Cossack Myth: History and Nationhood in the Age of Empires"

Natalia Starczenko “Ukraińskie światy Rzeczpospolitej

„Burżuazyjna alternatywa. Ziemie ukraińskie w połowie XVII — drugiej połowie XVIII wieku" - Буржуазна альтернатива. Українські землі в середині XVII — другій половині XVIII ст.

Artykuł Natalii Starczenki pt. „Складні шляхи ранньомодерного українського націєтворення" opublikowanego w Ukraińskim Historycznym Żurnale (2025, nr 3)

„Trudne drogi wczesnonowożytnego ukraińskiego narodotwórstwa, czyli kilka uwag do utartego schematu historii Ukrainy"


Za produkcję odpowiadają:


Mikołaj Maluchnik | Oko press

Kamil Wrona | Oko press

Anna Fedas | Fundacja Batorego 

Katarzyna Groblewska | Fundacja Batorego

Kinga Pękalska | Fundacja Batorego

Zoriana Samotiy | Fundacja Batorego


Jesteśmy też tutaj:


FB: https://www.facebook.com/FundacjaBatorego

IG: https://www.instagram.com/fundacjabatorego/

www: https://www.batory.org.pl/


Podcast finansowany ze środków Open Society Foundations

Rosją Rzeczpospolita Chmielnickiego Starczenko Bohdan Chmielnicki Mazepa Natalia Starczenko Starczenko Szewczenko Mazepie Mazepy Galeottiego Rusi NATO Piotra I

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 13 wyników dla "Starczenko"

I też za nimi stoją pewnego typu zestereotypizowane opowieści, które... Jest taki bardzo ciekawy z zeszłego roku tekst Natalii Starczenko, wybitnej historyczki ukraińskiej, autorki książki Polski przetłumaczonej, Ukraińskie światy Rzeczypospolitej.

I tutaj to, na co zwraca uwagę Starczenko, no to jest na moment niezwykle istotny, który w tej historii kozackiej jest pomijany, dlatego że był traktowany, tej, która jakby hołduje kozaczyźnie i kozactwo jako tam unośnikowi takiego ducha narodowego.

No i teraz Natalia Starczenko przypomina, jak ten moment wyglądał.

Na co zwraca uwagę Starczenko, że ten proces właśnie tworzenia Rzeczypospolitej był jednocześnie procesem przyspieszonego już wtedy, że to właśnie szlachta była ruska.

Ani kozacy nie byli jednoznacznie prawosławni, to Starczenko przypomina.

To było pogranicze i jak to było złożone, no to może taka zaskakująca informacja to Starczenko przypomina.

Czyli podsumowując, Starczenko uważa, że ten mit o dominacji kozackiej w pamięci i w budowaniu tożsamości wymaga rewizji.

To w Ukrainie proces jest odwrotny, czyli opowieść jest o narodzie opartym o chłopstwo, podczas gdy między innymi Starczenko mówi szlachta.

No i teraz właśnie, bo Natalia Starczenko między innymi zarzuca Jarosławowi Chrycakowi, że on właśnie tak...

I on patrzy bardzo ciekawo, bo pytanie czym było powstanie Chmielnickiego, czy dzisiaj w propozycji chociażby i Czutkiego, ale też Natalii Starczenko, rewolucja kozacka.

Starczenko pokazuje, jak to było złożone, że tam było wiele aspektów.

Natomiast na co zwraca uwagę Starczenko?

Ale jest problem, tak jak i Starczenko, ale i inni historycy, którzy analizują.

Ostatnie odcinki