Mentionsy

Skoro mamy ruinę, okleinę, to dlaczego mówimy rujnować, oklejać?

Takie pytanie zadali mi uczniowie podczas jednego spotkania.

W związku z tym rzeczywiście to jest ciekawe, ale dość proste.

Objaśnienie kwestii zmian w zapisie i w wymowie.

Zapewne albo przez język francuski, albo przez język niemiecki.

Z tych języków zapożyczaliśmy bardzo wiele wyrazów, choć więc źródłosłów był łaciński, dotarł do polszczyzny rzeczownik ruina, okrężną trasą przez języki francuski, niemiecki.

O, to jest istna ruina.

Tak jak mówimy na przykład popaść w ruinę, ktoś popadł w ruinę.

No właśnie, synonimem jest tu upadek, może być ruina ekonomiczna, ruina gospodarcza, firma może być w ruinie, ale cały czas państwo słyszą ruina, ruina, potocznie ruina, może być i lub ji.

Kraina, kraj, kraina.

Kroić, kroić, kroję.

Goić, zagojony.

Mamy bardzo wiele par w języku polskim takich wyrazów, które z powodów fonetycznych wchodzi łatwiejszą wymowę.

Ona nie jest trudna, ale ruinować już byłoby trudniej wymówić, prawda?

RUINOWANIE, RUINOWAĆ, ZRUINOWANY może być na przykład MAJĄTEK.

Chodzi o najprostszą kwestię, o wymowę ułatwioną, o artykulację, która nie sprawia nam problemu.

Problem jest, że przez pewien okres był w polszczyźnie czasownik RUINOWAĆ, RUINOWAĆ, ale proszę zwrócić uwagę, jak trudno to wymówić.

Byłoby to zgodne z pisownią, z pisownią nawiązującą do oryginału, ale w wielu wypadkach mamy

Przykłady już Państwu podałem.

Mamy sytuacje, w których wcale nie jest to jednoznaczne, że kontynuacja zapisu w stosunku do wyrazu pierwotnego zawsze istnieje.

Jeszcze zachowywano tę relację.

Były takie nawet słowniki na początku wieku XIX, w których można było znaleźć te warianty ortograficzne zapisywane przez I. Ale później już pojawiały się pod koniec wieku XIX i na początku wieku XX zapisy z J i I.

Tu już regularnie rujnowanie weszło do polszczyzny w zapisie przez J i tak mamy już do dziś.

A rozprawy z językiem w Radiu Kielce można wysłuchać codziennie od poniedziałku do piątku o godzinie 14.15.