Mentionsy
3. WARDZIŃSKI // ŻARYN // Roman Dmowski. W wielkim świecie i na własnym podwórku
Dołącz do grona producentów naszych podcastów: https://teologiapolityczna.pl/podcasty2025Zapraszamy na drugą część rozmowy o Romanie Dmowskim w trzecim odcinku podcastu „Gabinet Cieni: Nieskończenie Polski”. Gościem Teologii Politycznej jest prof. Jan Żaryn, historyk, wykładowca, senator, a do niedawna również prezes Instytutu Dziedzictwa Myśli Narodowej im. Romana Dmowskiego i Ignacego Jana Paderewskiego, z którym rozmawiał Daniel Wardziński.Czy antysemityzm Romana Dmowskiego jest „genetyczny” czy „warunkowy”? Kto jest głównym winnym w optyce narodowców? Czy Dmowski był rusofilem i germanofobem? Czy katolicyzm Dmowskiego również jest „warunkowy”? Czy twórca Narodowej Demokracji rozczarował się demokracją? Czy Roman Dmowski był dobrym wychowawcą młodzieży i jak świadczą o nim jego wychowankowie?Odpowiedzi na te i wiele innych pytań poszukujemy w drugiej części naszej rozmowy. Zapraszamy!***„Gabinet cieni: Nieskończenie Polski” to podcast Teologii Politycznej, który współtworzą Małgorzata Czajkowska oraz Daniel Wardziński. Z zaproszonymi gośćmi rozmawiają o emblematycznych, odkrytych na nowo, ale też tych wciąż nieco zapomnianych postaciach z historii Polski XX wieku. Pytaniem, które im stawiają to: czego uczy nas historia, twórczość i postawa omawianych postaci oraz jakie konstruktywne wnioski da się z nich wyczytać dla współczesnej Polski.Autorzy chcą o politykach, publicystach, kapłanach i artystach rozmawiać nie tylko z ekspertami zajmującymi się ich życiem, ale również z ich współczesnymi odpowiednikami, którzy pomagają przykładać ich wzorce do naszej rzeczywistości. Celem podcastu jest więc nie tylko to by lepiej poznać bohaterów poszczególnych odcinków, ale również by poszukiwać uniwersalnych wzorców, wciąż aktualnych refleksji oraz porównywać ich sytuację ze współczesną i podjąć próbę myślenia wraz z nimi o przyszłości.Zapraszamy do dołączenia do grona producentów naszych podcastów: https://teologiapolityczna.pl/podcasty2025
Szukaj w treści odcinka
Głównym oskarżonym dla Romana Dmowskiego jest polski szlachcic, to znaczy egoizm szlachty polskiej I RP, który spowodował, że nikt nie był zainteresowany w asymilacji narodu żydowskiego.
Młodzieży, która z jednej strony ma autorytet, czyli Roman Dmowski, a z drugiej strony ma bardzo daleką suwerenność własnego samorozwoju.
Zapraszamy na drugą część naszej rozmowy z profesorem Janem Żarynem na temat postaci Romana Dmowskiego.
Polityka Polska i odbudowanie państwa, oprócz tego, że jest doskonałym podręcznikiem polityki, tak jak pan profesor powiedział, jest też taką książką, która by mogła wyleczyć krytyków Romana Dmowskiego, którzy twierdzą na przykład, że on jest rusofilem, jest germanofobem albo
A być może nawet również to właśnie, że jest antysemitą, dlatego że o ile antysemityzm być może w ostatnim etapie życia Romana Dmowskiego osiągnął już taki stopień, który może przypuszczać, że to był jego taki pogląd trwały, wrodzony, o tyle wszystkie pozostałe wydaje się, że są poglądami warunkowymi.
Jedynym poglądem Romana Dmowskiego jest to, że chce odbudować Polskę w jak najsilniejszym kształcie, a wszystko inne wynika z warunków, które zaistniały.
Po przeczytaniu tej książki ciężko jest przypuszczać, że Roman Dmowski jest miłośnikiem państwa rosyjskiego.
Ale powiedział Pani słusznie, że rzeczywiście patrząc na politykę uprawianą przez Romana Dmowskiego nie ma tych stałych punktów odniesień, tylko one są relatywne, zmienne w zależności od potrzeb narodu polskiego.
I rzeczywiście w latach trzydziestych Roman Dmowski w świecie powojennym
Głównym oskarżonym dla Romana Dmowskiego jest polski szlachcic, to znaczy egoizm szlachty polskiej.
Więc Romana Dmowskiego niechęć do żywiołu żydowskiego nie jest wynikiem jakiejś emocji.
Patrząc na to podejście właśnie do celowości u Romana Dmowskiego, zdaje się profesor Andrzej Nowak zwrócił uwagę na to, że takie, powiedzmy, nasilenie treści antysemickich u Dmowskiego rozpoczyna się w momencie wyborów do czwartej dumy, w których zmienia się ordynacja wyborcza.
