Mentionsy
Raport o stanie świata - 28 marca 2026
Na dwa tygodnie przed wyborami na Węgrzech przewaga opozycyjnego ugrupowania TISZA wzrosła do 23 punktów procentowych. Stojący na jego czele Peter Magyar nie ma dostępu do mediów państwowych i jest celem coraz ostrzejszych ataków ze strony polityków i redakcji podporządkowanych rządowi. Ponad dwa miliony uprawnionych do głosowania uznaje się za niezdecydowanych, ale to właśnie oni zadecydują o wyniku wyborów. W czwartek prokuratura ogłosiła zamiar postawienia zarzutu szpiegostwa Szabolcsowi Panyi’emu, dziennikarzowi śledczemu, który ujawnia powiązania węgierskiej władzy ze służbami rosyjskimi. W tym tygodniu Raport jest na Węgrzech. Opowiadamy, jak wygląda krajobraz polityczny kraju przed wyborami. Jak poważne są związki Rosji i Węgier? Jak na to, co widzą w mediach, reagują zwykli Węgrzy? Jaki wpływ na ich patrzenie na świat mają historia i polityka?
Meta i Google uznane przez sądy amerykańskie za winne celowego uzależniania dzieci od platform zarządzanych przez te firmy. Meta także za narażanie dzieci na treści o charakterze seksualnym oraz na wykorzystywanie przez przestępców seksualnych. Czy to przełom w traktowaniu wielkich platform internetowych przez sądy w Ameryce?
Giorgia Meloni przegrywa referendum konstytucyjne. Czy to jest głos Włochów przeciwko rządom premier Meloni? Czy opozycja jest w stanie wykorzystać jej potknięcie?
W weekend zmiana czasu. Czyli czego? Czym jest czas? Dlaczego dla każdego z nas płynie inaczej? I kto był mądrzejszy: Albert Einstein czy jego teoria?
Rozkład jazdy:
() Marcin Żyła: Węgry przed wyborami
() Sylwia Czubkowska: Meta i Google winne
() Noémi Krisztina Kertesz: Węgrzy i historia
() Podziękowania
() Piotr Podemski: Pierwsza poważna porażka Meloni
() Sebastian Szybka: Czy czas można zmienić?
() Marcin Żyła: Węgry przed zmianą?
() Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Szukaj w treści odcinka
I to może się wydawać tutaj czymś bardzo oczywistym i taką, powiedzmy, słabą definicją czasu, natomiast tak nie jest, bo równania Einsteina, czyli równania teorii grawitacji Einsteina dopuszczają czasoprzestrzenie, w których taki czas nie istnieje, więc można badać teraz...
Ale ja może jeszcze w tej opowieści swojej cofnę trochę wcześniej do roku 1905, czyli zanim powstała ta teoria grawitacji Einsteina, to powstała tak zwana szczególna teoria względności.
Początkowo Einstein miał takie podejście operacyjne, czyli zastanawiał się, co ta teoria oznaczy, gdybyśmy przeprowadzali różne eksperymenty, ale nauczyciel Einsteina, Minkowski, znalazł interpretację taką, w której pojawia się czas i przestrzeń w sposób bardzo wyraźny i w 1908 roku wygłosił taki słynny wykład Raum und Zeit.
Czyli to, co wynika z teśnicy tego wykładu Minkowskiego i ze szczególnej teorii względności Einsteina już, to fakt taki, że rozdzielenie na przestrzeń i czas to jest tylko rzecz zależna od danego człowieka.
To pochodzi od Einsteina, natomiast Einstein zaczął w 1905 roku, wprowadzając szczególną teorię względności, a Minkowski na rok przed śmiercią swoją wprowadził tą interpretację czasoprzestrzenną.
Ono jest zgodne i to jest pewna interpretacja teorii Einsteina.
Ale to się stało później dla Einsteina podstawą do budowy ogólnej teorii względności, która mówi nam o grawitacji i z której wynika istnienie czarnych dziur i tych wszystkich niezwykłych zjawisk, które widzimy we wszechświecie.
I teraz te równania Einsteina bardzo wcześnie, bo już w roku 1916, Szparczyk wykazał, że one mają takie rozwiązania, które dzisiaj uznajemy za czarne dziury i mamy ewidencję astronomiczną dosyć mocną, że takie obiekty rzeczywiście istnieją we wszechświecie.
Dla Einsteina to było coś, i dla ówczesnych ludzi, to było coś na tyle dziwnego, że oni nie mogli się z tym pogodzić i wynajdowali argumenty.
Więc pozornie nie ma znaczenia w związku z fizyką, ale dzięki temu Minkowski wpadł na taki wspaniały pomysł, żeby teorię Einsteina przedstawić w ujęciu czasoprzestrzennym i że ten czas, który ustawiamy na zegarku, nie ma znaczenia fizycznego, a to jest tylko taka etykieta, którą przyklejamy i tak naprawdę ważny jest czasoprzestrzeń.
Einstein powiedział, że coś takiego energia robi z tą 3 plus 1 wymiarową czasoprzestrzenią, czyli pod wpływem energii, która tam się znajduje, a u Einsteina energia i masa to jest to samo, czasoprzestrzeń się zakrzywia i nam się wydaje, że istnieje siła grawitacji, a tak naprawdę nie ma siły grawitacji, tylko cząstki poruszają się w zakrzywionej przestrzeni.
Ostatnie odcinki
-
Raport o stanie świata - 27 czerwca 2026
27.06.2026 07:00
-
Raport o sztucznej inteligencji - Bać się czy n...
25.06.2026 15:00
-
Raport na dziś - 24 czerwca 2026
24.06.2026 12:35
-
Raport o książkach – Alexis Wright „Księga łabę...
22.06.2026 15:00
-
Raport o stanie świata - 20 czerwca 2026
20.06.2026 07:00
-
Raport na dziś - 17 czerwca 2026
17.06.2026 12:23
-
Raport o książkach – Rachel Kushner „Jezioro st...
15.06.2026 15:00
-
Raport o stanie świata - 13 czerwca 2026
13.06.2026 07:00
-
Raport o sztucznej inteligencji - AI i Polska, ...
11.06.2026 15:00
-
Raport na dziś - 10 czerwca 2026
10.06.2026 12:00