Mentionsy

We invite you to listen to the discussions recorded during the Warsaw European Conversation, an annual conference by Polityka Insight and the European Council on Foreign Relations.

In five episodes we discuss Europe s readiness for war, digital sovereignty, the competitiveness of the EU economies, European elections and energy policy.

W dzisiejszym odcinku porozmawiamy o tym, jak Europa może odnaleźć kontrolę w coraz bardziej niebezpiecznym środowisku ekonomicznym.

I o tym, jakie lekcje obecne kryzysy mają dla przyszłości europejskiej i polskiej ekonomii.

Scale up or fall behind is the topic that we are discussing today, whether the Europe's path to competitiveness necessitates further growth or further integration.

Jesteśmy spotkani w momentie bardzo trudnym dla Europy, który jest zniszczony przez kryzys w jego środowisku.

Jak powinna Europa skupić się na tym, co trzeba zrobić, aby odwrócić mobilność na zewnętrznych wodach?

A potem są, jeśli chcesz, długotrwałe, strukturalne problemy dotyczące środowiska wewnętrznego i integracji europejskiej, które były z nami od początku, przez dziesiątki.

Jak wspomniałeś, Europa jest w rzeczywistości obsużoną szokiem.

Europejska jest wielkim importem fosylu.

Myślę, że w długomierze, nawet w medium, musimy, oczywiście, zostać wystarczająco wystarczającymi w energii, co oznacza, że, ponieważ nie mamy w Europie dużo fosylu, musimy w zasadzie skończyć dekarbonizację.

W krótkoterminowo, czy to, na przykład, ma sens, żeby zasadyzować energię intensywną w Europie?

Polityka Insight, Europe, Poland.

To jest w zasadzie argument, który widzimy w Brukseli, między tymi, którzy chcą być w Europie,

Współpracujące z krajami partnerowymi, z Europą i naszymi partnerami.

Bardzo mocno adwokuję to, ponieważ uważam, że to jest źródło siły Europy.

Myślenie, że będzie to produktywne, kompetencyjne, aby zrobić wiele, wiele więcej domyślnych rzeczy w Europie, może być bardziej bezpieczne na pewnym poziomie, ale pewnie nie będzie kompetencyjne.

Polityka Insight, European Council on Foreign Relations, Bruegel, PKO BP, Jakob Funk Kirkegaard, PKO BP, Jakob Funk Kirkegaard,

Polityka Insight, Europe on Foreign Relations, Bruegel, PKO BP, Jakob Funk Kirkegaard, PKO BP, Jakob Funk Kirkegaard,

Oczywiście jest to tak, że tak, Europa będzie silniejsza, relatywnie mówiąc, w niektórych sektorach, niż w innych, ale ten pomysł, że nasz cykl na przemysłowość skupia się na wybranym sektorze.

Polityka Insight, European Council on Foreign Relations, Bruegel, PKO BP, Jakob Funk Kirkegaard, PKO BP,

Więc tak, myślę, że są pewne sektory, w których mógłbyś powiedzieć, a to jest oczywiście szczególnie relatywne w niektórych sektorach krytycznych minerałów, ale nawet tam bym powiedział, czy jest to odpowiednia polityka industrialna, żeby powiedzieć, że musimy produkować wszystkie te krytyczne minerały w Europie,

Or should we basically rely on, fortunately, Europe's growing pattern of deep trade agreements with the rest of the world?

Jaka powinna być droga do produkcji w Europie?

I to jest głównie dlatego, że gdy rozmawiamy o produkcji na poziomie krajowym w krajach Unii Europejskiej, w których sektory służby mają większą liczbę wynagrodzenia na poziomie całkowitego GDP, bez poprawy produkcji w sektoriach służby, nie będzie to miało ogromnego wpływu na poziom krajowy.

Polityka Insight, European Council on Foreign Relations, Bruegel, PKO BP, Jakob Funk Kirkegaard, PKO BP, Warsaw, Europe, Poland.

Polityka Insight, European Council on Foreign Relations, Bruegel, PKO BP, Jakob Funk Kirkegaard, Polityka Insight, Europe, Poland.

Polityka Insight, European Council on Foreign Relations, Bruegel,

Klasyczny przykład, jeden z wielkich przeszkodów na temat głębokiej integracji europejskich ruchów finansowych, ma do czynienia z problemem sekuratyzacji, na przykład.

Polityka Insight, Europe s path to competitiveness WEC 2026

Dla przykładu, polityka inwestycyjna w Unii Europejskiej jest zawsze nową strategią, każdego 6 lub 12 miesięcy.

