Mentionsy
Przecież to nie jest modernizm! Podcast Krakowskiego Szlaku Modernizmu.
Przecież to nie jest modernizm! Podcast Krakowskiego Szlaku Modernizmu.
09.12.2025 12:35

Podobne bloki, różne historie. Opowieść o osiedlach

Podobne bloki, różne historie. Opowieść o osiedlach

Marta Karpińska rozmawia z Michałem Wiśniewskim

Pierwszy numer „Autoportretu” z 2025 roku był poświęcony tematowi osiedli. Codzienną egzystencję mieszkańców wielkich zespołów mieszkaniowych determinuje mnóstwo zmiennych – galaktykę bloków wypełnia różnorodność ludzkich doświadczeń na tle zmieniających się epok historycznych i odmiennych kontekstów geograficznych, ekonomicznych, społecznych. Dlatego – jak napisała w osiedlowym numerze „Autoportretu” Beata Chomątowska – „najciekawsze jest przyglądanie się każdemu osiedlowemu mikrokosmosowi z osobna”. Marta Karpińska i Michał Wiśniewski w ciągu ostatnich dwóch lat mieli okazję obserwować z bliska mikrokosmosy modernistycznych osiedli w miastach tak różnych jak Barcelona, Bukareszt i Kraków, a swoje refleksje wynikające z tego doświadczenia opisali w „Autoportrecie”. Osiedle El Besòs i el Maresme w Barcelonie powstawało w czasach reżimu generała Franco, osiedle Crângași w Bukareszcie zrealizowano w okresie autorytarnych rządów Nicolae Ceaușescu, osiedle w Mistrzejowicach wydarzyło się gdzieś między Gomułką a Gierkiem. Jak warunki polityczne naznaczyły osiedla w momencie ich powstawania? Jak zmieniły się ich przestrzenie w starciu ze współczesnymi zagrożeniami: narastającą katastrofą klimatyczną, kryzysem demograficznym, prywatyzacją dóbr wspólnych, presją inwestycyjną nastawioną wyłącznie na doraźny zysk? Co jest trwałym osiągnięciem i wartościowym zasobem, a co zagrożeniem dla przyszłości społeczności zamieszkujących każde z omawianych osiedli?

Autoportret nr 1 [89] 2025 „Osiedla” jest w całości i bezpłatnie dostępny na stronie internetowej kwartalnika: https://www.autoportret.pl/numery/osiedla-pl/

Marta Karpińska: Zastępczyni redaktorki naczelnej kwartalnika „Autoportret. Pismo o dobrej przestrzeni”.

Michał Wiśniewski: Historyk architektury, pracownik Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie i Międzynarodowego Centrum Kultury. Autor wielu publikacji naukowych i popularyzatorskich poświęconych architekturze Krakowa i Polski XIX i XX wieku, m.in. monografii krakowskich architektów.

Marta Karpińska i Michał Wiśniewski od kilkunastu lat działają w Fundacji Instytut Architektury. Wiele przeszłych i trwających obecnie projektów Fundacji dotyczy problematyki osiedli. Więcej informacji: https://osiedla.szlakmodernizmu.pl/

Fundacji Instytut Architektury Michał Wiśniewski Klub Kuźnia Boże Michale Krakowskiego Szeroku Modernizmu Le Corbusier PRL Krangasi Bauhaus Bukaresz Bloku Wschodnim Bukaresztem Barcelona Autoportretu

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 8 wyników dla "Bukaresz"

Po drugie to była dzielnica bukareszczańska w stolicy Rumunii, Krangasi.

Osiedle Krangaszi w Bukareszcie w czasach totalitarnych rządów w Nikolae Czołczesku.

To nie jest też sport, żeby Bukaresz nie był tak zniszczony jak Warszawa.

Jak nam opowiadali nasi bukareszczańscy przewodnicy po osiedlu Krangasi, z jednej strony wyrzucenie ludzi z tej wiejskiej zabudowy prosto od tych ciasnych klatek, tych mieszkań,

ale tak, w porównaniu z Barcelona na pewno nie są, to są jakby o wiele mniejsza skala problemów, natomiast też chciałabym jeszcze na chwilę zatrzymać się przy Bukareszcie, bo to też jest ciekawe, co jest w tym kraju, no z tego obozu powiedzmy postsocjalistycznego, natomiast jeżeli porównujemy zjawiska, które zaszły w Polsce po 89 roku, czyli jakaś taka prywatyzacja przestrzeni, likwidowanie różnych usług,

to to w Bukareszcie wydarzyło się na dużo większą skalę.

takiego kraju po transformacji, w którym wszystko zostało sprywatyzowane, to kraj skolonizowany przez różne zachodnie korporacje i to jest takie pokazanie tej rzeczywistości z perspektywy głównej bohaterki, która jest właśnie taką wiecznie tkwiącą w niekończących się korkach bukareszczańskich, ciężko pracującą dziewczyną.

I to też było jakieś takie niesamowite doświadczenie i takie docenienie tego, co mamy w Krakowie, bo porównaliśmy się z Bukaresztem, który jest dwa razy większy od Krakowa.

Ostatnie odcinki