Roman Dmowski w tych swoich poglądach, które artykułuje w latach 30., na kilku przykładach można to udowodnić, jest niewątpliwym wizjonerem.
A z drugiej strony mam tutaj właśnie, przygotowałem tę książkę ze względu na to, że jest tutaj taki cytat, który dla mnie był bardzo zaskakujący z Los Servatore Romano po śmierci Romana Dmowskiego, w którym napisano tak.
Roman Dmowski, wielki wychowawca młodych pokoleń, wielokrotnie w ostatnich czasach podkreślał, że pojęcie polskości i katolicyzmu są nierozerwalnie ze sobą związane.
Czy katolicyzm i spojrzenie Romana Dmowskiego w stronę kościoła katolickiego to też jest coś warunkowego?
To znaczy nie relatywizował Roman Dmowski tej polskości opartej na głębokim przeżyciu przez Polaków
Z kolei pod wpływem myśli Romana Dmowskiego, więc można powiedzieć, że wzajemnie się oddziaływali.
Budowania się światopoglądu Romana Dmowskiego.
Ale to już w tamtym okresie Roman Dmowski zaczyna mówić o tym, że trzeba wzmocnić władzę prezydenta.
Czy Roman Dmowski stopniowo odsuwał się od tej koncepcji?
I niewątpliwie początkowo Roman Dmowski będzie zwolennikiem budowy dalej demokratycznego ustroju państwa polskiego, ale poprzez wzmocnienie władzy wykonawczej, czyli właśnie prezydentury, notabene obóz narodowy będzie
Obóz Narodowy będzie niewątpliwie, szczególnie za sprawą młodych i to jest niezwykle ciekawa historia, że Roman Dmowski oddaje swój autorytet niewątpliwie na rzecz młodych.
Ale wywołał też Pan Profesor kwestie tych młodych w ruchu narodowym i chciałbym poruszyć właśnie taką kwestię Roman Dmowski jako wychowawca młodych pokoleń, bo to nie dotyczy tylko tego okresu schyłku II RP i tego rozłamu w ruchu narodowym, ale można zacząć tak w zasadzie od samego początku.
Ma się takie wrażenie, że Roman Dmowski pisząc tą książkę
No i pytanie właśnie, bo dla tych środowisk, od których zaczęliśmy naszą rozmowę dzisiaj, myśl o tym, że Roman Dmowski miałby być wychowawcą młodych pokoleń, musi być strasznie przerażająca prawdopodobnie, a z drugiej strony
No trzeba zacząć od tego, że Roman Dmowski też był młody i on jest sam w swoim życiorysie dowodem, w jaki sposób młodość to czas, w którym ludzie się sami wychowują, a z drugiej strony nie mogą się sami wychować bez autorytetów autentycznych.
I Roman Dmowski jako jeden z głównych twórców ZET-u Związku Młodzieży Polskiej.
która powstaje w Warszawie i która dla Romana Dmowskiego jest naturalnym jego wzrostem w młodości, dlatego, że on sam jeszcze na terenie gimnazjum będzie założycielem strażnicy takiej młodzieżowej, konspiracyjnej, samokształceniowej organizacji.
I takimi organizacjami dla Romana Dmowskiego jest między innymi Młodzież Wszechpolska, która będzie jedną z podstaw tworzenia się Obozu Wielkiej Polski.
Młodzież Wszechpolska, która powstaje w 2022 roku, zresztą z inicjatywy Romana Dmowskiego, to jest organizacja akademicka przede wszystkim.
Więc mamy do czynienia z takim właśnie modelem wychowania młodzieży, która z jednej strony ma autorytet, czyli Roman Dmowski, a z drugiej strony ma bardzo daleką suwerenność własnego samorozwoju.
Ostatnie odcinki
-
18. STRACHOWSKI // RYPSON // Polacy muszą zaczą...
18.02.2026 19:00
-
43. HERBICH // WOLAK // Jan Dymitr Solikowski: ...
11.02.2026 19:00
-
42. HERBICH // RZEWUSKI // Józef Piłsudski: suw...
04.02.2026 19:00
-
41. HERBICH // NOGAL // Roman Dmowski: naród i ...
28.01.2026 19:00
-
40. HERBICH // WYSZKOWSKI // Tadeusz Kroński: h...
21.01.2026 19:00
-
39. HERBICH // NOGAL // Piotr Skarga: Filozofia...
14.01.2026 19:00
-
38. HERBICH // GRACZYK // Stanisław Brzozowski:...
07.01.2026 19:00
-
17. STRACHOWSKI // KLEKOT // Czy jeszcze potrze...
17.12.2025 19:00
-
16. STRACHOWSKI // KLEKOT // Czy jeszcze potrze...
10.12.2025 19:00
-
37. HERBICH // PAPROCKI // Jerzy Nowosielski i ...
03.12.2025 19:00