Mentionsy

Proszę Państwa, wracamy do tematu historycznego, to znaczy jak to Amerykanie z Iranem wojowali lub w dzisiejszym odcinku odwrotnie, jak to Iran z Amerykanami wojował.

Kryzysu zakładników w Iranie, hostage crisis, kiedy to 4 listopada 1979 roku, dokładnie rok przed wyborami ówczesnymi prezydenckimi, doszło do zajęcia ambasady amerykańskiej w Teheranie i porwania czy zatrzymania pracujących tam dyplomatów i innego personelu.

Teraz proszę państwa, przypominam, żart ucieka z Iranu, 11 lutego.

Mówiliśmy o tym w poprzednich odcinkach o Iranie, ale to jest naprawdę fascynująca historia o tym, jak tak liczna ambasada Stanów Zjednoczonych w Iranie, licząca w szczytowym momencie około tysiąca osób,

Wszystkie były skoncentrowane, czy główna ta obecność amerykańska w Iranie była skoncentrowana albo na Związku Radzieckim i pilnowaniu tego, co się dzieje u głównego wroga, albo na kwestiach biznesowych, a niewiele obchodziło Amerykanów, co się dzieje w irańskim społeczeństwie i kompletnie ten moment

Ale mimo tego Amerykanie utrzymują swoją obecność w Iranie, choć liczba personelu zostaje drastycznie zredukowana.

Udało się raz obalić rząd w Iranie i od tamtej pory już wszyscy uważali, że Amerykanie mają pełną kontrolę nad tym krajem, włącznie z szachem też tak uważał, o czym boleśnie przekonał się pod koniec swoich rządów, że no, hmm, niezupełnie.

Sytuacja w Iranie po obaleniu szacha nie była, proszę państwa, dobra, nie zaskoczymy was.

Nawet tych, którzy protestowali przeciwko szachowi i chcieli jego odejścia, ale później liczyli na to, że powstanie jakaś republika i zapanuje w Iranie ustrój demokratyczny, to liczyli na to, że Khomeini będzie ich takim gandhim, takim patronem tej rewolucji, pozbycia się szacha i ustanowienia, oddania władzy ludowi.

Dowodem na to, że nowy rząd nie będzie demokratyczny i w Iranie nie zapanuje demokracja na wzór zachodni... Aha, bo egzekucje nie były jeszcze dowodem.

A tym głównym żądaniem i głównym postulatem była ekstradycja szacha ze Stanów Zjednoczonych do Iranu, bo szach, proszę Państwa, w październiku ostatecznie trafił do Stanów.

I początkowo, kiedy opuszczał Iran,

Co oczywiście też w samym Iranie przyjęto z nieufnością, no bo szach trzymał się blisko, co znaczy, że być może szykowany jest jakiś zamach stanu.

To znaczy, gdyby szach rzeczywiście wyjechał do Stanów Zjednoczonych zaraz po abdykacji czy też po opuszczeniu Iranu, to cała ta sytuacja wyglądałaby inaczej.

Nikt nie potrafił udzielić odpowiedzi, a przez te całe miesiące od opuszczenia przez szacha Iranu,

No bo dla radykałów w Iranie to był jednoznaczny dowód, że Amerykanie chcą powtórzyć rok 1953, dokonać zamachu stanu, przepraszam, przywrócić szacha na tron.

Na biednego jakiegoś pracownika Departamentu Stanu, który zajmował się Iranem, pan nazywał się Henry Precht.

Ale pamiętaj, winien był ten jeden biedny facet w Departamencie Stanu, który zajmował się Iranem, bo on przekonał, że wszystko będzie dobrze i że ta rewolucja słabnie, a umiarkowani wygrywają.

4 listopada, proszę państwa, nawiasem mówiąc, 15. rocznicę wygnania z Iranu Ayatollaha Khomeiniego.

O tym jak gdyby pretekstem do podróży do Iranu dla dwójki pracowników CIA było to, że poszukują lokalizacji do kręcenia filmu z science fiction.

Wątek pociągnęło i to był jeden z nielicznych sukcesów administracji Cartera w tym trudnym okresie w relacjach z Iranem.

Albo części z nich co najmniej, ale jednocześnie pokazałaby, że zajmowanie amerykańskiego terytorium, to był też taki argument, zajęli amerykańskie terytorium, no bo przecież ambasada jest tym terytorium Stanów Zjednoczonych w Iranie i w związku z tym powinny się spotkać

No ale tym samym Carter wysłał sygnał do Iranu, że to Iran ma przewagę i zresztą dokładnie to powiedział Khomeini.

Lub mógł, i tu się akurat z Edwardem Lucem zgadzam, kiedy pisze w książce o Brzezińskim, że mógł zażądać od szacha, żeby ten zrzekł się tronu i może w ten sposób uspokoić nastroje w Iranie przed przyjęciem go do Stanów Zjednoczonych, ale mając do wyboru dwie trudne opcje, czy dwie złe opcje, Jimmy Carter zdecydował się na obie.

Historii stosunków irańsko-amerykańskich, dlaczego Amerykanie być może są znienawidzeni w Iranie.