Mentionsy
14.09.2025 Prost(k)o o muzyce - Karolina Prostko
W trzecim odcinku programu Prost(k)o o Muzyce przedstawiam wam historię i muzykę związaną z subkulturą punk. Domykamy tym samym temat muzyki lat siedemdziesiątych. Cofniemy się w czasie odwiedzając między innymi Londyn, Manchester, Nowy York i.. Wałbrzych. Zachęcam was do wysłuchania audycji - Karolina Prostko
Szukaj w treści odcinka
Słuchacie radia UWM FM.
UWM FM. 95,9.
No future.
Brak przyszłości, bunt, brud i anarchia.
Jak możecie się domyślić, dziś mowa będzie o niezwykle ważnym dla kultury popularnej nurcie, czyli o punk roku i całokształcie subkultury punk.
Ja nazywam się Karolina Prostko i witam Was serdecznie, drogie słuchaczki oraz drodzy słuchacze, w tą drugą niedzielę września na antenie radia UWM FM.
To jest program Prostko o muzyce w
w którym przedstawiać Wam będę poszczególne dekady i gatunki muzyczne, prezentując różne piosenki te najbardziej popularne oraz te mniej znane, a także opowiadając co nieco o historii, sztuce i modzie danych lat.
Dziś, jak już wspomniałam, kontynuować będziemy temat muzyki lat 70.
skupiając się głównie na brytyjskiej scenie muzycznej.
Przed chwilą usłyszeliśmy chyba najbardziej kojarzony z punkiem kawałek, czyli God Save the Queen od zespołu Sex Pistols, ale do historii tego zespołu dojdziemy trochę później.
Gatunek punk, szczyt popularności miał na przełomie lat 70 i 80, a jego początki sięgają nawet lat 60, więc uznałam, że dziś trochę odejdziemy od kurczowego trzymania się ram dekad i skupimy się na całokształcie tego gatunku.
Wydaje mi się, że chyba każda dekada w pewnym sensie ma swoich buntowników.
lata 50. i Teddy Boys, a w Polsce bikinierzy, lata 60. i pierwsza połowa 70. i ruch hipisowski, końcówka 70. i 80. i punkowcy, 90. i grunge oraz równolegle rozwijająca się kultura hip-hop.
Wszystkie te subkultury są oczywiście bardzo różne, jednak wydaje mi się, że większość z nich opiera się na podobnych wartościach.
sprzeciwianie się sztywnym normom społecznym, materializmowi i konsumpcjonizmowi.
W drugiej połowie lat 70. w Wielkiej Brytanii sytuacja ekonomiczna i polityczna najlepsze nie były.
Ogromny kryzys gospodarczy i rosnące bezrobocie były idealnymi warunkami do narodziny nowej subkultury.
Punk był wyrazem buntu i niezadowolenia młodych ludzi, bo tu głównie o młodych będziemy mówić.
Byli oni po prostu zniesmaczeni ówczesnym systemem społecznym oraz brakiem perspektyw i przez swoją muzykę oraz kontrowersyjny styl ubioru i bycia chcieli właśnie to rozczarowanie pokazać.
Ciągła frustracja byciem spychanym na margines społeczny doprowadzała do powstania najpopularniejszych punkowych haseł nawołujących do anarchii.
Samo słowo punk w języku angielskim oznacza coś zgniłego i bezwartościowego.
Muzycy punkowi bardzo dużo czerpali z rocka garażowego oraz glam rocka.
Niektórych artystów z tych podgatunków nazywa się właśnie muzykami prepunku lub protopunku.
Puszczę Wam teraz kawałek ich twórczości, byście następnie mogli porównać je z naszą dzisiejszą pangową playlistą.
Przed Wami Iggy Pop z zespołem Death 2 Girls i piosenka I Wanna Be Your Dog, a następnie David Bowie i Rebel Rebel rok 1969 i 1974.
Now I'm ready to feel your hand Lose my heart on the burning sand Now I wanna be your dog Now I wanna be your dog
A tu wynasą cześć
Punk nie był tylko muzyką.
Jego wizualna warstwa miała charakter buntowniczy, pełen symboliki i prowokacji.
W modzie punkowej kluczową rolę odegrali m.in.
kontrowersyjna projektantka Vivienne Westwood oraz jej partner Malcolm McLaren, którzy dzięki swojemu londyńskiemu butikowi wykreowali charakterystyczny dla ubioru punkowego styl.
Ubrania, a zwłaszcza kurtki ze skóry, podarte koszulki z kontrowersyjnymi nadrukami, agrafki jako ozdoby czy buty bglany.
W tamtych czasach popularny stał się również piercing.
W dużej mierze punkowa moda opierała się również na stylu DIY, czyli z angielskiego do it yourself.
Polega on na tworzeniu rzeczy samemu, podkreślało to sprzeciw wobec konsumpcjonizmowi i masowej produkcji, a zarazem rozbudowywało kreatywność.