How Europe should proceed enacting those necessary changes in the capital market, in the energy sector.

Ostatnio widzieliśmy deklarację o tym, co nazywa się E6, wśród Polonii i innych wielkich ekonomii w Europie Unijnej, mówiąc o tym, że jesteśmy w stanie przejść, jeśli nie będzie żadnego porozumienia na poziomie 27, my, największe kraje w Europie Unijnej, przejdziemy z harmonizacją, czy przejdziemy z specyficzną harmonizacją dotyczącą finansów, rynków i innych bardzo specyficznych elementów.

Co to oczywiście robi, jest to, że zmusza niektóre z mniejszych krajów w Unii Europejskiej, które zazwyczaj blokują to.

Polityka Insight, European Council on Foreign Relations, Bruegel, PKO BP, Jakob Funk Kirkegaard, Polityka Insight, Europe, Poland.

Musimy zauważyć, że EU pozostaje wielkim eksperymentem.

Idea, że możemy zintegrować i zharmonizować w praktycznych państwach, które w zasadzie reprezentują EU, nie istnieje gdziekolwiek na świecie.

Ale chciałbym również powiedzieć, że tak, myślę, że jeśli patrzymy na ostatnią historię w Unii Europejskiej, ale nawet jeśli wrócimy do tego, jak na przykład wydarzyło się w latach 1980-tych, tak, czasami musisz mieć błędny plan.

Dziś może być trudniej, bo w tamtych czasach w EU było 12 członków, a teraz jest 27 i prawdopodobnie się rozwija.

Ale EU może odpowiedzieć.

To jest bardzo trudne do wyobrażenia, na przykład, że członkowie Euro nie mogliby rozwijać tego rodzaju polityki, jaką w Wielkiej Brytanii stało się.

Ponieważ członkowie w regionie Euro nie mogliby kontrolować swoich własnych banków, więc nie mogliby być podmiotem dla rządu.

Implemenci banków są bardzo głęboki i oczywiście reprezentują bardzo znaczące odczucie prawodawstwa i wydarzyły się bardzo odwrotnie w odpowiedzi na kryzys euro.

We are not there yet, but the EU have, I think, shown in the aftermath of invasion of Ukraine that we have made real strides.

Z tej perspektywy, tak, pozostajemy w wątpliwościach globalnych, ponieważ pozostajemy głównym imporatorem fosilowych, ale do dużej ilości dzisiaj jesteśmy w stanie odpowiedzieć na te kwestie na poziomie EU.

Mamy, szczęśliwie, na EU, my w pełni na EU poziomie, wspieramy Ukrainę, płacimy za wojnę de facto.

Absolutnie potrzebne, ale oczywiście to jest tak, że te kraje w EU, które chcą zrearmować się,

To będzie Polska, to będzie Niemczech, to będą praktycznie krainy w południowej Europie, blisko Rosji.

Zrobimy to, ale nie będzie to dyktowane na poziomie EU, ponieważ nie możemy czekać na osiągnięcie konsensusu w WEC 2027, kiedy wiele innych członków EU mają inne priorytety.

I w pewnym stopniu EU w ten sposób funkcjonuje.

Europa została uderzona kilkoma kryzysami w ostatnich miesiącach.

Te kryzysy nie dotyczą bezpośrednio Europy, ale znajdują się w bezpośrednim jej otoczeniu.

Europejskiej, polskiej, naszej odporności, odporności Europy.

Głowa może boleć od nadmiaru kryzysów, które dotykają w różny sposób mniej lub bardziej bezpośrednio europejską gospodarkę.

Na pewno wiemy, że musimy w Europie więcej pracować, generalnie więcej się wysilać.

To wszystko, co teraz powiedziałem, może niekoniecznie odnosi się do Polski, ale na pewno pasuje do priorytetów niezbędnych w polityce gospodarczej w większości zachodnioeuropejskich gospodarek.

Europa musi być bardziej aktywna.

Trzeba zrezygnować z pewnej części luksusów związanych z bezpieczeństwem socjalnym w Europie, rozbudowanym mocno w poprzednich dekadach.

Warunki, które są obecnie w światowej gospodarce związane nie tylko z tymi kryzysowymi sytuacjami, z którymi mamy do czynienia w ostatnich latach, ale po prostu ze zmianą układu sił, z bardzo dużym postępem w wielu gospodarkach dużych, bardzo ważnych, które wcześniej były na znacznie niższym poziomie rozwoju w wielu wymiarach i po prostu nie konkurowały z Europą, teraz są na takiej pozycji, że wręcz mogą nam narzucać dominację w niektórych sektorach.

