Mentionsy

Chciałbym, żebyśmy porozmawiali o roli wojska w II RP, w Polsce międzywojennej, bo była ona bardzo znacząca, daleko wykraczająca poza tą rolę, która pełni wojska w powojennej Polsce.

Rzeczywiście my dzisiaj chyba zapominamy i nawet ci, którzy interesują się historią zapominają, że II RP była krajem takim zmilitaryzowanym, jeżeli chodzi o format sprawowania władzy i to nie jest tak, że tak było tylko od roku 1926.

I jeżeli powiem państwu, a nasi słuchacze na pewno mają tego świadomość, jak ważną rolę w przestrzeni publicznej i symbolicznej II RP odgrywali weterani przede wszystkim Powstania Styczniowego, to to się układa w pewną taką spójną całość.

Tak, ale tu Panie Profesorze chciałem wejść w słowo, bo rzeczywiście pierwszy podstawowy powód, o którym Pan wspomniał, tej potężnej roli wojska w II RP jest związany właśnie z tymi zasługami na rzecz walki o niepodległość.

Jej cień dominował nad całą II RP, więc też nad wojskowymi, to znaczy Józefa Piłsudskiego, który sam z siebie takiego wykształcenia nie posiadał.

Przewrót majowy jest nie tylko konfliktem politycznym między Piłsudczykami i ich przeciwnikami, ale też jest konfliktem wewnątrz armii między właśnie tą częścią korpusu oficerskiego, która należy do obozu piłsudczykowskiego, a całą resztą bardziej rozproszoną genezą z innych armii, głównie austriackiej, jak rozumiem,

Dobrze, panie profesorze, czyli wyjaśniliśmy jakby powody, dla których w budżecie państwa polskiego w II RP wydatki na wojsko absolutnie dominowały i to zdaje się, jeśli pamiętam, to było 20, czasem 30% ogółu wydatków, a więc pozycja miażdżąco większa od pozostałych.

Historycy, nieliczni niestety, dzisiaj badający dzieje dyplomacji II RP mówią o militaryzacji MSZ-u, która rozpoczyna się około roku 1929-1930 roku, kiedy Tadeusz Szacel, bardzo znany oficer ówczesny, zaczyna ingerować w tę przestrzeń.

Proszę Państwa, kiedy wiele lat robiłem to i robię do dzisiaj, bo nigdy nie zrezygnowałem z badań nad II RP, chociaż peregrynuję po różnych tematach, kiedy zagłębiałem się w materiały zdeponowane w Centralnym Archiwum Wojskowym, to tam jest mnóstwo historii dyplomatów wojskowych, byłych oficerów, którzy dostają stanowiska kierownicze konsulów przede wszystkim,

Województwo lubelskie, ja to przypomnę naszym słuchaczom, bo dzisiaj konstelacja jest zupełnie inna, to było jedyne województwo, które było w środku i miało granicy państwowej, co było totalnym sercem ówczesnej II RP i było zdominowane politycznie przez środowiska ndeckie, narodowej demokracji.