Mentionsy
Rozumieć Ukrainę
Rozumieć Ukrainę
15.01.2026 11:04

Ekologiczna katastrofa w Ukrainie. Jak Rosja niszczy środowisko | Rozumieć Ukrainę 4.8

Czym dokładnie jest ekobójstwo (ekocyd) i dlaczego Ukraina walczy o uznanie go za piątą zbrodnię międzynarodową? W jaki sposób zniszczenie tamy w Nowej Kachowce wpisuje się w historyczne strategie wojskowe Związku Radzieckiego? Na czym polega praca ukraińskich inspektorów ekologicznych na terenach przyfrontowych i jak zbierane są dowody zbrodni przeciwko naturze?


W tym odcinku podcastu „Rozumieć Ukrainę” pochylamy się nad tematem ekobójstwa, czyli nowej kategorii zbrodni przeciwko środowisku, która w kontekście rosyjskiej inwazji nabiera szczególnego, tragicznego znaczenia. Rozmawiamy o tym, jak wojna niszczy nie tylko ludzi, ale i całe ekosystemy – od gleb ubijanych przez czołgi i zatruwanych toksynami, po płonące lasy i masową śmierć zwierząt w Morzu Czarnym.


Przyglądamy się najbardziej spektakularnym aktom niszczenia natury, takim jak wysadzenie tamy w Nowej Kachowce, które było elementem starej radzieckiej strategii wojskowej, zakładającej wykorzystanie infrastruktury wodnej jako broni. Analizujemy, dlaczego dla Ukraińców walka o środowisko jest nierozerwalnie związana z procesem dekolonizacji i sprzeciwem wobec rosyjskiego imperializmu, opartego na bezwzględnym wydobyciu surowców.


- Wstęp

- Ekobójstwo jako nowa kategoria zbrodni

- Tama w Nowej Kachowce i strategiczne niszczenie środowiska

- Etyka ratowania życia i zwierzęta jako ofiary wojny

- Filozofia Skoworody i panteistyczne podejście do natury

- Ekologia w cieniu traum: Hołodomor i Czarnobyl

- Imperializm, ekstrakcjonizm i zasoby naturalne

- Wizja 2035 i ukraińskie plany na odbudowę kraju


Spotkanie ze słuchaczami w łódzkim Muzeum Sztuki - https://msl.org.pl/finisaz-wystawy-w-oku-cyklonu-modernizm-w-ukrainie-piatek?fbclid=IwY2xjawPVjVZleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFYamJIRDNwUjZNWjcxZ3I3c3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHm1xGXwaAkBZisamyAswlVonU0V-OxdFvBzQA9x1fAxlqnZcDu6LkW9J5KZj_aem_K0TR6k-Gm3WnSQlSxPuoGg


Wystawa we Wrocławiu - https://bwa.wroc.pl/en/event/voices-from-ukraine-landscapes/


Wystawa w Warszawie - https://artmuseum.pl/wystawy/bliski-wschod-daleki-zachod-kijowskie-biennale-2025-blizkii-skhid-dalekii-zakhid-kiyivska-bienale-2025


Skoworoda - https://audycje.tokfm.pl/podcast/144399,12-Skoworoda-filozof-ktory-zdefiniowal-ukrainska-wolnosc


Ukraińskie strategie “wykorzystywania” imperium - https://audycje.tokfm.pl/podcast/141525,3-Wojna-przyspiesza-dekolonizacje-strategie-oporu-wplyw-na-imperium-i-odzyskiwanie-glosu


Wpływ rosyjskiej wojny w Ukrainie na klimat, Raport  24 lutego 2022 – 23 lutego 2025Ekodia - https://ecoaction.org.ua/wp-content/uploads/2025/11/vplyv-ros-viyny-v-ukraini-2022-23-02-2025full.pdf


Ukraina może stać się pierwszym państwem, które będzie domagać się odszkodowań za emisje gazów cieplarnianych spowodowane wojną - https://ecoaction.org.ua/ukraine-seeks-reparations-clim-damage-russian-invasion.html


Despite the risks, Russia continues to use Ukraine’s Zaporizhzhia nuclear plant as a source of leverage - https://thebulletin.org/2024/06/despite-the-risks-russia-continues-to-use-ukraines-zaporizhzhia-nuclear-plant-as-a-source-of-leverage/?utm_source


Katastrofy w Ukrainie w czasach ZSRR - https://nakypilo.ua/novyny/katastrofy-v-ukraini-za-chasiv-srsr/?utm_source


Film Ziemia 1930 | Rezyser Oleksandr Dovzhenko - https://www.youtube.com/watch?v=g43qTQTq42A


Voices from Ukraine. Landscapes. prezentacji postaw twórczych ukraińskich artystów i artystek wobec rosyjskiej inwazji - https://bwa.wroc.pl/wydarzenie/voices-from-ukraine-landscapes/ 


Za produkcję odpowiadają:


Mikołaj Maluchnik | Oko press

Kamil Wrona | Oko press

Anna Fedas | Fundacja Batorego

Katarzyna Groblewska | Fundacja Batorego

Kinga Pękalska | Fundacja Batorego

Zoriana Samotiy | Fundacja Batorego


Jesteśmy też tutaj:


FB: https://www.facebook.com/FundacjaBatorego

IG: https://www.instagram.com/fundacjabatorego/

www: https://www.batory.org.pl/


Podcast finansowany ze środków Open Society Foundations

Europa Rosję Hołodomor BWA Chmielnicki Czarnobylem Muzeum Sztuki Nowoczesnej Agnieszka Lichnerowicz Orange Skoworodę Zemla Fundacja Batorego Czernobyla Izdryk Olof Palme

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 9 wyników dla "Europa"

Na ile jednak Europa właśnie uzna...

Czyli na ile Europa uzna, że w tym układzie sił, to ona już nie przerobi cały dyskurs kolonialny, już nie jest podporządkowującą, ale bo nie ma na to siły po prostu, tylko jest podporządkowaną.

Nie, nie, nie, ja w ogóle absolutnie bardziej wydaje mi się, że po prostu odnosząc to już do Europy, czyli znów za twoim essayem z 22 roku, patrząc na Ukrainę na jako pewne laboratorium, po prostu myślę o Europie i zastanawiam się jak Europa teraz geostrategicznie będzie się ustawiać w tym układzie sił.

No i jedna z diagnoz, czy jedna ze ścieżek, jeden ze scenariuszy, no jeden jest taki, że Europa już po prostu dalej nie może tego robić.

Tak bardziej w tym kontekście myślę jakiegoś scenariusza, co Europa zamierza ze sobą zrobić w tych grach geostrategicznych.

Europa jako podmiot polityczny jest słabym podmiotem politycznym ze względu na własną konstrukcję, w związku z czym Europa ma słabe jako całość wyobrażenie swoich relacji chociażby z Afryką.

Tak, no bo Europa się... Znaczy takim pierwszym szokiem to był 2009 rok, szczyt klimatyczny w Kopenhadze, kiedy cały wielki projekt europejski, wtedy przeforsowania porozumienia klimatycznego, lek gruza, chyba to akurat był początek wielkiego kryzysu finansowego, jednocześnie

Europa już nie ma do końca takich siłek.

Dopiero w 2015 roku udało się wrócić do gry, ale już potem przyszedł Donald Trump, też wywrócił stolik i jesteśmy w trochę innej fazie, gdzie Europa nagle sama już z wewnątrz kwestionuje, prawda, głosem między innymi Donalda Tuska, ale przecież nie tyle, ambicje właśnie modernizacyjne.

Ostatnie odcinki