No i to po prostu oznacza, że Europa musi wziąć się do roboty.

I takie zmiany na szczęście w tym kierunku zaczynają się w europejskiej polityce pojawiać.

Dobrobyt Europy jest dobrym kapitałem startowym, parafrazuję trochę, ale jest dobrym kapitałem startowym dla rozwoju gospodarczego.

To oznacza, że w tą suwerenność, bezpieczeństwo po prostu Europy trzeba dużo zainwestować i to dużo oznacza, że być może na jakiś czas trzeba poświęcić pewną część dobrobytu, być może ograniczyć wydatki społeczne, socjalne albo przynajmniej ograniczyć właściwie do zera ich wzrost w Europie.

I zainwestować więcej w modernizację europejskiej gospodarki, w rozwój potencjału przemysłu zbrojeniowego, no i generalnie w bezpieczeństwo Europy.

Cieszy to, że Europa stawia właściwą diagnozę, bo wydaje mi się, że naprawdę dostrzegamy, czym jest problem.

No bo też infrastruktura europejska czy transportowa, podstawowa, czy telekomunikacyjna nie stoi już na najwyższym na świecie poziomie i stąd pewnie niemiecki pakiet wielki inwestycyjny, ale też inne pomysły na taką bardziej paneuropejską skalę, żeby rozwijać infrastrukturę, na przykład pomysł budowy kolei dużej prędkości przecinającej całą Europę wszerz i wzdłuż na wzór tego, co mamy w Chinach czy w Azji szerzej.

Więc tych inwestycji publicznych musi być z całą pewnością dużo więcej, ale też bardzo ważna kwestia, priorytetowa, to widać szczególnie w takim zderzeniu europejskiej gospodarki ze Stanami Zjednoczonymi, bardziej niż z Chinami, to potrzeba budowy czy wzmocnienia, pogłębienia rynku kapitałowego w Europie, gdzie jakby w tym momencie nie ma warunków do tego, żeby młode firmy, które są w Europie, mamy młode, zaawansowane technologicznie firmy, czy takie, które budują nowe technologie, ale nie mamy rynku kapitałowego,

Europa nie ma takiego rynku kapitałowego jak Stany Zjednoczone, który mógłby spowodować, że te firmy nadal mogą się tutaj rozwijać i niestety często, to dotyczy też różnych polskich pomysłów, ta ekspansja przebiega bardziej za oceanem.

Z korzyścią dla amerykańskiej gospodarki, a nie konkurencyjności europejskiej gospodarki.

No i niestety też kontrola nad tymi podmiotami nie jest już polska czy chociaż europejska.

Przynajmniej część, bardzo wyraźnie część tych zagrożeń, które Europa, reszta Europy dopiero teraz dostrzega.

Jakie dwie, trzy rekomendacje dałby Pan Komisji Europejskiej lub szeroko rozumianym regulatorom rynku?

Ale to jest na pewno rola Komisji Europejskiej.

To jest coś, co trzeba koordynować na skalę całej Europy.

Bez takiej koordynacji zwiększenie niezależności Europy energetycznej czy w innych zmiarach się nie uda.

Myślę, że Europa mogłaby też dużo zyskać i konkurencyjność mogłaby się zwiększyć, gdyby Komisja Europejska postarała się bardziej, wymuszając pewne zmiany na narodowych rządach,

W Unii Europejskiej był naprawdę jednolitym rynkiem, a nie tak jak wskazuje chociażby raport Dragiego, już może trochę mocno wyeksploatowany, ale jest tam parę naprawdę istotnych tez.

I na pewno ważną z naszego polskiego punktu widzenia, ale też dla konkurencyjności całej Europy tezą jest to, że mamy ciągle zbyt wiele barier dla wewnątrzunijnego handlu.

Poważniejszą rolę na europejskim rynku to na pewno jest szansa dla naszego rozwoju.

Te bariery stanowią ekwiwalent jeszcze wyższego poziomu CEU, powyżej 100%.

Więc na pewno jest jeszcze bardzo dużo zrobienia dla Komisji Europejskiej.

Zanim będziemy mogli mówić o prawdziwym, jednolitym rynku w Europie, gdzie kapitał, praca, towary, usługi będą mogły faktycznie przepływać w pełnej swobodzie i wolności.

Europejski gospodarek, ale jest to niezbędne, żeby na dłuższą metę Europa była w coraz bardziej wymagającym świecie odpowiednio konkurencyjna.

