Mentionsy
278. "Ameryka wzięta do niewoli". 444 dni kryzysu zakładników w Iranie
Naszą opowieść o relacjach amerykańsko-irańskich zakończyliśmy w momencie ucieczki szacha Mohammeda Rezy Pahlawiego, który opuścił ogarniętą rewolucją ojczyznę. Administracja Jimmy’ego Cartera liczyła na to, że zdoła utrzymać dobre stosunki z nowym rządem Iranu - w którym ważną rolę odgrywał wyedukowany w Stanach Zjednoczonych Ebrahim Yazdi - a ajatollah Chomejni pozostanie jedynie przywódcą duchowym, kimś w rodzaju Gandhiego. Szybko jednak okazało się, że to płonne nadzieje - już 14 lutego 1979 roku grupa antyamerykańskich demonstrantów wtargnęła do ambasady USA i tylko szybka reakcja Yazdiego pozwoliła opanować sytuację.
Wesprzyj nas na Patronite! https://patronite.pl/podkastamerykanski
Carter stanął przed poważnym dylematem: co zrobić z ciężko chorym szachem, który chciał przyjechać na leczenie do Stanów Zjednoczonych. Prezydent obawiał się kolejnego ataku na ambasadę, ale w końcu uległ ciągłym namowom Zbigniewa Brzezinskiego - wspieranego przez Kissingera i Rockefellerów - i zgodził się udzielić azylu szachowi. Jego przeczucie okazało się słuszne. 4 listopada protestujący zajęli amerykańską ambasady i pojmali jej pracowników.
Opowiadamy o trwającym 444 dni kryzysie: o postawie Chomejniego, który wykorzystał sprawę zakładników, żeby wzmocnić swoją pozycję i skonsolidować teokratyczny reżim i o niezdecydowaniu Cartera, który opierał się wezwaniom Brzezinskiego do zdecydowanego, wojskowego działania i próbował ciągłych negocjacji, ale ostatecznie zgodził się na nieudaną misję ratunkową - a katastrofa operacji Eagle Claw przypieczętowała jego reputację jako przegrywa i przyczyniła się do wygranej Ronalda Reagana. Który w sprawie zakładników też może miał coś na sumieniu.
A do tego: żółte wstążki, film science-fiction „Argo”, studentka „Mary”, emisariusz ze sztucznymi wąsami i program telewizyjny stacji ABC „Nightline”, który przyczynił się do utrwalenia narracji, że oto cała Ameryka została „wzięta w niewolę”.
Szukaj w treści odcinka
Kryzysu zakładników w Iranie, hostage crisis, kiedy to 4 listopada 1979 roku, dokładnie rok przed wyborami ówczesnymi prezydenckimi, doszło do zajęcia ambasady amerykańskiej w Teheranie i porwania czy zatrzymania pracujących tam dyplomatów i innego personelu.
No, ale zanim dojdziemy do listopada, ja bym chciał zacząć jeszcze od lutego 1979 roku.
I Betringo nie zdradzał się za bardzo z tym, że zna farsi, żeby nie uznano go za agenta CIA, dlatego że w społeczeństwie irańskim było takie przekonanie, że jeśli już jakiś Amerykanin zna lokalny język, to na pewno jest agentem CIA, a z nimi chciano by się obchodzić najgorzej.
O co, jak już mówiliśmy państwu, zawsze obwiniano CIA, dlatego że przeciwnicy szacha uważali niezgodnie z prawdą, jak już wiecie państwo z poprzednich odcinków, że CIA we wszystkim maczało ręce, miało pełną kontrolę nad tym, co się dzieje, sterowało szachem, no i w ogóle wyolbrzymiano znacznie możliwości Amerykanów w stosunku do tych, jakie one były naprawdę.
Zresztą rząd Bazargana trochę nie miał wyjścia i też liczył na jakiś modus vivendi z Amerykanami.
Nawet tych, którzy protestowali przeciwko szachowi i chcieli jego odejścia, ale później liczyli na to, że powstanie jakaś republika i zapanuje w Iranie ustrój demokratyczny, to liczyli na to, że Khomeini będzie ich takim gandhim, takim patronem tej rewolucji, pozbycia się szacha i ustanowienia, oddania władzy ludowi.
