Mentionsy

Reorient.pl
Reorient.pl
15.05.2026 14:49

62. Degrowth – czy wzrost gospodarczy jest niezbędny? Dr Maciej Grodzicki

W tym odcinku Reorient.pl przyglądamy się ruchowi degrowth – idei, która kwestionuje fundamentalne założenie współczesnej gospodarki: konieczność ciągłego wzrostu. Jest to rozmowa dla wszystkich, którzy zastanawiają się, czy istnieje alternatywa dla modelu gospodarczego opartego na nieustannym wzroście – i jakie byłyby jej konsekwencje dla społeczeństw, klimatu i globalnej sprawiedliwości.

O ruchu opowiada dr Maciej Grodzicki – ekonomista, adiunkt na Uniwersytecie Jagiellońskim, zajmujący się globalizacją produkcji, nierównościami międzynarodowymi, ekonomią wspólnych zasobów oraz zmianą klimatu.

Konferencja o dewzroście w Krakowie już w czerwcu (16-19.06): degrowth.uj.edu.pl!


Kluczowe pytania, na które opowiada Maciek:

Czym jest degrowth? – Czy to ruch aktywistyczny, naukowy, czy coś więcej? Jak odróżnić go od recesji czy kryzysu, które większości z nas kojarzą się z zubożeniem i bezrobociem?Kapitalizm a wzrost – Jak degrowth radzi sobie z problemem strukturalnego uzależnienia systemu od wzrostu? Czy bez niego możliwe jest spłacanie długów, utrzymanie zatrudnienia i stabilność gospodarcza?Zielony wzrost vs. degrowth – Dlaczego zwolennicy degrowth krytykują dominujące podejście „zielonego wzrostu”? Czy dekarbonizacja i ekspansja gospodarcza mogą iść w parze, czy to iluzja?Globalna sprawiedliwość – Czy degrowth to ideologia bogatej Globalnej Północy, która chce zatrzymać rozwój reszty świata? Jakie obawy mają kraje Globalnego Południa i czy słusznie czują się wykluczone?Polska a degrowth – Czy dla kraju, który przez dekady budował swoją pozycję na wzroście PKB, degrowth to propozycja przedwczesna, czy wręcz szansa na zrównoważoną przyszłość?Polityka publiczna – Jakie konkretne rozwiązania, zgodne z duchem degrowth, można wdrożyć już dziś?


Reorient powstaje dzięki wsparciu na Patronite. Pomóż dalej tworzyć podcast na: patronite.pl/Reorient!

Edycja dźwięku: www.tostanki.pl


Rozdziały (14)

1. Wprowadzenie i przedstawienie gościa

Ewa Górska przedstawia gościa i przedstawia temat degrowth, pytając o definicję i znaczenie tego pojęcia.

2. Definicja i zasady degrowth

Dr Maciej Grodzicki opisuje degrowth jako idea, która proponuje redukcję zużycia energii i zasobów naturalnych, aby gospodarka wróciła do równowagi ze światem żyjącym.

3. Poparcie degrowthu i jego polityczne wyzwanie

Dr Grodzicki omawia, że degrowth ma silne polityczne i ideowe wymiar, co wpływa na jego poparcie i polityczne wyzwanie.

4. Marketing wzrostu i jego wpływy

Ewa Górska omawia, jak marketing wzrostu wpływa na poparcie degrowthu i jego percepcję.

5. Problem wzrostu w kapitalizmie

Dr Grodzicki analizuje, jak wzrost w kapitalizmie prowadzi do nierówności i wyzysku, podkreślając konieczność systemowej zmiany.

6. Globalne aspekty degrowthu

Dr Grodzicki omawia globalne aspekty degrowthu, w tym relacje między światową północą a południem, oraz krytykę degrowthu jako idei globalnej północy.

7. Dekolonializacja i degrowth

Dr Grodzicki omawia relację między dekolonializacją a degrowthem, podkreślając, że dekolonializacja jest kluczowym elementem programu degrowthu.

