Mentionsy

Prawda czasu i prawda ekranu
Prawda czasu i prawda ekranu
29.01.2026 20:00

"Czołg" ("Der Tiger"). Prawda, fikcja i polityka. Recenzja historyczna I Norbert Bączyk

"Czołg" ("Der Tiger"), film Dennisa Gansela, przedstawia samobójczą misję załogi niemieckiego czołgu Tygrys podczas II wojny światowej na tyły wroga, ale okazuje się, że nic nie jest takie, jakby się mogło wydawać... Czy film wiernie oddaje charakter walk pancernych? I jak wpisuje się w niemiecką politykę historyczną? Odpowiada Norbert Bączyk, historyk i współautor podcastu "Wojenne historie".

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 30 wyników dla "Czołgu"

Replikę na bazie czołgu radzieckiej produkcji T-55.

Znaczy, zanim odpowiem Ci na to pytanie, to powiem, że akurat w tym filmie, w filmie Der Tiger, to nie jest taki zwol, oczywiście mówimy o filmie niemieckim, bohaterami jest załoga niemieckiego czołgu Tygrys, ale to jest jeden z nielicznych obrazów filmowych, gdzie załoga Tygrysa panicznie boi się pojazdów przeciwnika i przed nimi ucieka, więc to jest nietypowa konwencja jak na Tygrysa.

W przypadku filmu Der Tiger mamy właściwie nie tyle co strzelenie w tył tego czołgu, tylko po prostu to jest draśnięcie, tak?

Furia to jest taki film, który ja bym zakwalifikował do opowieści kinowej, powieść o czołgu.

I z początku byłem skonfudowany, ale bardzo szybko się zorientowałem, że to nie jest film wojenny, to po pierwsze, że czołg wbrew pozorom ma przyciągnąć widza, ma zbudować pewną narrację, ale to nie jest film o tym czołgu.

Bestia to jest taki film, chyba najlepszy o załodze czołgu, odnosi się do załogi czołgu radzieckiego w Afganistanie.

Nakręcony bodaj w Izraelu na czołgu T-55.

I to jest opowieść o tym, jak radziecka załoga czołgu gubi się w Afganistanie.

I to jest chyba najlepsze, jak tak to można określić, kinodrogi w wykonaniu czołgu.

Częściowo legendarna, częściowo prawdziwa, bo rzeczywiście taki rajd się odbył i nic nie mogło tego czołgu zatrzymać.

Czyli ten rajd Wittmana kończy się utratą czołgu, o czym czasami zapominamy.

No tak, to przejdźmy w takim razie już do fabuły, bo ten rajd Wittmana jest... Może dobrze, że o nim wspomnieliśmy, bo tutaj też mamy rajd pojedynczego czołgu.

Ale to nie jest film wojenny i w momencie, kiedy nazywałeś to rajd, to nawet nie jest rajd, to jest podróż, podróż na ziemię niczyją pojedynczego czołgu.

Natomiast tutaj mamy opowieść o misji, o podróży czołgu, który wyrusza w las, wyrusza w bagna, wyrusza ku rzekom, porusza się po

Ciężko się celuje do ruchomego czołgu z takiej kolumbryny, ale przy bezpośrednim trafieniu rzeczywiście można obezwładnić, zniszczyć Tygrysa pojedynczym strzałem.

Okej, a czy zgadzasz się z tym, co mówi dowódca czołgu, że to działo samobieżne było właściwie ślepe od przodu, że tak zresztą jest ono zniszczone w pewnym momencie tego filmu.

Pierwsza jest taka, to co widzimy w filmie, no jest to samo w sobie kuriozalne, bo mamy opowieść o załodze czołgu, która uciekając de facto, czy raczej chcąc wyminąć wojska przeciwnika, schowała się pośrodku wielkiej rzeki.

Po prostu w czołgu na dnie owej rzeki.

Co w takiej narracji, w takiej opowieści chyba jest jakimś nawiązaniem do Das Boot i do filmów o niemieckich okrętach podwodnych, bo mamy tam nawet scenę jakby rozmów pod wodą w czołgu.

Czołgu z jeziora, jaka jest twoja mądrość?

Dokładnie, film Der Tiger, Gansela to jest czołg, który nawiązuje do takiego sławnego mema o mądrościach czołgu z jeziora.

Odpalenie silnika czołgu byłoby możliwe pod wodą.

Z punktu widzenia historyka, to w jaki sposób zachowują się ci żołnierze, którzy jadą czołgiem na ziemię niczyją i jadą przede wszystkim na początku na pancerzu, a później bardzo często z tego czołgu wychodzą.

Czołgu na takiej misji.

Załoga czołgu Tygrys w filmie Der Tiger zachowuje się w sposób rażący, odbiegający zarówno od regulaminów, jak i od zdrowego rozsądku, dlatego że to jest misja, która trwała właściwie 48 godzin, można by powiedzieć.

Nie, oczywiście czołg się opuszczało, tylko jeżeli czołg opuszczało się na terenie ziemi niczyjej, no to jednak ktoś musiał pełnić wartę, także musiał pełnić wartę w czołgu.

Odnośnie tego ciągłego stresu, w którym znajduje się ta załoga, to w pewnym momencie mamy do czynienia z tym, że chyba celowniczy, na pewno zastępca dowódcy czołgu, podważa jego kompetencje, podważa jego zdrowy osąd i doprowadza do głosowania, czy zdjąć dowódcę z dowodzenia.

Ale przechodzimy do sceny kulminacyjnej, w której okazuje się, że właśnie ten dowódca czołgu okazuje się zbrodniarzem wojennym po prostu.

A załoga czołgu, która jest obserwatorami, nie reaguje w żaden sposób.

Potem oglądając ten film rozumiemy dlaczego, bo to jest po prostu pewien rodzaj retrospekcji tego, co zrobiła załoga tego czołgu.