Mentionsy
"Boska Sarah Bernhardt". Prawda i fikcja w filmie o pierwszej celebrytce I dr hab. Agata Łuksza
Gdyby żyła dziś, jej nazwisko nie schodziłoby z czołówek portali plotkarskich. Ikona teatru przełomu XIX i XX wieku, skandalistka, która rozrywała gorset ciasnych norm społecznych oraz... największa rywalka polskiej supergwiazdy tamtych czasów, Heleny Modrzejewskiej. W tej biografii trudno oddzielić prawdę od autokreacji, której mistrzynią była Sarah Bernhardt (Sandrine Kiberlain). Tego trudnego zadania podjęła się dr hab. Agata Łuksza z Instytutu Kultury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego, autorka m.in. książek "Tort Marcello. Kultury fanowskie w teatrze XIX wieku" oraz "Glamour, kobiecość, widowisko. Aktorka jako obiekt pożądania".
Szukaj w treści odcinka
Boska Sarah Bernhardt, film, który już od 8 sierpnia gościć będzie na ekranach polskich kin, to obraz, w którym francuski reżyser Guillaume Niclus rysuje bardzo kameralny obraz kobiety nieprzeciętnej.
Sarah Bernhardt była bowiem pierwszą gwiazdą skali światowej, ikoną teatru i prekursorką celebryctwa.
I właśnie o tym, na ile boska Sarah Bernhardt jest listem miłosnym do tej postaci, a na ile rzetelnym jej portretem
Właściwie dzisiaj Sarah Bernhardt jest postacią z całą pewnością mniej znaną niż w czasach rozkwitu jej kariery, który przypomnijmy przypadł na ostatnie dekady XIX wieku.
Więc zacznijmy może od przypomnienia kim była Sarah Bernhardt.
Powiedziałabym wręcz, że Sarah Bernhardt była najbardziej znaną artystką teatralną, a być może w ogóle figurą publiczną na przełomie XIX i XX wieku.
Przypominam sobie taką scenę z jednego z moich ulubionych filmów, Słomianego Wdowca z Marilyn Monroe, gdzie postać grana przez Marilyn Monroe wspomina Sarah Bernhardt.
W tej scenie mówi o tym, że podczas jednej emisji tej reklamy ona dociera do większej liczby osób niż Sarah Bernhardt podczas całej swojej kariery.
Myślę, że warto to podkreślić, że żadna artystka dramatyczna w historii nie odbywała takich turniej jak Sarah Bernhardt.
Kolejne przedstawienia wypełnione i jedyne co budziło kontrowersje to czy lepsza jest Sarah Bernhardt czy Helena Modrzejewska.
Bo istotnym elementem tego, kim była Sarah Bernhardt było, tak jak wspomniałaś, to, że ona była skandalistką.
Więc jak widzimy tych paraleli między Sarah Bernhardt i Heleną Modrzejewską jest sporo.
Wracając do tych paraleli, faktycznie Sarah Bernhardt również ciężkie początki, jeżeli chodzi o status społeczny, również dwoje nieślubnych dzieci, no ale Sarah Bernhardt właściwie bierze to wszystko na klatę i wychodzi ze swoją historią frontem do publiczności, prawda?
Tak, Sarah Bernhardt, my bardzo niewiele wiemy o jej dzieciństwie.
Są rozmaite wzmianki i aluzje w filmie, prawda, jak trudne było to dzieciństwo, ale de facto my je znamy z opowieści samej Sarah Bernhardt, która mówiła na swój temat co chciała i to z pełną premedytacją.
Czy też nie do ustalenia są kwestie tego, czy Sarah Bernhardt miewała epizody myśli samobójczych, bo to jest wprost powiedziane, pokazane wręcz w tym filmie.
Sama Sarah Bernhardt rekonstruowała różne opowieści z tego dzieciństwa, które też miały pokazać, jak bardzo ona tęskniła za matką, jak bardzo chciała być ze swoją rodziną, matką i ciotką, a jakie drastyczne kroki podejmowała, żeby zostać zauważoną.
Być może na pewnych etapach swojego życia tak sądziła Sarah Bernhardt.
Zresztą nawet jakby Sarah Bernhardt to napisała, to też należałoby się zastanowić, czy na pewno.
Wiemy, że raz wyszła za mąż, tak, Sarah Bernhardt, za Jacques'a Damalle i to był absolutnie nieszczęśliwy, nieudany, nietrafiony związek.
Zdaje się, że jeden z nielicznych, których to Sarah Bernhardt musiała zabiegać o uwagę mężczyzny.