Czy ta integracja rynku europejskiego, czy partnerstwa z Indiami, Australią, zacieśnienie współpracy z Ukrainą, Mercosur.

W świecie, gdzie mamy do czynienia z tak wysoką niepewnością i gdzie tak dynamicznie zmienia się układ sił, również biorąc pod uwagę narastające ryzyka dla integralności Unii Europejskiej, bo z jednej strony mamy trochę szczególnie wobec tego rosyjskiego zagrożenia

Takich sił wzmacniających europejską integrację.

Był taki zryw, może będzie kontynuowany, ale też widzimy zmiany na scenie politycznej w wielu europejskich gospodarkach, które sugerują, że gdzieś tam może na horyzoncie jakieś takie silniejsze ruchy odśrodkowe, dezintegracyjne będą następowały, więc myślę, że warto budować

Relacje gospodarcze również poza Europą, że warto zwiększać taką geograficzną dywersyfikację naszego eksportu, naszej takiej ekspozycji na popyt zewnętrzny.

My akurat mamy dosyć dużą koncentrację, jeśli chodzi o eksport na rynkach europejskich.

Do Unii Europejskiej trafia mniej więcej trzy czwarte polskiego eksportu, to bardzo dużo.

Tylko w paru niewielkich europejskich gospodarkach ten odsetek jest większy, więc można powiedzieć, że jesteśmy mocno uzależnieni od

Funkcjonowania jednolitego europejskiego rynku.

Wykorzystaliśmy wejście do Unii Europejskiej, otwarcie unijnego rynku dla polskich towarów i usług.

Ale patrząc na to, co się dzieje na świecie i w Unii, trzeba się przygotowywać też na scenariusz, gdzie być może wbrew temu, co przed chwilą mówiłem, handel w Unii Europejskiej niekoniecznie będzie się stawał bardziej swobodny i wolny i nie będzie tam nowych szans dla

No niestety może jeszcze 10 lat temu można było ignorować geopolitykę i nie trzeba było patrzeć daleko poza Unię Europejską.

Trochę trudno być optymistą, czy hurra optymistą, patrząc na to co się dzieje wokół na świecie, ale jeśli uda się przeprowadzić chociaż część zmian rekomendowanych dla Unii Europejskiej, chociażby we wspomnianym już raporcie Dragiego, ale też wiele innych

Polityka Insight, Europe s path to competitiveness.

Mamy pewne przewagi, mamy jednak duże zasoby kapitału finansowego w Europie.

Nie mamy rynku kapitałowego, tak jak mówiliśmy, ale aktywa finansowe duże w Europie.

Brakuje tylko mechanizmów, które pozwalałyby zamieniać te pomysły naukowców, te owoce intelektu Europejczyków w biznesowe, duże biznesowe projekty.

Mamy dynamizm naszej części Europy i konkurencyjność kosztową.

Naprawdę jest wiele elementów, które odpowiednio wzmocnione, połączone i zabezpieczone silniejszymi europejskimi siłami zbrojnymi, nawet jeżeli to będą zsumowane siły zbrojne, zdolności obronne poszczególnych państw unijnych.

Jeśli po prostu będziemy mogli się czuć bezpiecznie i inwestorzy będą przekonani, że Europa nie jest zagrożona w żaden sposób, to może być cały czas kwitnący gospodarczo kontynent,

I ten dobrobyt europejski osiągnięty w poprzednich dekadach może być co najmniej utrzymany.

Czego my możemy nauczyć Europę, tak żebyśmy przeszli od dyskusji, w której mówimy, że radzimy sobie ze zmianami, do momentu, kiedy możemy powiedzieć, no Polska wytycza szlak.

Wiele rzeczy Europa mogłaby skopiować od nas.

My się uczyliśmy od zachodniej Europy, przejęliśmy europejskie instytucje, uczyliśmy się know-how w wielu sektorach gospodarki.

Teraz być może Europa powinna faktycznie nauczyć się od nas kilku rzeczy.

Zachodnia Europa za mało.

Tego mogliby się zachodnioeuropejscy politycy społeczeństwa od nas nauczyć.

Europejczycy muszą zrozumieć, że takich efektów gospodarczych, jakie Polska osiąga, takiego tempa rozwoju nie da się osiągnąć bez ciężkiej pracy, bez poświęceń i bez być może rezygnacji przynajmniej na jakiś czas z pewnej części komfortu i dobrobytu.

We invite you to listen to all five special episodes of the Polityka Insight Podcast recorded at the Warsaw European Conversation 2026.