Mentionsy

Rozmawiamy
Rozmawiamy
08.12.2025 16:58

Czy istniał narodowy komunizm? | Paweł Machcewicz

W najnowszym odcinku podcastu Rozmawiamy pochylamy się nad jednym z najbardziej kontrowersyjnych i zarazem najbardziej wpływowych zjawisk politycznych PRL: środowiskiem tzw. „partyzantów” Mieczysława Moczara. Punktem wyjścia jest najnowsza książka prof. Pawła Machcewicza „Narodowy komunizm po polsku. ‘Partyzanci’ Moczara” – pierwsza pełna, syntetyczna i krytyczna analiza fenomenu, który próbował połączyć nacjonalizm z komunistyczną legitymizacją władzy.Gość: prof. Paweł MachcewiczProwadzi: prof. Adam Leszczyński

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 28 wyników dla "Moczara"

Historyk, autor książki Narodowy komunizm po polsku, którą tutaj mamy, o partyzantach Moczara.

Natomiast w przypadku partyzantów Moczara chodziło oczywiście o nacjonalizm rozumiany w takim znaczeniu, jak przed chwilą zdefiniowałem.

Nacjonalizmu sprowadzali poglądy Moczara i jego grupy.

Ja w żadnym razie nie chcę Moczara gloryfikować, bo był to polityk, który odpowiada za rozniecenie kampanii antysemickiej, niezwykle brutalnej, za krzywdę

Nie wszyscy je dzisiaj uznają oczywiście, ale ja jestem do nich przywiązany i w żadnym razie Moczar nie jest dla mnie jakimkolwiek wzorem, co nie zmienia faktu, że jako historyk mam obowiązek widzieć pewne niuanse, widzieć Moczara na tle innych

Niektóre były wcześniejsze niż w latach 60., niektóre zostały przez Moczara i jego ludzi

No i oczywiście chodziło o budowanie tego wizerunku patriotycznego samego Moczara i jego zwolenników.

Myślę, że na poziomie Moczara możemy mówić o strategii politycznej, chociaż to są też pewne intuicje.

Są pewne zapiski, taka spuścizna osobista, którą rodzina przekazała po śmierci Moczara do Archiwum Akt Nowych, ale też można z tego wyczytać stosunkowo niewiele.

Warto pamiętać, że Moczara popierało wielu

Do dzisiaj on był bliskim współpracownikiem Moczara w Zbawidzie i go we wszystkim

Wtedy, w latach 60-tych, redaktor naczelny Prawa i Życie, gazety, która bardzo wspierała Moczara i partyzantów.

Ale w pełni się utożsamiał z narracją partyzancką, bo on uważał partyzantów i Moczara za patriotów i dla niego, jako byłego żołnierza Armii Krajowej, powstańca warszawskiego, odznaczonego zresztą za męstwo, Moczar i partyzanci wreszcie

Jak się zastanawiam, skąd to się wzięło u Moczara, to myślę, że to było związane z jego osobistymi doświadczeniami.

Kierownictwo PPR-u usunęło Moczara.

Tej nienawiści Moczara do przede wszystkim komunistów żydowskiego pochodzenia.

Uważał, że za rozprawą z Gomułką i także za działaniami skierowanymi wobec niego, wobec Moczara, stoją głównie komuniści żydowskiego pochodzenia.

Można powiedzieć, że jest bardzo wiele źródeł pokazujących, że gdy impuls, który na pewno przyszedł z góry, z partii, z MSW, od Moczara, impuls do kampanii antysemickiej przyszedł z góry, ale uruchomił wiele zachowań, gestów wymierzonych w Żydów także na niższym poziomie.

Nawet w tej osobistej spuściźnie Moczara,

A czy on chciał, Moczar, mam na myśli Moczara, czy on chciał usunąć Gomułkę i zająć jego miejsce?

Wszystko wskazuje na to, że protectorem Moczara w Moskwie był Aleksander Szelepin.

Moczara był związany z Szelepinem szef KGB, czyli Aparatu Bezpieczeństwa Sowieckiego Semiczasnej.

Niemniej jednak są pewne sygnały, pewne świadectwa, które świadczą o tym, że po upadku Szelepina, po osłabieniu jego grupy, ten establishment komunistyczny w Moskwie patrzy już z nieufnością na Moczara.

To zresztą jest nie tylko świadectwo Werblana, także taki stronnik, przyjaciel Moczara, Jan Ptasiński został ambasadorem w Moskwie w styczniu 1969 roku.

To, co budowało popularność Moczara w kraju, co nadawało taką dynamikę,

A właściwie ostatnie pytanie, jakie chciałem ci zadać w naszej rozmowie, to jest, czy wyobrażałeś sobie, to jest pytanie trochę niehistoryczne, a właściwie częściowo tylko historyczne, czy wyobrażałeś sobie Polskę rządzoną przez Moczara?

To jest pewien w ogóle stereotyp, z którym ja się myślę, że rozprawiam w tej książce, znaczy taka rzekoma antyinteligenckość Moczara.

Partyzanci Moczara.