Lucien Guitry i Sarah Bernhardt już się znali, ponieważ oni się poznali podczas pierwszego tournée londyńskiego Sarah Bernhardt.
Sarah Bernhardt.
Sarah Bernhardt, która jest ikoną kultury francuskiej, za życia stała się ikoną i najlepszym towarem eksportowym Francji, ma dość niejasne pochodzenie, bo nawet nie ma pewności, czy ta jej matka to była bardziej taką Holenderką, czy bardziej Niemką, czy może trochę to i trochę to.
Też Sarah Bernhardt nigdy nie wypierała się swojego pochodzenia żydowskiego i dużo wycierpiała z tego powodu.
I mam wrażenie, że tutaj troszeczkę rozumiem decyzję, rzecz jasna, reżysera, ona dużo wycierpiała, ale w jednej scenie chyba trochę przesadzają, bo jest taka scena, w której Sarah Bernhardt spotyka się z Emilem Zollą i mówi mu, ty musisz coś napisać, napisz coś o tym Dreyfusie, bo przypomnijmy, to była słynna historia antysemicka.
Emil Zola napisał słynny artykuł, czyli oskarżam, no i wedle filmu to właśnie Sarah Bernhardt miała go natchnąć.
Myślę, że to jest pewna przesada, natomiast to co wiemy o stosunku Sarah Bernhardt do sprawy Dreyfusa i w ogóle a propos jej stosunku do tych wydarzeń antysemickich we Francji, to rzeczywiście ona i dosyć szerokie grono artystów francuskich tego okresu
Sarah Bernhardt się tym bardzo przejmowała i w ogóle przejawami antysemityzmu, w związku z czym niewątpliwie było to środowisko, które się zajmie inspirowało do tego, żeby publicznie wypowiedzieć się na temat tej sprawy.
Natomiast ponieważ te były teksty, które moglibyśmy określić jako melodramatyczne, których brylowała Sarah Bernhardt, bo na końcu postać mogła z sposób spektakularny umrzeć.
Stąd też mówiłam, że wydaje mi się, że też Sarah Bernhardt potrafiła dostrzec talenty wokół siebie i chętnie z takimi osobami współpracowała.
Wraca do Paryża i to Sarah Bernhardt go wprowadza do teatru.
Bardzo w klimacie epoki, a sama nazwałaś w swojej książce Sarah Bernhardt symbolem rozedrganej epoki, bo właściwie cały ten film jest swego rodzaju listem miłosnym do francuskiej belle époque.
Może nasi słuchacze kojarzą albo sobie wygooglają portret Sarah Bernhardt w takiej białej sukni.
To znaczy omówiliśmy sobie już warstwę merytoryczną tego filmu, to chciałbym zapytać Cię, czy podobał Ci się film Boska Sarah Bernhardt?
Nie było jednego pełnego przedstawienia, tylko jakby Sarah Bernhardt występowała we fragmentach sztuk.
Jak ci się podobał film Boska Sarah Bernhardt?
Bardzo mało mamy jakichkolwiek wskazań na to jak wielką rolę prawdopodobnie odegrała Sarah Bernhardt jakby w historii emancypacji kobiet.
Boska Sarah Bernhardt w tym filmie jest boska, jest na Olimpie wśród wielkich tamtego świata, ale nie widać, jaki wpływ ma na ludzi.
Sarah Bernhardt.
Kultury fanowskie w teatrze XIX wieku oraz książki Glamour, kobiecość, widowisko, aktorka jako obiekt pożądania, a rozmawialiśmy o filmie Boska Sarah Bernhardt.
Ostatnie odcinki
-
„Pianista". Ile jest prawdy w filmie Polańskieg...
19.04.2026 08:00
-
Kim naprawdę był Judasz? Ewangelia Judasza i "W...
05.04.2026 10:00
-
„Testament Ann Lee”. Prawda i fikcja w filmie I...
29.03.2026 10:00
-
Pojedynek. Film vs historia I dr Paweł Rozdżest...
01.03.2026 10:00
-
"Rycerz Siedmiu Królestw" vs historia I Michał ...
22.02.2026 10:00
-
"Ołowiane dzieci". Prawda i fikcja w serialu I ...
15.02.2026 10:00
-
"Ołowiane dzieci". Prawda i fikcja w serialu I ...
15.02.2026 10:00
-
"Ołowiane dzieci". Prawda i fikcja w serialu I ...
15.02.2026 10:00
-
"Wielki Marty". Czy to film oparty na faktach?
05.02.2026 21:20
-
"Wielki Marty". Czy to film oparty na faktach?
05.02.2026 21:20