Mentionsy

Kraszewski napisał ją na zamówienie redaktora gazety.

Na przełomie roku 1878 i 1879 Ludwik Janikę z Tygodnika Ilustrowanego podał Kraszewskiemu całkiem dokładny plan powieści społecznej.

Trzeba przyznać, że pisząc swą powieść o niepowołanej apostołce, Kraszewski niby dość ściśle wypełnił schemat zadany przez Jeńkiego.

Kraszewski zatem napisał powieść tendencyjną, w sensie sugerowanym przez Jenikiego, ale jakby niezupełnie.

Jeszcze w roku 1949, w Tygodniku Powszechnym, Zawodziński z Roman Kówną wadzili się o to, czy Kraszewski potępiał szaloną czynię.

Trzeba się w tym sporze opowiedzieć po stronie Zawodzińskiego, który uważał, że Kraszewski chciał potępić swą bohaterkę, ale nie mógł tego uczynić.

Agresywność tezy do udowodnienia rozładowała się w horyzoncie poznawczym Kraszewskiego, nastawionym również na dramatyzm bytu i zmagające się w nim racje stron.