Mentionsy
O Johnnie Locke’u i religii | PF 172
Zapraszamy na pogawędkę o nieco mniej znanym aspekcie filozofii Johna Locke’a.
Powszechnie znany jako teoretyk poznania i ojciec brytyjskiego empiryzmu, a także orędownik liberalizmu politycznego, tym razem objawia się jako filozof religii.
Próbujemy zastanowić się nad znaczeniem jego próby pogodzenia wiary i rozumu, korzystając z tego, że stara się pisać o tych zawiłych kwestiach niezwykle zrozumiale, w sposób pozbawiony teologicznego czy filozoficznego żargonu. Staramy się także rozwiązać pewien paradoks i odpowiedzieć na pytanie, dlaczego ten przeciwnik religijnego fanatyzmu, myśliciel na wskroś racjonalny, orędownik tolerancji wyznaniowej przestrzegał przed rodzącym się angielskim deizmem, do którego powstania sam się przyczynił.
Wspominany w pogawędce odcinek o krnąbrnym uczniu Locke’a - Johnie Tolandzie (PF 159) znajdziecie tutaj.
Pretekstem pogawędki jest ukazanie się przekładu najważniejszego dzieła Locke’a poświęconego tej tematyce: „Rozumności chrześcijaństwa zgodnie z treścią Pisma”. Prace nad przygotowaniem polskiej edycji prowadzone były w ramach grantu NPRH „Filozofia brytyjska XVII i XVIII wieku”.
Zachęcamy do wsparcia naszej pracy i możliwości rozwoju na platformie Patronite:
https://patronite.pl/pogawednik.filozoficzny
Szukaj w treści odcinka
Jak być może pamiętacie, w jednym z niedawnych odcinków Pogawędnika opowiadałem o głośnym sprzeciwie, jaki pod adresem takiego pojmowania religii objawionej zgłaszał samozwańczy i dość krnąbrny uczeń Locke'a John Toland.
Jeśli bowiem rozum operuje ideami, przekonywał Toland, a przy tym potrafi potwierdzić, czy formułowane sądy są zgodne albo sprzeczne z rozumem, to nie ma jakiegoś specyficznego rodzaju prawd ponadrozumowych.
Dlatego Toland głosi, że nie ma żadnych prawd objawionych, a religia, jeśli ma być z rozumem zgodna, nie może poza niego wykroczyć.
Stąd tytuł głośnej książki Tolanda – Chrześcijaństwo bez tajemnic.
Podobnie jak Toland, Locke był krytycznie nastawiony do instytucjonalnego kościoła, ale nie na tyle, by zgodzić się całkowicie z krytyką Locke'a, która rugowała wszelkie objawienie.
Jedną wiarę w przekaz biblijny starała się zastąpić inną, choć we własnych oczach Toland starał się dokończyć krytykę nierozumności rozpoczętą przez Locke'a.
Co więcej, to właśnie Locke, przygotowując owe dzieło, znał przesłane mu w rękopisie fragmenty pracy Tolanda i głośno zaoponował.
Ostatnie odcinki
-
O Johnnie Locke’u i religii | PF 172
23.03.2026 03:00
-
ZAPOWIEDŹ - O Johnnie Locke’u i religii | PF 172
16.03.2026 03:00
-
O Galerii Rusz (i jej dostojnym jubileuszu)
02.03.2026 03:00
-
O twierdzy Toruń | PF 170
09.02.2026 03:00
-
ZAPOWIEDŹ - O twierdzy Toruń | PF 170
02.02.2026 03:00
-
ZAPOWIEDŹ - O Galerii Rusz
02.02.2026 03:00
-
O solidarności i nowoczesności | PF 169
19.01.2026 03:00
-
ZAPOWIEDŹ - O solidarności i nowoczesności | PF...
12.01.2026 03:00
-
O pierwszych dniach wojny. Zapiski z charkowski...
29.12.2025 03:00
-
ZAPOWIEDŹ – O pierwszych dniach wojny. Zapiski ...
22.12.2025 03:00