Mentionsy

Te sądy specjalne, które były przedmiotem mojej książki, były wzorowane na sądach specjalnych wprowadzonych

W samej III Rzeszy już niedługo po dojściu Hitlera do władzy, Hitler dochodzi do władzy pod koniec stycznia 1933 roku, a rozporządzenie dotyczące tych sądów specjalnych w Rzeszy jest wydane już w marcu 1933 roku.

Upraszczając mogę powiedzieć, że na tych sądach specjalnych spoczywał ciężar orzekania w sprawach karnych i to zarówno w sprawach kryminalnych, czyli zwykłego bandytyzmu przestępczości, także w sprawach gospodarczych i w sprawach politycznych.

To znaczy wyrok wydany, nie można go było zaskarżyć, to wiązało się z uproszczeniem procedury i to była taka forma zachęty dla prokuratorów niemieckich, żeby właśnie z tej drogi sądowej do złożenia aktu oskarżenia przed sądem specjalnym korzystać.

W wielu z tych rozporządzeń wprost została wpisana właściwość sądów specjalnych, czyli zaokreślony

Tam ma orzekać sąd specjalny właśnie w postępowaniu jednoinstancyjnym.

Rzeczywiście ja tymi sądami specjalnymi dłuższy czas już się zajmuję i to jest taki problem rozgraniczenia, jeśli chodzi o właściwość, zwłaszcza między czynami kryminalnymi a politycznymi.

Teraz sobie przypomniałem na przykład taki rodzaj czynu, fałszerstwo dokumentu dokonane na obszarze jednego z sądów specjalnych w Galicji, fałszerstwo dokumentu polegające na sporządzeniu aktu ślubu dla Żyda przez duchownego grecko-katolickiego.

Na przykład w dystrykcie radomskim to był sąd specjalny w Radomiu, sąd specjalny w Częstochowie, sąd specjalny w Kielcach i sąd specjalny w Piotrkowie.

W dystrykcie lubelskim mamy właśnie Sąd Specjalny w Lublinie oczywiście i przejściowo najpierw Sąd Specjalny w Zamościu, później w Chełmie.

No i jako ostatni mamy Sąd Specjalny w Warszawie i tu był jedyny wyjątek, że w przypadku Sądu Warszawskiego jego okręg sądowy się dokładnie pokrywał z obszarem całego dystryktu.

I tutaj akurat resort sprawiedliwości GG stał na gruncie tej teorii rasowej, podsądnego Niemca, bo tak też mogło być, że Niemiec przed sądem specjalnym mógł stanąć Niemca, ma bronić niemiecki adwokat.

Ja mogę przytoczyć taką opinię, gdzie polski adwokat mówił, że w przeciwieństwie do policyjnego sądu doraźnego, gdzie właściwie nie było żadnej procedury, czysto pokazowe procesy trwające 2-3 minuty, to przed sądem specjalnym opinia adwokata była, że

A co decydowało o tym, czy jakaś osoba stawoła przed tym sądem specjalnym, czy przed tym policyjnym sądem doraźnym?

To co decydowało, czy on stanie przed sądem specjalnym, czy przed tym policyjnym sądem doraźnym?

Gdzie ten podsądny właściwie nie jest podmiotem, tylko jest przedmiotem postępowania karnego i on nawet nie tyle, że nie jest w stanie przewidzieć tej kary, jaką otrzyma ze względu na tą elastyczność, ale nie jest też w stanie przewidzieć przed jaki sąd trafi, czy będzie go bronić adwokat przed sądem specjalnym, będzie to możliwe, czy przed tym policyjnym sądem doraźnym właściwie zapytają go tylko personalia o czyn i usłyszy karę śmierci i właściwie zaraz go potem rozstrzelają.

Jeśli chodzi o NRD, czy w sądownictwie Niemieckiej Republiki Demokratycznej pracowali sędziowie z tych niemieckich sądów specjalnych w Generalnym Gubernatorstwie?

Tak, no tu wychodzi nam kwestia tej złożoności postępowania przed sądami specjalnymi i tego, że one pewne rozważania prawne jednak snuły i przed nimi był możliwy jakiś proces dowodowy.

I na tej podstawie, mimo że został oskarżony przed sądem specjalnym właśnie o udzielenie schronienia im, to został przez sąd specjalny uniewinniony, ponieważ nie dało mu się wykazać zamiaru.

Tu Pan Profesor pewnie ma na myśli jeden taki konkretny przykład, już nie pamiętam z którego obszaru właściwości, to chyba był Sąd Specjalny we Lwowie.

To jest właśnie przypadek, za który on karę śmierci usłyszał, tylko że tutaj Sąd Specjalny potrakowdował ten czyn jako zwykłe morderstwo.

Tu mamy taki przykład, gdzie właśnie Sądy Specjalne w GG nawiązały wprost do takich najgorszych wyroków w sądach specjalnych na ziemiach wcielonych, gdzie też takie przypadki się zdarzały.

I teraz już zupełnie na koniec, gdybyśmy mieli podsumować, to wspominał Pan parokrotnie o tym, że III Rzesza była państwem totalitarnym i to jest poza sporem, ale chciałbym, żeby Pan teraz próbował jakby zrekapitulować i powiedzieć nam, w czym się właściwie objawia ten totalitaryzm w przypadku wymiaru sprawiedliwości, konkretnie sądownictwa, na tym konkretnym przykładzie sądów specjalnych, no bo na pewno słyszeliśmy już o tym, że te procesy były właściwie jednodniowe, czyli tutaj prawo do obrony były bardzo ograniczone.

Czyli takie zachowanie, które w normalnej wykładzie się nie mieściło, a z powodów politycznych, właśnie ze względu na nacisk, na politykę okupacyjną, było obejmowane orzecznictwem sądów specjalnych.