Mentionsy

Relokacja blokowiska – o idei domu społecznego w latach 80.

Rozmawiają: Dorota Jędruch i Anna Karwińska

W latach 80. w trzech krakowskich osiedlach: Bieżanowie, Prokocmiu i Kozłówku działała grupa „Blokowsko”. Był to zespół projektowo-badawczy, w skład którego wchodzili socjologowie: Jerzy Mikułowski-Pomorski, Anna Karwińska, architekci i urbaniści: Janusz Bogdanowski, Aleksander Böhm, artyści Stefan Papp i Małgorzata Matuszek i psycholog: Zbigniew Nęcki oraz osoby reprezentujące Krakowską Spółdzielnię Mieszkaniową: Małogorzata Pazdor i Joanna Ozga. Grupa ta inicjowała działania artystyczne, które miały przyczynić się do aktywizacji mieszkańców, w trudnych czasach zaraz po stanie wojennym, przywrócić im wiarę w możliwość budowy wspólnoty, wspólnego tworzenia własnego środowiska życia. Anna Karwińska i Aleksandr Böhm opracowali wówczas koncepcję modelu domu społecznego, który jest pretekstem do naszej rozmowy. Mimo, że  ostatecznie nie powstał, wydaje się być jednąz możliwych odpowiedzi na założenia naszego projektu, dotyczącego tworzenia się więzi społecznych w osiedlach.

W podcaście zastanawiamy się m.in.: jak powstają więzi społeczne, jak wyglądało życie w nowych osiedlach zaraz po stanie wojennym, dlaczego budziło zaniepokojenie badaczy: socjologów i psychologów, na czym polegała nowatorska koncepcja oddolnego domu społecznego i czy jego realizacjawciąż jest możliwa?

Prof. dr hab. Anna Karwińska: socjolożka miasta, od 1974 r. związana z Uniwersytetem Ekonomicznym w Krakowie, autorka ponad 200 publikacji ukazujących zjawiska socjologiczne w powiązaniu z ekonomią i gospodarką przestrzenną. Współpracowała z Wydziałem Strategii UMK w ramach prac nad aktualizacja Strategii Rozwoju Krakowa, opublikowanej w 2018r. Wcześniej wiele lat współpracowała z Instytutem Rozwoju Miast w ramach prac nad Miejscowym Planem Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego dla Krakowa. Problematyce miejskiej poświęcona została jej rozprawa habilitacyjna, a także w dużym stopniu także książka „profesorska” pt. „Gospodarka przestrzenna. Uwarunkowania społeczno-kulturowe”, PWN Warszawa 2008. Kieruje Uniwersytetem Dziecięcym, przy Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie, pisze także książki dla dzieci.

Dorota Jędruch - doktorka nauk historycznych, wykładowczyni w Zakładzie Historii Sztuki Nowoczesnej Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Kuratorka wystaw architektonicznych, programów edukacyjnych i działań popularyzujących historię sztuki. Założycielka i członkini zarządu Fundacji Instytut Architektury.

Linki:

Anna Karwińska, Aleksander Bohm, Dom społeczny w osiedlu,„Miasto”, nr 7/1989

Archiwum społeczne; Stefan Papp

https://tiny.pl/xdtqh4zmc

Beata Chomątowska, Betonia. Dom dla każdego, wyd. Czarne,Wołowiec 2018Odcinek podcastu powstał w ramach projektu: ARCHITEKTURA WIĘZI SPOŁECZNYCH. PAWILONY, DOMY KULTURY, SZKOŁY, PRZEDSZKOLA I ŻŁOBKI W OSIEDLACH MIESZKANIOWYCH KRAKOWA

Projekt jest organizowany i sfinansowany w ramach programuwspierania działalności podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju, realizowany w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO).

Krakowski Szlak Modernizmu tworzą ludzie, których fascynuje architektura nie tylko jako forma, ale przede wszystkim jako odbicie procesów politycznych, ekonomicznych i społecznych zachodzących w XX i XXI wieku. Na co dzień zajmujemy się badaniem architektury nowoczesnego Krakowa, ze świadomością, w jak ogromnym stopniu lokalność jest kształtowana przez wydarzenia globalne. W podcaście przyglądamy się przełomowym momentom architektonicznej nowoczesności, dekonstruujemy jej mity, penetrujemy ślepe uliczki i podziwiamy trwałe osiągnięcia.

Kto tworzy podcast?: dr Dorota Jędruch, Marta Karpińska, drDorota Leśniak-Rychlak, dr Michał Wiśniewski – czyli zespół Fundacji Instytut Architektury

Nagrania, montaż: Jan Chołoniewski

Dżingiel: Justyna Stasiowska

Oprawa graficzna: Damian Nowak, Parastudio