Zarówno moda jak i sztuka punkowa były nierozerwalnie związane z ideą buntu.
przełamywać tabu i dekonstruować obowiązujące normy estetyczne.
Z biegiem czasu ich elementy przenikały do kultury popularnej, inspirując projektantów, artystów i twórców reklam.
Smutne jest to, jak subkultura sprzeciwiająca się modzie
Teraz jednak wrócę na chwilę do wspomnianej już przeze mnie Vivian Westwood i jej partnera życiowego i biznesowego Malcolma McLarena, bo to właśnie z ich butikiem związane były początki zespołu Sex Pistols.
Muzycy byli częstymi bywalcami sklepu, a sam McLaren z czasem stał się ich menadżerem.
Sex Pistols pod opieką McLarena wywołali wiele skandali i spowodowali ogromne zamieszanie w kulturze brytyjskiej.
Ich koncerty wielokrotnie stwarzały trudności organizatorom i władzom publicznym, a także często kończyły się po prostu zamieszkami.
Ich muzyka stała się swego rodzaju opozycją w stosunku do zespołów poprzednich lat, grających np.
Jakbym miała określić jednym słowem muzykę Sex Pistols i kolejnych zespołów punk rockowych, to użyłabym słowa prostota.
Pistolsi uważani są za inicjatorów ruchu punk i muzyki punk rockowej w Wielkiej Brytanii, a Vivienne Westwood za królową punkowej mody.
Tak, ja dobrze wiem, że mimo iż punk modzie się sprzeciwiał, to jednak pistolsi z czasem przeszli do mainstreamu, no ale jednak opowiadając o subkulturze i epoce nie mogę ich pominąć w naszym dzisiejszym muzycznym zestawieniu.
Mam więc dla Was jeszcze trzy inne piosenki z ich jedynego albumu studyjnego Never Mind the Bollocks, Here is the Sex Pistols z 1977 roku.
Krążek klasyfikowany jest jako jeden z najważniejszych albumów rockowych w historii, a w 2003 został on sklasyfikowany na 41. miejscu listy 500 albumów wszechczasów według magazynu Rolling Stone.
Usłyszymy teraz piosenki Holidays in the Sun, Bodies i EMI.
Holidays in the Sun
Limitet supply And there is no reason why I tell you it was all a frame They only did it cause of fame Who?
EMI EMI EMI Too many people have the sus
Too many people support us An unlimited amount Too many outlets sent out
Sex Pistols byli inspiracjami dla wielu innych zespołów.
Punk rock zalał Wielką Brytanię w błyskawicznym tempie.
Buntownicza energia przyczyniła się m.in.
do powstania wielu innych zespołów.
Mam teraz dla Was trzy propozycje z 1979 roku.
Pierwsze dwie to londyński zespół The Rats i dwa kawałki z ich albumu o nazwie The Crack.
Pozycja pierwsza, czyli Babylon's Burning i pozycja dziewiąta Criminal Mind.
Pod raz posłuchamy grupy Buzzcocks i piosenkę What Do I Get.
Bad along is burning Bad along is burning Bad along is burning Bad along is burning, baby Can't you see?
Bad along is burning with anxiety
I just wanna love her like any other, what do I get?
I'm numb and naked, I just need a break What do I get?
Well, let me tell you now.
Kolejnym ogromnie popularnym zespołem punk rockowym w Wielkiej Brytanii okazał się być zespół The Clash.
Grupa powstała w 1976 roku w Londynie.
Odnieśli oni duży sukces na wyspach przy okazji wydania swojego debiutanckiego tytułowego krążka w 1977, a dwa lata później przy okazji trzeciego albumu London Calling ich popularność przeniosła się również na Stany Zjednoczone.
Byli mniej agresywni i w pewnym stopniu odbiegali od anarchistycznych i nihilistycznych idei typowych dla punkowców.
Ich muzyka i przekaz zyskiwały poparcie rozmaitych ruchów wolnościowych, a sami artyści angażowali się we współpracę z organizacją Antinazy League.
To powiązanie z polityką miało bardzo duży wpływ na szybki rozwój ich kariery.
W początkowym okresie działalności zespół grał wyłącznie typowo punk rockowy repertuar.
W późniejszych latach jednak ich muzyka rozwijała się w stronę innych gatunków, takich jak na przykład reggae, ska, funk czy rockabilly.
Przyczynili się oni również do rozwoju muzyki alternatywnej.
Od The Clash posłuchamy teraz trzech kawałków.
White Road z ich debiutanckiego albumu, rok 1977, a następnie London Calling i Guns of Brixton z 1979.
Posłuchajcie jak ich styl zmieniał się na przestrzeni lat.
Muzyka
Dziękuje za oglądanie!
London calling, yes, I was there too And you know what they said Some of it was true London calling at the top of the dial And after all this Won't you give me a smile
Każdy gatunek z czasem się zmienia.
Późniejsi muzycy wywodzący się z kręgu punkowców zaczęli szukać bardziej artystycznych rozwiązań na pokazywanie swoich idei.