I tak samo on chciał zostać
Wygnany, więc może dlatego nie chciał do RPA.
Zbigniew Brzeziński już po przyjęciu szacha spotkał się z Bazarganem i Yazdim podczas obchodów rocznicy rozpoczęcia rewolucji algierskiej.
I oni się uśmiechali na tych zdjęciach.
W związku z tym pracownicy ambasady w pewnych częściach zdołali spalić niektóre dokumenty, choć nie wszystkie.
Trochę inaczej uratowało ich CIA.
Tony Menendez, z którego gra Ben Affleck, oni byli przetrzymywani w ambasadzie kanadyjskiej, ale CIA przygotowało całą operację.
O tym jak gdyby pretekstem do podróży do Iranu dla dwójki pracowników CIA było to, że poszukują lokalizacji do kręcenia filmu z science fiction.
No całe zaplecze do tej operacji, to znaczy były plakaty tego filmu, było jakieś biuro w Los Angeles, które odbierało telefony i gdyby ktoś chciał sprawdzić, czy ten film rzeczywiście jest kręcony i ten film faktycznie miał powstać, tylko jego pomysł został zarzucony, więc to była produkcja, która nie została zrealizowana i CIA
Ale na miejscu, kiedy przyleciał do Teheranu, dowiedział się, że w trakcie podróży samolotem
Kiedy on leciał do stolicy, Khomeini zmienił zdanie i ogłosił, że ci, którzy zajęli to siedlisko korupcji, to prawdziwi patrioci.
Chociaż oni... Skoro Jimmy Carter przewidział, to oni też mogli.
Jak gdyby Stany Zjednoczone dały jej miejsce do życia, edukację, a ona była tą, no taką główną rzeczniczką właśnie ze względu na znakomitą znajomość angielskiego, główną rzeczniczką.
Brzezinski chciał, jak wiemy, ogłosić ultimatum i powiedzieć, że albo wypuścicie, albo użyjemy siły.
I ja sobie czytałem te wypowiedzi Cartera, mówił między innymi, chciałbym, aby Amerykanie wiedzieli, chcę, żeby cały świat wiedział, że nie ustaniemy w naszych wysiłkach, zastosujemy wszystkie możliwe środki, aż do czasu, kiedy każdy Amerykanin zostanie
Walter Cronkite także kończył każdy program newsowy informacją o tym, ile to dni minęło od czasu zajęcia ambasady.
Okej, ale to napędzało, jak gdyby, cały ten spór pomiędzy Irańczykami, także mieszkającymi w Stanach Zjednoczonych, na zwolennikami wzięcia takiego twardego
Balili irańskie flagi i bili demonstrantów domagających się wydania szacha, więc te napięcia rzeczywiście mocne.
A no dlatego, że już na samym początku jeden z tych helikopterów wleciał w burzę piaskową i zdecydował się nie lecieć dalej.
Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Ostatnie odcinki
-
291. Czytelnia Podkastu Amerykańskiego, czyli k...
25.07.2026 05:00
-
290. Poranek w Ameryce, czyli kariera Ronalda R...
18.07.2026 05:00
-
289. Show na 250 fajerek. Urodziny USA wczoraj ...
11.07.2026 05:00
-
288. Schadzka z przeznaczeniem, czyli kariera R...
04.07.2026 05:00
-
287. Dutch jedzie do Hollywood, czyli kariera R...
27.06.2026 05:00
-
286. KRYPTO i IGRZYSK! Czyli prezenty dla prezy...
20.06.2026 05:00
-
285. Iran-Contras. Afera, która nie zatopiła Ro...
13.06.2026 05:00
-
284. Amerykanie kontra AI: nowy luddyzm czy rea...
06.06.2026 04:00
-
283. "Kasa kompensat dla kretynów", czyli Trump...
30.05.2026 05:00
-
282. Święty George, czyli dalsze losy George’a ...
23.05.2026 05:00