8. Wpływ globalnej północy na degrowth

Dr Grodzicki przedstawia badania dotyczące globalnej północy i jej wpływu na degrowth, podkreślając nierówności w emisjach i konsekwencjach klimatycznych.

9. Kwestionowanie poglądów degrowthu

Ewa Górska i Dr Grodzicki dyskutują nad kwestionowaniem poglądów degrowthu, w tym relacje między światową północą a południem, oraz krytyka jako idei globalnej północy.

10. Krytyka zielonego wzrostu

Dr Grodzicki omawia krytykę zielonego wzrostu ze strony degrowthu, podkreślając brak spójności i ekologicznej spójności tej koncepcji.

11. Klimatyczne zmiany i globalne niesprawiedliwość

Dr Grodzicki analizuje wpływ klimatycznych zmian na globalną niesprawiedliwość, podkreślając konflikt zielonego wzrostu z problemami społecznymi i ekologicznymi.

12. Technologie i dewzrost

Dr Grodzicki rozważa rolę nowych technologii w kontekście dewzrostu, podkreślając potencjalne zagrożenia oraz potrzebę odpowiedzialnego ich zastosowania.

13. Konkretna polityka publiczna

Dr Grodzicki sugeruje konkretne polityki publiczne, takie jak wsparcie rolnictwa ekologicznego, jako kierunek dewzrostu zgodny z zainteresowaniami społecznymi.

14. Konferencja de wzrostu

Dr Maciej Grodzicki przedstawił regionalną konferencję de wzrostu, która ma miejsce w Krakowie.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 11 wyników dla "Degrowth"

Dziękuję, że się zgodziłeś i że zgodziłeś się porozmawiać o czymś, co znając też trochę ciebie, wydaje mi się bliską ci ideą, czyli porozmawiać o idei degrowth, de wzrostu.

I od razu zaczynając od tego, ja przynajmniej z mojej perspektywy spotkałam się z określeniem degrowth movement, czyli ruchem de-wzrostu, tłumacząc na polski.

Degrowth czy de wzrost odpowiada na te wyzwania, proponując reorganizację gospodarki w takim duchu, jak to przykładowo dykminuje Hickel, planowej redukcji zużycia energii i zasobów naturalnych, dzięki której gospodarka wróci do równowagi ze światem żyjącym, ale w sposób bezpieczny i społecznie sprawiedliwy.

Oczywiście jest też pewnie grono osób, które się definiują jako degrowth movement faktycznie, ale wydaje mi się, że sporo środowisk aktywistycznych, dajmy na to ruchy leśne czy różne ruchy środowiskowe,

Ale to poparcie występuje tylko wtedy, kiedy one nie są opakowane tą metką Degrowth.

Przy podaniu, że jest to właśnie koncepcja Degrowth, to spada trzy, czterokrotnie nawet to poparcie.

Zresztą tego typu krytyka pojawiała się wewnątrz środowiska dewzrostowego i od paru lat, przykładowo na międzynarodowych konferencjach Degrowth Movement, są bardzo takie wręcz ogniste debaty i ten temat jest przepracowywany.

Bardzo mocne jest też takie środowisko Degrowth and De-linking, które proponuje

Właśnie, że o ile Degrowth jest to powiedzmy właściwy program dla światowej północy, o tyle dla światowego południa to musimy zacząć od dekolonializacji i jakiś form de-linking, czyli oderwania się od tych przepływów, które zasilają głównie globalną północ.

Raz, że rozumiem, ale podejrzewam, że w środowisku degrowth, wzrostu mogą być na to różne poglądy, bo jakby z tego co mówisz, no to właśnie chociażby ten delinking oznaczałby, że nie musimy nic narzucać globalnemu południu, czyli że ten kolonialny też mit białego zbawcy, kiedy północ wie lepiej, bo już sobie wypracowała nowe teorie i nowe idee i wie co jest najlepsze dla całego świata,

I teraz jak rozumiem środowiska degrowthowe, dewzrostowe są w sporze trochę z tym zielonym wzrostem.