Tak powoli rodził się post-punk.
Wzbogacał on typowy punk-rock o nowe syntetyczne brzmienia i wprowadzał w nieco mroczniejszy, melancholijny nastrój.
Zespoły takie jak Joy Division, The Cure czy Depeche Mode miały bardzo duży wpływ na powstanie kultury i stylu got, które z początku były odłamem punku, ale z czasem wyodrębniły się jako zupełnie nowa subkultura.
Postpunk to jednak nadal część dziedzictwa punku, więc mam dla Was kolejne dwie propozycje.
Początkowo nazywał się Warsaw, jednak w grupie nie grali żadni warszawiacy.
Przy wyborze nazwy zainspirowali się oni piosenką Davida Bowiego pod tytułem Warszawa, którą ten napisał po swojej wizycie w Polsce, ale to jest temat na zupełnie inną okazję.
Teraz już bez zbędnego przedłużania.
These sensations make me feel the pleasures of a normal man These sensations bear the innocence leaving for another day I've got this very delusive feeling, take the shock away
What means he, what means to me And we will meet again I'm watching you, I watch it all I take no pity from your friends Who is right, who can tell And who gives a damn right now Until the spirit new sensation takes hold Then you know Until the spirit new sensation takes hold Then you know
Muzyka punkowa nie powstawała jednak wyłącznie w Wielkiej Brytanii.
Amerykańska muzyka punk rockowa również narodziła się w latach 70., a głównym jej ośrodkiem był wówczas Nowy Jork.
To właśnie tam działały zespoły takie jak Ramones, Patti Smith Group czy Blondie.
Ramones odegrali szczególną rolę przy rozwoju tego gatunku.
Mieli oni również ogromny wpływ na modę, ponieważ to właśnie oni rozpowszechnili noszenie skórzanych kurtek, które na ich cześć zaczęły być nazywane właśnie ramoneskami.
Teraz są one podstawowym elementem szafy kapsułowej, a kiedyś były nośnikiem idei.
W latach osiemdziesiątych punk w USA należał do takich zespołów jak Black Flag, Dead Kennedys czy Mirror Thief.
Tworzyli oni muzykę pewną buntu i społecznej krytyki.
A jak wyglądał punk za żelazną kurtyną?
Polscy punkowcy od początku czerpali inspirację z zachodu, zwłaszcza od wspomnianych już przeze mnie zespołów takich jak Sex Pistols, The Clash czy Ramones.
Ich płyty były nielegalnie sprowadzane do kraju i stanowiły wzór dla rodzimej sceny.
Do najważniejszych zespołów punkowych należały grupy takie jak Moskwa, Defekt Mózgu, Dezerter, KSU, Sikiera czy Brygada Kryzys.
Teraz niestety muszę Was zmartwić, bo powoli dochodzi godzina trzynasta, co oznacza, że powoli muszę kończyć moją dzisiejszą muzyczną paplaninę.
Oczywiście wiem, iż scena punkowa jest dużo szersza i zanim powiecie, ej Karolina, jeszcze o tylu dobrych niszowych zespołach nie wspomniałaś, to muszę zaznaczyć, że w godzinę nie da się tego wszystkiego omówić.
A tu chciałam Wam przedstawić najważniejsze informacje o tym gatunku, a nie da się przedstawić gatunku bez puszczania klasyków, więc polecam Wam samemu zapoznać się z tym stylem, bo jest on niezwykle ciekawy.
To był program Prostko o muzyce, a przy mikrofonie była Karolina Prostko.
Trzymajcie się cieplutko i do usłyszenia za dwa tygodnie.
A teraz zostawiam Was z amerykańskim zespołem Ramones i polskim defektem mózgu.
Pozdrawiam wszystkich panczurów.
Dziękuje za oglądanie!
W granicy żelaznej dom swój odnajdziesz W niedalekiej Azji, więc pracuj uczciwie Za dobra swego kraju dostaniesz ręce
Słuchacie radia UWM FM.
Uwierz.
Ostatnie odcinki
-
21.04.2026 Wspomnienia z Walkmana - Maciej Cieślik
21.04.2026 22:00
-
21.04.2026 Szafa z muzyką - Paweł Jarząbek
21.04.2026 20:48
-
21.04.2026 Godzina z... czyli muzyka filmowa w ...
21.04.2026 20:02
-
21.04.2026 Uwierz w Muzykę - Michał Napiórkowski
21.04.2026 19:59
-
20.04.2026 Sowa przed północą - Marta Wróblewska
21.04.2026 19:56
-
20.04.2026 Uwierz w Muzykę - Szymon Tołpa
20.04.2026 10:21
-
19.04.2026 RESET - Szymon Tołpa
20.04.2026 09:27
-
18.04.2026 To Mi Gra - Daniel Szczepański
19.04.2026 17:42
-
17.04.2026 Beat Block - Michał Frysiak i Filip ...
19.04.2026 17:21
-
17.04.2026 Uwierz w Muzykę - Michał Frysiak
19.04.2026 17:17